Stella Czajkowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stella Czajkowska
Data i miejsce urodzenia 8 marca 1923
Gdańsk
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna

Stella Czajkowska (ur. 8 marca 1923[a]) – pianistka polska pochodzenia żydowskiego, zamieszkała w Szwecji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jest córką właściciela i rektora gimnazjum w Rypinie; po ojcu nosiła panieńskie nazwisko Grynszpan. Przed wojną chodziła do konserwatorium w Wolnym Mieście Gdańsku, później przeniosła się wraz z rodzicami do Łodzi. Jej rodzice zrezygnowali w 1939 roku z możliwości emigracji do USA, w związku z czym po wybuchu wojny znalazła się w łódzkim getcie. Po likwidacji getta trafiła razem z rodziną (rodzicami i siostrą) w sierpniu 1944 do obozu Auschwitz. Zbiegiem okoliczności, pomimo iż wyselekcjonowani zostali od razu na śmierć w komorze gazowej, wskutek prawdopodobnie zakłóceń w zaopatrzeniu obozowej komory w Cyklon B, Stella Grynszpan przeżyła selekcję do komory gazowej, podobnie jak jej matka i siostra (ojciec został w Auschwitz zagazowany). Zaraz po tym, prosto z Auschwitz trafiła wraz z matką i siostrą do obozu Stutthof, gdzie otrzymała numer obozowy 57152, stamtąd na początku 1945 roku do Neustadt w Holsztynie. Tam ocalała, pomimo że statek, którym miała być transportowana dalej został zbombardowany przez aliantów i zatonął. Wcześniej, jeszcze w obozie Stutthof, zmarła z wycieńczenia jej matka; siostra Stelli również przetrwała wojnę i po wojnie osiadła w Szwajcarii.

Po wojnie trafiła do Szwecji, następnie z narzeczonym (późniejszym pierwszym mężem) Jerzym Klimaszewskim w roku 1947 przyjechała do Polski, gdzie podjęła studia w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej, a w Warszawie ukończyła aspiranturę w klasie fortepianu prof. Jana Ekiera.

Później wyszła za mąż po raz drugi. Od 1958 roku mieszka w Szwecji; tam występuje pod nazwiskiem zapisywanym w transkrypcji szwedzkiej: Stella Tjajkovski i tak określana jest w krótkim (14-minutowym) filmie Det lönar sig inte att gråta nakręconym dla telewizji szwedzkiej w 2005 roku (reżyseria i zdjęcia Håkan Pieniowski). Na kanwie historii Stelli Czajkowskiej Ireneusz Dobrowolski nakręcił w 2010 roku film dokumentalny Rachunek szczęścia (scenariusz Andrzej Bart).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według notatki w portalu Polskiego Radia – urodzona w 1924 roku; według jej własnej relacji w wywiadzie w Gazecie Wyborczej – 8 marca 1923; według danych z portalu Svensk Filmdatabas – 8 kwietnia 1923.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]