Antylopik zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Stenbok)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antylopik zwyczajny
Raphicerus campestris[1]
(Thunberg, 1811)
Antylopik zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina antylopy
Rodzaj Raphicerus
Gatunek antylopik zwyczajny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Antylopik zwyczajny[3], dawniej: stenbok[4] (Raphicerus campestris) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych[5], blisko spokrewniony z antylopikiem północnym (Raphicerus sharpei).

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Stenboki występują w dwóch oddzielnych populacjach. Zasięg występowania jednej z tych populacji obejmuje Afrykę Południową, a drugiej – Wschodnią (Kenia i Tanzania). Ich siedliskiem są suche tereny trawiaste (sawanna) oraz trawiasto-drzewiaste. Są spotykane na różnych wysokościach – od poziomu morza do 4750 m n.p.m.

Charakterystyka ogólna
(Mały słownik zoologiczny: Ssaki)[4]
Długość ciała 70–90 cm
Długość ogona 1–10 cm
Wysokość w kłębie 45–60 cm
Masa ciała 8–14 kg
Ciąża 210 dni
Liczba młodych w miocie 1-2
Długość życia min. 7 lat

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niewielka antylopa o masie ciała nieprzekraczającej kilkunastu kilogramów. Ubarwienie zwykle rdzawopłowe lub szarobrunatne, w części brzusznej białe. Uszy bardzo duże. Rogi samców osiągają długość 13 cm, u samic rogi nie występują[4].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Stenboki są aktywne w ciągu dnia. W okresach szczególnie gorących żerują o świcie oraz przed wieczorem. Są spotykane pojedynczo lub w parach. Żywią się roślinnością, głównie trawami oraz pędami drzew i krzewów. Samce wykazują terytorializm. Podstawową formą obrony przed drapieżnikami jest przyjmowanie nieruchomej postawy. Jeśli napastnik zauważy ofiarę i zbliży się, stenbok rzuca się do ucieczki.

Stenboki żyją co najmniej 7 lat, a zdaniem Walthera (Huffman) 10–12 lat.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Samice stenboka osiągają dojrzałość płciową w 6-7, a samce w 9. miesiącu życia. Samica ma dwie pary sutków, ale w miocie rodzi zwykle jedno młode. Może rodzić do dwóch razy w roku. Masa urodzeniowa stenboka wynosi przeciętnie 0,9 kg. Przez około dwa tygodnie samica pozostawia potomstwo w ukryciu, zbliżając się do niego jedynie w porze karmienia. Później młode zaczyna żywić się trawą i może podążać za matką.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane są cztery podgatunki[3][5]:

  • R. campestris campestris Thunberg, 1811 – południowa Afryka
  • R. campestris neumanni Matschie, 1894 – wschodnia Afryka
  • R. campestris capricornis Thomas & Schwann, 1906
  • R. campestris kelleni Jentink, 1900

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Stenboki stanowią pokarm wielu drapieżników. Dla człowieka stanowią obiekt polowań dla mięsa lub sportu.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niskiego ryzyka)[2].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Raphicerus campestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]
  2. Huffman Brent: Raphicerus campestris Steenbok (ang.). www.ultimateungulate.com. [dostęp 1 stycznia 2008].
  3. Newell, T.: Raphicerus campestris (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 1 stycznia 2008].

Przypisy

  1. Raphicerus campestris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 2,0 2,1 Raphicerus campestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 3,2 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Kazimierz Kowalski (redaktor naukowy), Adam Krzanowski, Henryk Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  5. 5,0 5,1 5,2 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Raphicerus campestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-07-08]