Strażnice Korpusu Ochrony Pogranicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Strażnica KOP)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica KOP na granicy polsko-rumuńskiej

Strażnica KOP - podstawowy pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza.

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Strażnice stanowiły pierwszy rzut ugrupowania Korpusu Ochrony Pogranicza[a]. Każda ze strażnic liczyła 18 żołnierzy i rozmieszczona była tuż przy linii granicznej z zadaniem bezpośredniej ochrony granicy. Na dzień 1 grudnia 1927 roku korpus wystawił 352 strażnice[1].

Przewidziani do Korpusu Ochrony Pogranicza żołnierze odbywali 6-miesięczne przeszkolenie rekruckie w określonym pułku piechoty[2]. Potem grupa żołnierzy trafiała do kompanii odwodowych na 6 miesięcy. Na następne 12 miesięcy grupa ta z kompanii odwodowych trafiała do plutonów odwodowych kompanii granicznych[3]. Kompanie odwodowe Brygady KOP „Grodno,” pułków „Wilno” i „Sarny” cały swój stan wysyłały co pół roku wprost na strażnice na okres 12 miesięcy. W batalionach pułku Głębokie (z wyjątkiem batalionu „Słobódka”), pułku „Wołożyn”, brygad „Polesie” i „Podole” oraz batalionu „Krasne” i „Kleck” cały stan kompanii odwodowych przechodził do plutonów odwodowych kompanii granicznych na okres 6 miesięcy, a następnie na kolejne 6 miesięcy na strażnice. Żołnierz na strażnicy powinien być narodowości polskiej, z wykluczeniem elementu pochodzącego z dużych ośrodków robotniczych, posiadać minimum trzy oddziały szkoły powszechnej i reprezentować pożądane wartości moralne i polityczne. załogi strażnic nie brały udziału w koncentracjach, manewrach ani w ćwiczeniach[4].

Szerokość odcinka ochranianego przez strażnicę określał dowódca batalionu, a głębokość pokrywała się zasadniczo z głębokością strefy nadgranicznej i wynosiła około 6 kilometrów[5]. Podstawowymi elementami pełnienia służby granicznej były: posterunki obserwacyjno-alarmowe, patrole pogotowia strażnicy, patrole obchodowe dzienne i nocne, zasadzki, posterunki kontrolne, posterunki ochronnej i patrole sprawdzające. W 1937 roku zniesiono posterunki alarmowe[6].

Szkolenie na strażnicach[edytuj | edytuj kod]

Dowódcę KOP gen. bryg. Henryk Minkiewicz wydał „Tymczasową instrukcję wyszkolenia KOP na rok 1925/1926“[7]. Przewidywała ona codzienne szkolenie na strażnicach w wymiarze minimum dwóch godzin lekcyjnych. Strażnicę należało traktować jako szkołę[8]:

  • formalnego szkolenia pojedynczego szeregowca,
  • formalnego szkolenia drużyny,
  • bojowego szkolenia pojedynczego strzelca,
  • polowego szkolenia pojedynczego szeregowca,
  • bojowego i polowego szkolenia małych zespołów.

Ponadto w strażnicy prowadzono przymusowe nauczanie analfabetów, pracę kulturalno-oświatową i wychowanie fizyczne. Program szkolenia dla obsady strażnicy układał dowódca kompanii[8].

Wykaz strażnic KOP[edytuj | edytuj kod]

W pierwszych latach funkcjonowania KOP istniał jednolity system numerowania strażnic. W 1928 roku odstąpiono do niego[9][10][11].

Wykaz strażnic Korpusu Ochrony Pogranicza jesienią 1931 roku[12][b][c]

Batalion KOP „Sejny”

Batalion KOP „Orany”

Batalion KOP „Troki”

Batalion KOP „Niemenczyn”

Batalion KOP „Nowe Święciany”

Batalion KOP „Słobódka”

Batalion KOP „Łużki”

Batalion KOP „Podświle”

Batalion KOP „Budsław”

Batalion KOP „Krasne”

Batalion KOP „Iwieniec”

Batalion KOP „Stołpce”

Batalion KOP „Kleck”

Batalion KOP „Ludwikowo”

Batalion KOP „Sienkiewicze”

Batalion KOP „Dawidgródek”

Batalion KOP „Rokitno”

Batalion KOP „Bereźne”

Batalion KOP „Hoszcza”

Batalion KOP „Ostróg”

Batalion KOP „Dederkały”

Batalion KOP „Skałat”

Batalion KOP „Kopyczyńce”

Batalion KOP „Borszczów”

Strażnice 1 pułku piechoty KOP „Karpaty”[edytuj | edytuj kod]

Na początkach 1939 roku 1 pułk piechoty KOP „Karpaty” przejął od Straży Granicznej odcinek granicy polsko-węgierskiej[18]. Pułk obsadził następujące strażnice[d]:

batalion KOP „Delatyn”
  • strażnica KOP Howerla
  • strażnica KOP Woronienka
  • strażnica KOP Jabłonica
  • strażnica KOP Polanica
  • strażnica KOP Rafajłowa
  • strażnica KOP Huta
  • strażnica KOP Osmołoda
  • strażnica KOP Beskid Klauza
  • strażnica KOP Wyżków
  • strażnica KOP Saneczów
batalion KOP „Skole”
  • strażnica KOP Jelenkowata
  • strażnica KOP Chaszczowanie
  • strażnica KOP Oporzec
  • strażnica KOP Wyżłów
  • strażnica KOP Żupanie
  • strażnica KOP Klimiec
  • strażnica KOP Krywka
  • strażnica KOP Libuchora
  • strażnica KOP Butla
  • strażnica KOP Sianki
  • strażnica KOP Beniowa

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Drugi rzut stanowiły odwody kompanijne w sile plutonu. Trzeci rzut stanowiły odwody batalionowe. Były to plutony ckm lub kompanie szkolne kwaterujące w m.p. dowództwa batalionów. Odwodami brygadowymi były to wydzielone bataliony KOP, a szwadrony kawalerii KOP stanowiły odwody zarówno batalionów, jak i brygad → Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 32
  2. Wykaz strażnic batalionów KOP „Sejny”, „Orany” i „Troki” pochodzi z artykułu Rajmunda Szubańskiego opublikowanego w WPH z 1993 roku → Szubański 1993 ↓, s. 276. W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87
  3. Pododdziały graniczne uszeregowano od lewego skrzydła do prawego
  4. Rajmund Szubański dokonuje tylko próby odtworzenia m.p. opartej na układzie komisariatów i placówek Straży Granicznej[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (145), s. 275-278, 1993. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182. 
  • Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP-u. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 3 (184), 2000. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281. 
  • Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Barwa i Broń, 2003. ISBN 83-900217-9-4.
  • Tymczasowa instrukcja dotycząca reformy służby granicznej w Korpusie Ochrony Pogranicza nr L.dz. 15440/Wyw.KOP/6/37 z 3 lipca 1937 roku.
  • Szkice dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza i podległych jednostek w latach 1927-1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Graficzny wykaz budynków zajmowanych przez oddziały 1 Brygady KOP nr L.dz.KOP 272/1.Br.Op.Wyszk.
  • Graficzny wykaz budynków zajmowanych przez oddziały 2 Brygady KOP nr L.dz. 1040/2Br.OP.
  • Protokoły zdawczo – odbiorcze przyjęcia budynków i wyposażenia od Policji Państwowej dla jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Graficzny wykaz budynków zajmowanych przez oddziały 2 Brygady KOP nr L.dz. 1040/2Br.OP. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Meldunki sytuacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.