Strażnica WOP Kietrz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP
Katscher/Kietrz

Strażnica SG w Kietrzu
Placówka SG w Kietrzu
Ilustracja
Budynki byłej strażnicy w Kietrzu (lipiec 2016)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 stycznia 2008
Tradycje
Rodowód 213 strażnica WOP Katscher
221 strażnica WOP Kietrz
11 strażnica WOP Kietrz
15 strażnica WOP Kietrz
16 strażnica WOP lądowa Kietrz
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Kietrzu
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Kietrzu
Kontynuacja Strażnica SG w Kietrzu
Placówka SG w Kietrzu
Placówka SG w Opolu
Dowódcy
Pierwszy ppor. Mirosław Chwalczyk
Ostatni kpt. Leszek Dudek
Organizacja
Dyslokacja ul. Okrzei 5
48-130 Kietrz
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 46 komenda odcinka Racibórz
67 batalion OP
43 batalion WOP
44 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
batalion graniczny
WOP Racibórz

GB WOP
Śląski Oddział SG
Granica polsko-czeska, znak gran. nr 47/1 w rej. Kietrza (sierpień 2017)
Spotkanie kpt. Feliksa Urbańskiego d-cy strażnicy z st. sierż. Michałem Sroką komendantem posterunku MO w Pietrowicach Wielkich (omawianie współpracy) (1. poł. lat 80. XX w.)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Katscher/Kietrz – nieistniejący obecnie pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Kietrzu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Placówka Straży Granicznej w Kietrzu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 46 komendy odcinka Racibórz jako 213 strażnica WOP (Katscher)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 24 kwietnia 1948 roku, strażnica została włączona w struktury 67 batalionu Ochrony Pogranicza, a 26 kwietnia 1948 roku wprowadzono nowe etaty strażnic. Stan załogi strażnicy w Kietrzu zmniejszył się do 33 żołnierzy[3].

1 stycznia 1951 roku strażnica WOP Kietrz została włączona w struktury 43 batalionu WOP w Raciborzu.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[c], a strażnica WOP Kietrz otrzymała nr 221 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Kietrz była 11 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 15 strażnica WOP IV kategorii Kietrz.

W 1961 roku włączona została w skład 44 batalionu WOP Głubczyce[d].

1 stycznia 1964 roku była jako 16 strażnica WOP lądowa IV kategorii Kietrz.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[5], strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[6].

W drugiej połowie 1984 roku Strażnicę WOP Kietrz włączono w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu[5], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu.

16 kwietnia 1990 roku rozformowano batalion graniczny WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu i strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Kietrzu (na czas „P” kadrowa)[e]. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy. Tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu (ŚlOSG)[f][7] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Kietrzu.

Jako Strażnica SG w Kietrzu funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 roku i 24 sierpnia 2005 roku Ustawą z 22 kwietnia 2005 roku O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[g] została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Kietrzu (Placówka SG w Kietrzu)

W wyniku rozpoczętej od 2000 roku reorganizacji struktur Straży Granicznej związanej z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen, 24 sierpnia 2005 roku Placówka SG w Kietrzu przejęła odcinek granicy wraz z obsadą etatową po rozwiązanej Strażnicy SG w Pilszczu[h].

Jako Placówka SG w Kietrzu funkcjonowała do 15 stycznia 2008 roku, kiedy to została zlikwidowana. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Opolu (Placówka SG w Opolu) z tymczasową siedzibą w Krasnym Polu[8], a budynki przejęła Policja i gmina Kietrz, gdzie obecnie mieści się Rewir Dzielnicowych Komisariatu Policji w Kietrzu[9] i mieszkania prywatne.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Strażnica WOP w Kietrzu 1 listopada 1945 roku otrzymała do ochrony i zabezpieczenia odcinek granicy państwowej o długości 12500 m:

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Do 1986 roku, Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu, ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak gran. nr IV/43, wyłącznie znak gran. nr 51/11.

W 1986 roku odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Ściborzyce, tj. od znaku gran. nr 51/11, wyłącznie do znaku gran. nr IV/61.

W latach 1986–15 maja 1991, Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu, potem Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Kietrzu, ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak grani. nr IV/43, wyłącznie znak gran. nr IV/61.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS[3]:

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–23 sierpnia 2005 Strażnica SG w Kietrzu ochraniała odcinek granicy państwowej:

  • Włącznie znak gran. nr II/43, wyłącznie znak gran. nr II/61.
  • Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

19 lutego 1996 roku na odcinku strażnicy zostały uruchomione przejścia graniczne (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

13 kwietnia 2005 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione turystyczne przejście graniczne w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

