Stefan Baley

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Baley
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 4 lutego 1885
Borki Wielkie
Data i miejsce śmierci 13 września 1952
Warszawa
profesor nauk medycznych
Specjalność: psychologia
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Profesura 1928
Nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Katedra Psychologii Wychowawczej
Okres zatrudn. 1928–1952
Uczelnia Centralny Instytut Wychowania Fizycznego / Akademia Wychowania Fizycznego
Zakład Psychologii Wychowawczej
Uczelnia Uniwersytet Łódzki
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Stefana Baleya na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Stefan Baley (ur. 4 lutego 1885 w Borkach Wielkich, zm. 13 września 1952 w Warszawie) – polski psycholog, lekarz, pedagog, pochodzenia ukraińskiego, uważany za przedstawiciela lwowsko-warszawskiej szkoły psychologicznej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Oboje rodzice – Włodzimierz i Irena ze Szweykowskich – byli nauczycielami. Kształcił się w szkole powszechnej i gimnazjum w Tarnopolu (do 1903), następnie studiował psychologię i filozofię na Uniwersytecie Lwowskim; wśród jego wykładowców był Kazimierz Twardowski. W roku 1911 obronił doktorat z psychologii na podstawie pracy O potrzebie rekonstrukcji pojęcia psychologicznej podstawy uczuć. Przez kilka lat pracował jako nauczyciel matematyki w gimnazjach lwowskich, następnie uzupełniał studia z psychologii na uniwersytetach w Paryżu i Berlinie. W latach 1917–1923 studiował medycynę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, na Uniwersytecie Warszawskim uzyskał stopień doktora nauk medycznych w 1923 roku.

Do 1927 pracował w Szpitalu Powszechnym we Lwowie jako lekarz i asystent na Oddziale Chorób Nerwowych i Psychicznych. W 1928 przeniósł się do Warszawy. Mianowany w tym roku profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Warszawskiego (od 1934 profesor zwyczajny), kierował Katedrą Psychologii Wychowawczej (do końca życia; jego następczynią została prof. Maria Żebrowska). Stworzył na uczelni czołowy ośrodek dydaktyczny w zakresie psychologii wychowawczej, Koło Psychologów Szkolnych Uniwersytetu przekształcił w Związek Psychologów Praktyków. Psychologię wychowawczą wykładał także w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie (późniejsza Akademia Wychowania Fizycznego). Od 1936 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Pedagogicznego Związku Nauczycielstwa Polskiego, współpracował także z Państwowym Instytutem Pedagogiki Specjalnej w Warszawie i jego dyrektorką Marią Grzegorzewską. Zaangażował się w tajne nauczanie, przez pierwsze lata okupacji w Warszawie, potem w Częstochowie; pracował w tym okresie także jako lekarz w szpitalach pediatrycznych i psychiatrycznych. Po wojnie – obok dalszej pracy na UW i Instytucie Pedagogicznym ZNP[1] – wykładał w warszawskiej AWF (gdzie kierował Zakładem Psychologii Wychowawczej) oraz na Uniwersytecie Łódzkim. W 1947 pewien czas spędził na badaniach naukowych w USA.

W 1945 został członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a krótko przed śmiercią w 1952 członkiem tytularnym PAN. Był także członkiem Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (kierował jego Oddziałem Warszawskim od 1946) oraz Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Zajmował się redakcją „Polskiego Archiwum Psychologii” (1936–1948, do 1938 pod nazwą „Psychologia Wychowawcza”), współpracował z pismem „Przegląd Psychologiczny”. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1951)[2].

Od 1928 był członkiem Stowarzyszenia Mieszkaniowego Spółdzielczego Profesorów UW, przed wojną mieszkał w nieistniejącym dziś budynku stowarzyszenia przy ul. Nowy Zjazd 5[1].

Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (Kwatera 133, Rząd 6, Miejsce 15)[3].

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

W pracy naukowej zajmował się psychologią praktyczną. Wprowadził nowe metody eksperymentalne do psychologii, określił główne problemy z zakresu psychologicznych podstaw wychowania i nauczania. Prowadził badania z zakresu racjonalnej opieki nad dziećmi, analizował problemy psychologii wieku dojrzewania (porównał między innymi badania polskie i niemieckie). Był pionierem badań psychologicznych w sporcie i wychowaniu fizycznym w Polsce. Zajmował się także psychologią twórczości literackiej – analizował pod tym kątem utwory Szewczenki, Słowackiego, Wyspiańskiego i Żeromskiego.

Pamięć o Stefanie Baleyu[edytuj | edytuj kod]

Od 1969 jedna z ulic na terenie obecnej dzielnicy Ochota (Rakowiec) w Warszawie nosi jego imię[4].

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Zarys psychologii (1922)
  • Potrzeby psychologii pedagogicznej (1929)
  • Potrzeby rozwojowe psychotechniki (1930)
  • Zarys psychologii w związku z rozwojem psychiki dziecka (1936)
  • Osobowość twórcza Żeromskiego (1936)
  • Psychologia wychowawcza w zarysie (1938)
  • Drogi samopoznania (1946)
  • Wprowadzenie do psychologii społecznej (1959)

Ogłosił ponadto kilka tłumaczeń prac autorów zagranicznych (między innymi Jak rozpoznawać uzdolnienia uczniów E. Claparede'a, 1934; Higiena psychiczna wieku dziecięcego W. A. White'a, 1937; Uzdolnienia muzyczne B. Tiepłowa, 1952, z Zofią Lissą).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biogramy uczonych polskich. Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983.
  • Elwira Kosnarewicz: Baley Stefan. W: Słownik psychologów polskich. Elwira Kosnarewicz, Teresa Rzepa, Ryszard Stachowski (red.). Poznań: Instytut Psychologii UAM, 1992, s. 19-21.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b List Stefana Baleya w sprawie przydziału mieszkania, zachowany w dokumentach Spółdzielni Mieszkaniowej Profesorów UW, datowany na 17 marca 1948.
  2. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1007.
  3. https://cmentarze.um.warszawa.pl/pomnik.aspx?pom_id=36503. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2019-03-10].
  4. Uchwała nr 119 Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 31 stycznia 1969 r. w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy”, Warszawa, dnia 20 czerwca 1969 r., nr 6, poz. 31, s. 2.