Antylopik zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Stenbok)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antylopik zwyczajny
Raphicerus campestris[1]
(Thunberg, 1811)
Antylopik zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina antylopy
Rodzaj Raphicerus
Gatunek antylopik zwyczajny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Antylopik zwyczajny[3], dawniej: stenbok[4] (Raphicerus campestris) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny wołowatych[5], blisko spokrewniony z antylopikiem północnym (Raphicerus sharpei).

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Stenboki występują w dwóch oddzielnych populacjach. Zasięg występowania jednej z tych populacji obejmuje Afrykę Południową, a drugiej – Wschodnią (Kenia i Tanzania). Ich siedliskiem są suche tereny trawiaste (sawanna) oraz trawiasto-drzewiaste. Są spotykane na różnych wysokościach – od poziomu morza do 4750 m n.p.m.

Charakterystyka ogólna
(Mały słownik zoologiczny: Ssaki)[4]
Długość ciała 70–90 cm
Długość ogona 1–10 cm
Wysokość w kłębie 45–60 cm
Masa ciała 8–14 kg
Ciąża 210 dni
Liczba młodych w miocie 1-2
Długość życia min. 7 lat

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niewielka antylopa o masie ciała nieprzekraczającej kilkunastu kilogramów. Ubarwienie zwykle rdzawopłowe lub szarobrunatne, w części brzusznej białe. Uszy bardzo duże. Rogi samców osiągają długość 13 cm, u samic rogi nie występują[4].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Stenboki są aktywne w ciągu dnia. W okresach szczególnie gorących żerują o świcie oraz przed wieczorem. Są spotykane pojedynczo lub w parach. Żywią się roślinnością, głównie trawami oraz pędami drzew i krzewów. Samce wykazują terytorializm. Podstawową formą obrony przed drapieżnikami jest przyjmowanie nieruchomej postawy. Jeśli napastnik zauważy ofiarę i zbliży się, stenbok rzuca się do ucieczki.

Stenboki żyją co najmniej 7 lat, a zdaniem Walthera (Huffman) 10–12 lat.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Samice stenboka osiągają dojrzałość płciową w 6-7, a samce w 9. miesiącu życia. Samica ma dwie pary sutków, ale w miocie rodzi zwykle jedno młode. Może rodzić do dwóch razy w roku. Masa urodzeniowa stenboka wynosi przeciętnie 0,9 kg. Przez około dwa tygodnie samica pozostawia potomstwo w ukryciu, zbliżając się do niego jedynie w porze karmienia. Później młode zaczyna żywić się trawą i może podążać za matką.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane są cztery podgatunki[3][5]:

  • R. campestris campestris Thunberg, 1811 – południowa Afryka
  • R. campestris neumanni Matschie, 1894 – wschodnia Afryka
  • R. campestris capricornis Thomas & Schwann, 1906
  • R. campestris kelleni Jentink, 1900

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Stenboki stanowią pokarm wielu drapieżników. Dla człowieka stanowią obiekt polowań dla mięsa lub sportu.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (niskiego ryzyka)[2].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Raphicerus campestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]
  2. Huffman Brent: Raphicerus campestris Steenbok (ang.). www.ultimateungulate.com. [dostęp 1 stycznia 2008].
  3. Newell, T.: Raphicerus campestris (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 1 stycznia 2008].

Przypisy

  1. Raphicerus campestris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Raphicerus campestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c d Kazimierz Kowalski (redaktor naukowy), Adam Krzanowski, Henryk Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  5. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Raphicerus campestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-07-08]