Strażnica WOP Kietrz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP
Katscher/Kietrz

Strażnica SG w Kietrzu
Placówka SG w Kietrzu
Ilustracja
Budynek dawnej strażnicy w Kietrzu (lipiec 2016)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 stycznia 2008
Tradycje
Rodowód 213 strażnica WOP Katscher
221 strażnica WOP Kietrz
11 strażnica WOP Kietrz
15 strażnica WOP Kietrz
16 strażnica WOP lądowa Kietrz
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Kietrzu
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Kietrzu
Kontynuacja Strażnica SG w Kietrzu
Placówka SG w Kietrzu
Placówka SG w Opolu
Dowódcy
Pierwszy ppor. Mirosław Chwalczyk
Ostatni kpt. Leszek Dudek
Organizacja
Dyslokacja ul. Okrzei 5
48-130 Kietrz
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 46 komenda odcinka Racibórz
67 batalion OP
43 batalion WOP
44 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
batalion graniczny WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu
GB WOP
Śląski Oddział SG
Spotkanie kpt. Feliksa Urbańskiego d-cy strażnicy z st. sierż. Michałem Sroką k-tem posterunku MO w Pietrowicach Wielkich (omawianie współpracy) (I poł. lat 80. XX w.)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Katscher/Kietrz – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Kietrzu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Placówka Straży Granicznej w Kietrzu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 46 komendy odcinka Racibórz jako 213 strażnica WOP (Katscher)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 67 batalionu OP, a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 43 batalionu WOP w Raciborzu.

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[b], a strażnica WOP Kietrz otrzymała nr 221 w skali kraju.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Kietrz była 11. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza.

31 grudnia 1959 roku była jako 15. strażnica WOP IV kategorii Kietrz.

W 1961 roku włączona w skład batalionu WOP Głubczyce[c].

1 stycznia 1964 roku była jako 16. strażnica WOP lądowa IV kategorii Kietrz.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[4], strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach, a w 1984 roku dowódcy nowo utworzonego batalionu granicznego WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu[4], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu.

Z dniem 16 kwietnia 1990 roku rozformowano 43 batalion WOP w Raciborzu i strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Kietrzu (na czas „P” kadrowa)[d]. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy. Tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku.

Straż Graniczna:
16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej[5] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Kietrzu.

Od 24 sierpnia 2005 roku funkcjonowała jako Placówka Straży Granicznej w Kietrzu[e] do 15 stycznia 2008 roku, kiedy to została rozformowania[6]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy, przejęła Placówka Straży Granicznej w Opolu, a budynki przejęła Policja i gmina, gdzie obecnie mieści się Rewir Dzielnicowych Komisariatu Policji w Kietrzu[f] i mieszkania prywatne.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Strażnica WOP w Kietrzu 1 listopada 1945 roku otrzymała do ochrony i zabezpieczenia odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr IV/39/5 do znaku granicznego nr IV/51 o długości 12 500 m. Na odcinku strażnicy znajdowały się dwie miejscowości przyległe do linii granicznej tj. Kietrz i Raczany. W skład strefy nadgranicznej weszły Pietrowice Wielkie i Kozłówka[7].

W ramach restrukturyzacji WOP, 26 kwietnia 1948 roku wprowadzono nowe etaty strażnic. Stan załogi strażnicy w Kietrzu zmniejszył się do 33 żołnierzy[7].

Na ochranianym odcinku funkcjonowały dwa przejścia graniczne małego ruchu granicznego obsługiwanie przez załogę strażnicy[g]:

Do 1986 roku, Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu, ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr IV/43 (włącznie) do znaku granicznego nr 51/11 (wyłącznie).

W latach 1986–15 maja 1991 roku, Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Kietrzu, potem Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. II w Kietrzu, ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr IV/43 (włącznie) do znaku granicznego nr IV/61 (wyłącznie). W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS Sudice i Oldřišov[7].

