Stefan Starczewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Starczewski
Ilustracja
Stefan Starczewski w Senacie (2007)
Data i miejsce urodzenia 27 maja 1935
Konstancin-Jeziorna
Zawód socjolog, polonista, pedagog
Partia ROAD, UD, UW

Stefan Augustyn Starczewski, ps. „Samuel” (ur. 27 maja 1935 w Konstancinie k. Warszawy, zm. 2 października 2014[1]) – polonista, pedagog, socjolog kultury, doktor socjologii, działacz opozycji demokratycznej w Polsce w czasach PRL, jeden z twórców i działacz Komitetu Helsińskiego w Polsce. Były mąż Krystyny Starczewskiej.

Działalność opozycyjna i społeczna[edytuj | edytuj kod]

W 1976 r. był wśród osób, które po wydarzeniach w Radomiu i Ursusie ruszyły w sierpniu i wrześniu 1976 r. z pomocą prześladowanym uczestnikom zajść[2][3]. We wrześniu i październiku Grzegorz Boguta, Zbigniew Romaszewski i Stefan Starczewski rozpoczęli akcję zbierania indywidualnych skarg osób represjonowanych i ich rodzin do Prokuratury Generalnej PRL. Skargi zawierały relacje, dotyczące pobić, ścieżek zdrowia, torturowania zatrzymanych.

W 1977, gdy powstało pismo „Zapis”, pracował w jego kolportażu[4].

W latach 70. współpracował m.in. z Uniwersytetem Ludowym w Radawnicy[5].

Był współpracownikiem KOR-u (później KSS „KOR”)[3] i Biura Interwencyjnego KSS KOR. W 1978 r. był wśród założycieli pierwszego polskiego niezależnego kwartalnika politycznego – „Krytyki” i został jego pierwszym redaktorem naczelnym. Był nim do 1981 r.

W 1981 r. został kierownikiem Zespołu Oświaty NSZZ „Solidarność” i był szefem grupy negocjującej w sprawach oświaty. Od 13 grudnia 1981 r. do sierpnia 1982 r. był internowany w Białołęce. Od jesieni 1982 r. był członkiem Komitetu Helsińskiego w Polsce. Jednocześnie był członkiem redakcji niezależnego pisma „KOS” (do 1989 r.). Pierwszy numer „KOS-a” ukazał się już 31 stycznia 1982 r., do 1989 r. wydano 165 jego numerów.

W 1988 r. został członkiem Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” i w 1989 r. był uczestnikiem rozmów Okrągłego Stołu – był członkiem podzespołu ds. nauki, oświaty i postępu technicznego.

W 1989 r. został wiceministrem kultury w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Był działaczem ROAD, Unii Demokratycznej i Unii Wolności, w czasie wyborów parlamentarnych w Polsce w 2001 r. był członkiem Wyborczego Komitetu Honorowego UW[6].

Był redaktorem działu „Kultura narodowa” w monumentalnym opracowaniu: Księga „Dziesięciolecia Polski Niepodległej”, redaktorem całości był Waldemar Kuczyński.

W 2002 wystąpił – jako prowadzący – w filmie „Powtórka z życia” w reżyserii Rafała Mierzejewskiego i według scenariusza Mirosława Chojeckiego i Janusza Wejcherta. Film przedstawia „rywalizację” świąt 1 maja i 3 maja na przestrzeni ostatniego stulecia[7].

Członkostwo w organizacjach[edytuj | edytuj kod]

Stefan Starczewski był:

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

23 września 2006 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński w 30. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników odznaczył Stefana Starczewskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[11][12].

Miejsce pochówku[edytuj | edytuj kod]

Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefan Starczewski, nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2014-10-04] (pol.).
  2. Andrzej Friszke: kto stworzył KOR. 2008-08-09. [dostęp 2010-11-27].
  3. a b Andrzej Friszke, Andrzej Paczkowski: Niepokorni, rozmowy o Komitecie Obrony Robotników. Kraków: Wydawnictwo ZNAK, 2008, s. 676. ISBN 978-83-240-0996-1.
  4. Włodzimierz Domagalski: Historia pewnego powielacza. Gazeta Polska, 2008-07-23. [dostęp 2010-11-27].
  5. Charaktersytyka środowiska. ul-radawnica.pl, Uniwersytet Ludowy w Radawanicy. s. 2. [dostęp 2014-08-13].
  6. Lista członków Komitetu Honorowego Unii Wolności w czasie wyborów parlamentarnych w polsce w 2001 r. [dostęp 2010-11-27].
  7. karta filmu Powtórka z życia [dostęp 2010-11-27].
  8. Sekretarz zarządu, Krzysztof Łoziński: Informacja o Stowarzyszeniu „Inicjatywa 33”. Kontrateksty, Niezależny magazyn publicystów, 2005-03-09. [dostęp 2010-11-27].
  9. Stanowisko komitetu helsińskiego w Polsce w sprawie lustracji. 2007-03-18. [dostęp 2010-11-27].
  10. Rajkowska z Nagrodą Wielkiej Fundacji Kultury. 2010-05-26. [dostęp 2010-11-27].
  11. Lista odznaczonych na stronie prezydent.pl [dostęp 2010-11-27].
  12. Stefan Starczewski przemawia w imieniu odznaczonych [dostęp 2010-11-27].
  13. Nekrolog-podziękowanie podpisane przez żonę Joannę Marczewską w: "Gazeta Wyborcza - Stołeczna nekrologi" z 14 października 2014, s. 9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Okrągły stół. Kto jest kim. „Solidarność” • opozycja. Biogramy • wypowiedzi, Warszawa, 1989, Wydawnictwo Myśl.
  • Jan Skórzyński (red.), Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89, tom II, Warszawa, 2002, Ośrodek Karta.
  • Andrzej Friszke (red.), Solidarność podziemna 1981-1989, Instytut Studiów Politycznych PAN, Stowarzyszenie „Archiwum Solidarności”, Warszawa, 2006.