Stop metali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lina stalowa.
Stal jest stopem żelaza z węglem, zawierającym 0,02–2,11% mas. C, poddanym obróbce plastycznej (zob. stop Fe–Fe3C)

Stop metali (dawniej także: aliaż) – tworzywo o właściwościach metalicznych, w którego strukturze, metal jest osnową, a poza nim występuje co najmniej jeden dodatkowy składnik, zwany dodatkiem stopowym. Dodatki są wprowadzane w celu poprawienia wytrzymałościowych właściwości materiału. Zwykle obniżają plastyczność, przewodnictwo elektryczne i przewodnictwo cieplne.

Stopy otrzymuje się najczęściej przez stapianie składników w stanie ciekłym i odlewanie, po którym – w czasie chłodzenia i dodatkowych zabiegów obróbki cieplnej – powstaje struktura decydująca o właściwościach. Są stosowane również inne techniki wytwarzania stopów, tj. spiekanie, elektroliza lub nasycanie dyfuzyjne w stanie stałym (obróbka powierzchni wyrobów, np. azotowanie, nawęglanie, kaloryzowanie i inne)[1].

Podział stopów ze względu na główny składnik[edytuj | edytuj kod]

Podział stopów ze względu na zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wybrane stopy metali[2]
Nazwa Skład Zastosowanie
Brąz cynowy 75–78% Cu; 25–22% Sn odlewy dzwonów
Brąz aluminiowy 80–98% Cu; 20–2% Al monety
Duraluminium 5–5,5% Cu; 0,2–1% Si; 0,2–1,1% Mn; 0,2–1,6% Mg; reszta-Al części samochodowe, samolotowe
Alniko 8–12% Al, 15–26% Ni, 5–24% Co, do 6% Cu, do 1% Ti, reszta Fe magnesy trwałe
Elektron do 10% Al; do 3,5% Zn; 1,5–2% Mn; reszta-Mg części samolotowe
Konstantan 60% Cu; 40% Ni Oporniki elektryczne
Lut cynowy 17–90% Sn; 0,25–6% Sb; reszta-Pb lutowanie
Mosiądz twardy 50–80% Cu; reszta-Zn okucia, osprzęt
Nowe srebro (alpaka, argentan) 45–70% Cu; 8–28% Ni; 8–45% Zn wyroby artystyczne
Stal szybkotnąca 0,6–0,7% C; 0,2–3% Mn; 0,1–0,3% Si; 12–26% W; 4–5% Cr; reszta-Fe narzędzia skrawające
Stal węglowa 0,5–1,6% C; 0,15–0,25% Si; 0,1–0,3% Mn; reszta-Fe narzędzia
Stop drukarski 50–80% Pb; 12–26% Sb; do 22% Sn czcionki, odlewy drukarskie
Stop ferromagnetyczny 24–30% Ni; 9–13% Al; 5–10% Co; reszta-Fe magnesy trwałe

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia techniki – Metalurgia. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1978, s. 387–388, 584–586. (pol.)
  2. Encyklopedia Popularna. Warszawa: PWN, 1966, s. 1039.