Stoczek Łukowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Stoczek Łukowski (ujednoznacznienie).
Stoczek Łukowski
Widok na centrum miasta z ul. Szkolnej
Widok na centrum miasta z ul. Szkolnej
Herb
Herb Stoczka Łukowskiego
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat łukowski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1546–1870[1], 1919[2]
Burmistrz Ireneusz Szczepanik
Powierzchnia 9,15 km²
Wysokość 175 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2622[3]
286,6 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 25
Kod pocztowy 21-450
Tablice rejestracyjne LLU
Położenie na mapie powiatu łukowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu łukowskiego
Stoczek Łukowski
Stoczek Łukowski
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Stoczek Łukowski
Stoczek Łukowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stoczek Łukowski
Stoczek Łukowski
Ziemia51°57′48″N 21°58′06″E/51,963333 21,968333
TERC
(TERYT)
0611021
SIMC 0975813
Urząd miejski
pl. T. Kościuszki 1
21-450 Stoczek Łukowski
Strona internetowa
BIP

Stoczek Łukowskimiasto w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, nad Świdrem. Według danych z 30 czerwca 2009 roku miasto miało 2718 mieszkańców[4]. Ośrodek usługowy regionu, drobny przemysł, turystyka.

Stoczek Łukowski jest najmniejszą terytorialnie gminą województwa lubelskiego. Jest też najmniej ludną i najrzadziej zaludnioną gminą miejską w województwie. Na przełomie 2007 i 2008 r. pod względem powierzchni w zajmował 2317., a pod względem liczby mieszkańców – 2214. lokatę na 2478 gmin Polski.

Miasto biskupstwa poznańskiego w powiecie garwolińskim województwa mazowieckiego w drugiej połowie XVI wieku[5].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Stoczek Łukowski, rzeka Świder

Historycznie Stoczek Łukowski położony jest w Ziemi czerskiej na Mazowszu. Geograficznie leży na Wysoczyźnie Żelechowskiej, części Niziny Południowopodlaskiej.

Od 1 stycznia 1992 do 31 grudnia 1997 miasto Stoczek Łukowski i gmina Stoczek Łukowski tworzyły wspólną gminę (tzw. miasto-gminę). Zostały połączone w związku z restrukturyzacją podziału administracyjnego w 1992 roku[6], lecz po 6 latach (1 stycznia 1998) gminy ponownie rozdzielono[7]. Miasto stanowi 0,65% powierzchni powiatu.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 9,15 km²[8].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego.

Według danych z roku 2007 67% powierzchni miasta zajmują użytki rolne, a 12% – użytki leśne[9].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2007[10]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 2748 100 1436 52,2 1312 47,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
304,5 158,9 145,6

Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1623,7 zł[9].

  • Piramida wieku mieszkańców Stoczka Łukowskiego w 2014 roku[3].


Piramida wieku Stoczek Lukowski.png

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W XV wieku miejscowość należała do biskupów poznańskich i nazywała się Wola Poznańska. Człon Wola świadczy o pewnych ulgach podczas założenia osady. W XVI wieku w notatkach kilkakrotnie pojawia się nazwa Sebastianowo (m.in. w 1576 roku). Nazwa mogła wywodzić się od biskupa poznańskiego Sebastiana Branickiego. Od XVII wieku znana jest obecna nazwa pochodząca od wyrazu stoczek, oznaczającego potok spływający po stromym zboczu[11].

Przymiotnik od nazwy miejscowej Stoczek Łukowski (jak i Stoczek w powiecie węgrowskim) brzmi stoczecki[12]. Formę stoczecki jako jedyną podaje również najnowszy słownik ortograficzny[13].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jan Rosen (1854–1936) - obraz Bitwa pod Stoczkiem

W okresie międzywojennym odbywały się tu największe w Polsce i jedne z największych w Europie targi końskie. Po wybuchu II wojny światowej miasto zostało spalone przez najeźdźcę. W latach okupacji w Stoczku oraz jego okolicach działały oddziały partyzanckie, m.in. oddział kpt. Ostoi.

Miejscowość była przejściowo siedzibą gminy Prawda.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Stoczek Łukowski - Ośrodek Rekreacyjno-Sportowy "Izydory"

Neogotycki kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, konsekrowany w 1934 roku przez bpa Henryka Przeździeckiego. Ołtarze boczne przeniesione z drewnianego kościoła stojącego do 1909 na miejscowym cmentarzu. Ołtarz od strony południowej był ołtarzem głównym, zaś ołtarz od strony północnej był jednym z czterech bocznych. Przy ołtarzach tych w 1861 roku odprawiał mszę ks. Stanisław Brzóska. Pomnik z 1931 r. wystawiony na setną rocznicę bitwy pod Stoczkiem. Przez miasto przepływa rzeka Świder, nad którą znajduje się ośrodek wypoczynkowy Izydory.

Ukształtowanie powierzchni zarówno w samym Stoczku jak i w okolicy jest wyjątkowo urozmaicone, a malowniczości krajobrazowi dodają zalesione wzgórza, wznoszące się do 200 metrów nad poziomem morza.

Będący częścią miasta sosnowy las Chojniak, wijący się wśród bagnistych łąk Świder, obramowane lesistymi pagórkami stawy za Świdrem – wszystko to stanowi o turystycznej atrakcyjności Stoczka. Jeszcze przed II wojną letnicy nazywali Stoczek i jego okolice Szwajcarią Podlaską[potrzebny przypis].