Straż Graniczna:
W latach 16 maja 1991–23 sierpnia 2005 roku Strażnica SG w Kietrzu ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr II/43 (włącznie) do znaku granicznego nr II/61 (wyłącznie). Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

Wydarzenia:

  • 21 grudnia 1945 roku patrol strażnicy zatrzymał mieszkańca miejscowości Pietrowice narodowości niemieckiej[h], który niszczył służbową linię telefoniczną Kietrz-Racibórz. Zatrzymany należał do niemieckiej organizacji odwetowej TTO (Thun Thodt Organisation)[7].
  • Na odcinku strażnicy od 1 listopada 1945 roku do 31 grudnia 1945 roku zatrzymano za nielegalne przekroczenie granicy z Czechosłowacji do Polski – 12 osób w tym 8 narodowości niemieckiej i 4 osoby narodowości czeskiej[7].
  • W 1949 roku, na odcinku strażnicy bezpośrednio wzdłuż granicy, wykonano zaorany i bronowany pas kontrolny[i] [7].
  • Żołnierze strażnicy oprócz pełnienia służby granicznej czynnie włączali się w odgruzowanie miasta, pomagali w akcjach żniwnych i omłotowych, brali udział w wykopkach ziemniaków i buraków. Rękoma wopistów zbudowano i oddano do użytku dzieciom ogródek jordanowski w Kietrzu[7].
  • Koniec czerwca–początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[j]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[8].
  • W 1960 roku ze strażnicy wycofano konie wierzchowe oraz taborowe, wprowadzając do służby motocykle i samochody osobowo-terenowe marki GAZ-69[7].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[9].
  • 1986 rok, odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Ściborzyce, tj. od znaku granicznego nr 51/11 do znaku granicznego nr IV/61 (wyłącznie).
  • Kadra instruktorska ZHP w strażnicy, wspólnie z Komendą Hufca ZHP w Głubczycach zorganizowali i prowadzili w Kietrzu dwie drużyny Harcerskiej Służby Granicznej – brali też udział w manewrach i obozach harcerskich[7].

Straż Graniczna:

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy strażnicy[edytuj | edytuj kod]

Dowódców strażnicy WOP Kietrz podano za: Leszek Dudek: Praca magisterska Dzieje ziemi kietrzańskiej w latach 1945-1989 Organizacja ochrony granicy południowej bezpośrednio po wojnie. Cz. 19.

  • ppor. Mirosław Chwalczyk (1 XI 1945–3 IX 1946)
  • ppor. Władysław Kopij (3 IX 1946–1 I 1947)
  • ppor. Mieczysław Zuk (1 I 1947–25 X 1953)
  • ppor. Marian Korusiewicz (25 X 1953–23 X 1956)
  • kpt./mjr Feliks Urbański[10] (23 X 1956–21 X 1985)
  • por./kpt. Leszek Dudek[k][11] (21 X 1985–30 IV 1991)

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG Karol Orawski (1 V 1991–30 IX 1992)
  • ppor. SG/mjr SG Andrzej Reja (1 X 1992–?)
  • mjr SG Mariusz Wiśniewski (?–23 VIII 2005)

Komendanci placówki SG:

  • mjr SG Mariusz Wiśniewski (24 VIII 2005–15 I 2008) – do rozformowania.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej, a od 2005 roku placówka Straży Granicznej
  2. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3]
  3. Zarządzenie dowódcy WOP nr 012/szt. z dnia 31.01.1961 r.
  4. Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 068/Org z dnia 12 marca 1990 r. w sprawie rozformowania batalionu granicznego GB WOP w Raciborzu oraz zmianach etatowych w jednostkach WOP (zarządzenie do 24 listopada 2010 roku opatrzone było klauzulą tajne)
  5. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej → Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757
  6. Komisariat Policji w Kietrzu. glubczyce.policja.gov.pl. [dostęp 2016-07-13].
  7. Stan na dzień 1 stycznia 1964 r.
  8. Ogólnie na początku 1946 roku w strefie nadgranicznej strażnicy WOP Kietrz zamieszkiwało 11 022 mieszkańców w tym 4 376 przesiedlonych Polaków. Ludność miejscowa pochodzenia niemieckiego była wrogo nastawiona do działalności żołnierzy wopistów
  9. Pas ten służył do szybkiego wykrywania śladów naruszenia granicy i podjęcia szybkich działań pościgowych przez załogę strażnicy z wykorzystaniem psów służbowych
  10. Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
  11. Kpt. Leszek Dudek do strażnicy w Kietrzu przybył 09.12.1982 roku ze stanowiska dowódcy kompani odwodowej w batalionie WOP Szklarska Poręba i do 20.10.1985 roku pełnił obowiązki zastępcy dowódcy strażnicy

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  3. Prochowicz 2011 ↓.
  4. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  5. Łach 2013 ↓, s. 293.
  6. Reorganizacja ŚlOSG 15.01.2008 (pol.). W: Śląski Oddział Straży Granicznej – Aktualności [on-line]. slaski.strazgraniczna.pl. [dostęp 2016-12-27].
  7. a b c d e f g h i Dudek 1999 ↓.
  8. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  9. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  10. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  11. Gacek 2005 ↓, s. 68.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]