24 sierpnia 2005 roku odcinek placówki SG został wydłużony o odcinek po zlikwidowanej strażnicy SG w Pilszczu, tj. od znaku gran. nr II/61, wyłącznie do znaku gran. nr II/87.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1945 – 21 grudnia patrol strażnicy zatrzymał mieszkańca miejscowości Pietrowice narodowości niemieckiej[i], który niszczył służbową linię telefoniczną Kietrz–Racibórz. Zatrzymany należał do niemieckiej organizacji odwetowej TTO (Thun Thodt Organisation)[3].
  • 1945 – 1 listopada-31 grudnia, zatrzymano za nielegalne przekroczenie granicy z Czechosłowacji do Polski – 12 osób w tym 8 narodowości niemieckiej i 4 osoby narodowości czeskiej[3].
  • 1949 – na odcinku strażnicy bezpośrednio wzdłuż granicy, wykonano zaorany i bronowany pas kontrolny[j][3].
  • Żołnierze strażnicy oprócz pełnienia służby granicznej czynnie włączali się w odgruzowanie miasta, pomagali w akcjach żniwnych i omłotowych, brali udział w wykopkach ziemniaków i buraków. Rękoma wopistów zbudowano i oddano do użytku dzieciom ogródek jordanowski w Kietrzu[3].
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[10]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[11].
  • 1960 – ze strażnicy wycofano konie wierzchowe oraz taborowe, wprowadzając do służby motocykle i samochody osobowo-terenowe marki GAZ-69[3].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[12].
  • 1982 – 9 grudnia przybył por. Leszek Dudek ze stanowiska d-cy kompanii odwodowej w batalionie WOP Szklarska Poręba, na stanowisko z-cy d-cy strażnicy i na tym stanowisku był do 20 października 1985 roku.
  • Kadra instruktorska ZHP w strażnicy, wspólnie z Komendą Hufca ZHP w Głubczycach zorganizowali i prowadzili w Kietrzu dwie drużyny Harcerskiej Służby Granicznej – brali też udział w manewrach i obozach harcerskich[3].

Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy/placówki[edytuj | edytuj kod]

Dowódców/komendantów strażnicy WOP Kietrz podano za: Leszek Dudek: Praca magisterska Dzieje ziemi kietrzańskiej w latach 1945-1989 Organizacja ochrony granicy południowej bezpośrednio po wojnie. Cz. 19.

  • ppor. Mirosław Chwalczyk (01.11.1945–03.09.1946)
  • ppor. Władysław Kopij (03.09.1946–01.01.1947)
  • ppor. Mieczysław Zuk (01.01.1947–25.10.1953)
  • ppor. Marian Korusiewicz (25.10.1953–23.10.1956)
  • kpt./mjr Feliks Urbański[13] (23.10.1956–21.10.1985)
  • por./kpt. Leszek Dudek[14] (21.10.1985–30.04.1991)[k]

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Karol Orawski (01.05.1991–30.09.1992)[l]
  • ppor. SG/mjr SG Andrzej Reja (01.10.1992–był 02.01.2003)
  • mjr SG Mariusz Wiśniewski (do 23.08.2005)

Komendanci placówki SG:

  • mjr SG Mariusz Wiśniewski (24.08.2005–15.01.2008) – do rozformowania[m].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej, a od 2005 roku placówka Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[4].
  4. Zarządzenie dowódcy WOP nr 012/szt. z dnia 31.01.1961 roku.
  5. Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 068/Org z dnia 12 marca 1990 roku w sprawie rozformowania batalionu granicznego GB WOP w Raciborzu oraz zmianach etatowych w jednostkach WOP.
  6. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku, utworzono Śląski Oddział SG.
  7. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
  8. Zarządzenie nr 047 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 18.08.2005 roku.
  9. Ogólnie na początku 1946 roku w strefie nadgranicznej strażnicy WOP Kietrz zamieszkiwało 11022 mieszkańców w tym 4376 przesiedlonych Polaków. Ludność miejscowa pochodzenia niemieckiego była wrogo nastawiona do działalności żołnierzy wopistów.
  10. Pas ten służył do szybkiego wykrywania śladów naruszenia granicy i podjęcia szybkich działań pościgowych przez załogę strażnicy z wykorzystaniem psów służbowych.
  11. kpt. SG Leszek Dudek ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  12. kpt. SG Karol Orawski ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.
  13. mjr SG Mariusz Wiśniewski ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. a b c d e f g h i Dudek 1999 ↓.
  4. Prochowicz 2011 ↓.
  5. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  6. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  7. Łach 2013 ↓, s. 293.
  8. Reorganizacja ŚlOSG 15.01.2008 (pol.). W: Śląski Oddział Straży Granicznej – Aktualności [on-line]. slaski.strazgraniczna.pl. [dostęp 2016-12-27].
  9. Komisariat Policji w Kietrzu. glubczyce.policja.gov.pl. [dostęp 2016-07-13].
  10. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  11. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  12. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  13. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  14. Gacek 2005 ↓, s. 68.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]