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

W granicach miasta:

  • Tadeusza Kościuszki w setną rocznicę śmierci (1917) – ul. gen. Władysława Sikorskiego
  • Ignacego Braulińskiego – żołnierza POW w dziesiątą rocznicę śmierci (1928) – ul. gen. W. Sikorskiego
  • Ofiar II wojny światowej (1947) – ul. Józefa Piłsudskiego
  • Generała Józefa Dwernickiego – plac T. Kościuszki
  • Kapitana "Ostoi" – ul. J. Piłsudskiego
  • Jana Pawła II – plac kościelny
  • Krzyż oraz tablica upamiętniające miejsce straceń uczestników powstania styczniowego – ul. Kościelna
Grób rodziny Rostkowskich na cmentarzu w Stoczku Łukowskim

Poza granicami miasta:

  • Pomnik POW przy szosie w kierunku Siedlec
  • Pomnik bitwy pod Stoczkiem na polu bitwy w pobliżu wsi Zgórznica, zbudowany w setną rocznicę bitwy (1931)

Na miejscowym cmentarzu przy ul. Kościelnej zachowało się kilka dziewiętnastowiecznych nagrobków, gł. piaskowcowych: Józefa Kozarskiego – prezydenta Łomży w latach 1864-1865, (zm. 27 listopada 1891); Piotra Olkowicza, (zm. 1857); Karoliny z Gregorkiewiczów Bogdaszewskiej (zm. 17 listopada 1864) żony Adolfa Bogdaszewskiego, uczestnika powstania styczniowego i ekspedytora poczty w Stoczku; Józefa Muczkowskiego (zm. 1867) – na nagrobku ślad po zdjęciu lub medalionie; Rozalii z Zakrzewskich Rękawek (zm. 1885), księdza Dzięciołowskiego (zm. 1886) Józefa Romiszewskiego (zm. 1896); Katarzyny z Chrzanowskich Rostkowskiej (zm. 1896) – nagrobek w formie kapliczki z figurą Matki Bożej.

Drugi rzymskokatolicki cmentarz, obecnie nieużywany, znajduje się przy ul. Polnej. Otoczony jest kamiennym parkanem. Nie zachowały się żadne nagrobki.

Przy ul. Dwernickiego znajduje się ponadto cmentarz żydowski o pow. 0,32 ha. Obecnie porośnięty lasem, nie zachowały się nagrobki ani ogrodzenie.

Imprezy[edytuj | edytuj kod]

Najstarszą imprezą odbywającą się w Stoczku każdego lata od 1970 r. jest Sejmik Wiejskich Zespołów Teatralnych. Uczestniczące w nim zespoły z północno-wschodniej Polski prezentują swój teatralny dorobek oraz korzystają z konsultacji profesjonalnego jury.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Największą imprezą sportową odbywającą się corocznie od 2001 r. jest Ogólnopolski Bieg Uliczny Grzmią pod Stoczkiem armaty.

W mieście od 1947 roku działa klub LKS Dwernicki Stoczek Łukowski. Prowadzi dwie sekcje: piłki nożnej mężczyzn (obecnie występująca w bialskopodlaskiej grupie A-klasy) oraz siatkówki mężczyzn. W 1972 roku powstał działający z przerwami do dziś klub siatkarski Aves[14].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Węzeł drogowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 12 SkierniewiceŁuków. Jest to ciągle używana towarowa obwodnica Warszawy. W sierpniu 2007 roku uruchomiono dwie pary pociągów osobowych (po jednej rano i po południu). Zostały one już w grudniu 2008 roku zlikwidowane ze względu na niską frekwencję, spowodowaną niekorzystnym rozkładem jazdy.

Głównym przewoźnikiem komunikacji autobusowej jest PKS Łuków, ważną rolę pełnią także przedsiębiorstwa PKS Siedlce, PKS Mińsk Mazowiecki, PKS Garwolin i przewoźnicy prywatni. Stoczek Łukowski posiada bezpośrednie połączenia z Lublinem, Łukowem, Warszawą, Siedlcami, Mińskiem Mazowieckim, Garwolinem, Żelechowem, Kockiem i Lubartowem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, str. 461)
  2. Dz.Pr.P.P. 1919 nr 13 poz. 140
  3. a b http://www.polskawliczbach.pl/Stoczek_Lukowski, w oparciu o dane GUS.
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-11-24. ISSN 1734-6118.
  5. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1973, s. 95.
  6. Dz.U. z 1991 r. Nr 87, poz. 397
  7. Dz.U. z 1997 r. Nr 109, poz. 705
  8. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
  9. a b Miasto Gmina Stoczek Łukowski (pol.). W: Informator REGIOset [on-line]. edytor serwis. [dostęp 2010-03-02].
  10. Dane dla jednostki podziału terytorialnego (pol.). W: Bank Danych Regionalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2010-03-02].
  11. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 230. ISBN 83-04-02436-5.
  12. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 369. ISBN 83-04-0190-9.
  13. Wielki słownik ortograficzny PWN, http://so.pwn.pl/lista.php?co=stoczecki, dostęp: 2008.05.19. Wymienione pozycje piśmiennictwa nie uwzględniają formy stoczkowski.
  14. Patrz http://www.lksdwernicki.pl/

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]