Strefa euro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

     Państwa strefy euro

     Państwa używające euro, niebędące członkiem Unii Europejskiej

     Państwa Unii Europejskiej nieużywające euro

waluta Euro w Europie

      19 państw strefy euro
(Austria, Belgia, Cypr, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Słowacja, Słowenia i Włochy)

      2 państwa UE w systemie ERM II, bez klauzuli wyłączającej z przystąpienia do strefy euro
(Bułgaria i Chorwacja)

      1 państwo UE w systemie ERM II, z klauzulą wyłączającą z przystąpienia do strefy euro (Dania)

      5 państw UE nie będących w systemie ERM II, ale zobowiązanych do przystąpienia do strefy euro
(Czechy, Polska, Rumunia, Szwecja i Węgry)

      4 kraje nie będące w UE stowarzyszone ze strefą euro
(Andora, Monako, San Marino i Watykan)

      2 kraje nie będące w UE które przyjęły jednostronnie walutę euro (Czarnogóra i Kosowo)

Strefa euro, zwyczajowo Euroland – grupa państw, których walutą jest euro. Do strefy euro należy 19 państw członkowskich Unii Europejskiej.

Kraje strefy euro[edytuj | edytuj kod]

Członkowie założyciele strefy euro[edytuj | edytuj kod]

Waluta ta została 1 stycznia 1999 roku wprowadzona w formie transakcji bezgotówkowych, a 1 stycznia 2002 roku w formie gotówkowej w następujących państwach członkowskich UE mających podane waluty:

Państwo Waluta Wartość w stosunku do euro
 Austria 1 szyling austriacki = 100 groszy (ATS) 1 € = 13,7603 szylinga
 Belgia 1 frank belgijski = 100 centymów (BEF) 1 € = 40,3399 franków
 Finlandia 1 marka fińska = 100 penni (FIM) 1 € = 5,94573 marki
 Francja 1 frank francuski = 100 centymów (FRF) 1 € = 6,55957 franków
 Grecja 1 drachma grecka = 100 leptów (GRD) 1 € = 340,75 drachmy
 Hiszpania 1 peseta hiszpańska = 100 centimos (ESP) 1 € = 166,386 pesety
 Holandia 1 gulden holenderski = 100 centów (NLG) 1 € = 2,20371 guldena
 Irlandia 1 funt irlandzki = 100 pensów (IEP) 1 € = 0,787564 funta
 Luksemburg 1 frank luksemburski = 100 centymów (LUF) 1 € = 40,3399 franków
 Niemcy 1 marka niemiecka = 100 fenigów (DEM) 1 € = 1,95583 marki
 Portugalia 1 escudo portugalskie = 100 centavos (PTE) 1 € = 200,482 escudo
 Włochy 1 lir włoski = 100 centesimów (ITL) 1 € = 1936,27 lira

Późniejsi członkowie strefy euro[edytuj | edytuj kod]

Państwo Waluta Wartość w stosunku do euro
 Słowenia 1 tolar = 100 stotinów (SIT) (1 stycznia 2007) 1 € = 239,64 tolarów
 Cypr 1 funt cypryjski = 100 centów (CYP) (1 stycznia 2008) 1 € = 0,585274 funta
 Malta 1 lira maltańska = 100 centów (MTL) (1 stycznia 2008) 1 € = 0,4293 liry
 Słowacja 1 korona słowacka = 100 halerzy (SKK) (1 stycznia 2009) 1 € = 30,126 koron
 Estonia 1 korona estońska = 100 sentów (EEK) (1 stycznia 2011) 1 € = 15,6466 koron
 Łotwa 1 łat = 100 santimów (LVL) (1 stycznia 2014) 1 € = 0,702804 łatów
 Litwa 1 lit = 100 centów (LTL) (1 stycznia 2015) 1 € = 3,4528 litów

Członkowie na mocy podpisanych umów[edytuj | edytuj kod]

Państwo Waluta Wartość w stosunku do euro
 Monako 1 frank monakijski = 100 centymów (MCF) 1 € = 6,55957 franków 1 stycznia 1999 r. wprowadzono euro w formie bezgotówkowej, a 1 stycznia 2002 r. w formie gotówkowej w 3 państwach, które nie są członkami UE:
 San Marino 1 lir sanmaryński = 100 centesimów (SML) 1 € = 1936,27 lira
 Watykan 1 lir watykański = 100 centesimów (VAL) 1 € = 1936,27 lira
 Andora
  • 1 € = 166,386 pesety
  • 1 € = 6,55957 franków
Andora podpisała układ monetarny z Unią Europejską dopiero 30 czerwca 2011 roku (powodem tych opóźnień było stosowanie „nieuczciwej” konkurencji podatkowej – Andora jest tzw. rajem podatkowym), zaczął on obowiązywać 1 kwietnia 2012 roku, a od 1 lipca 2013 roku Andora mogła emitować własne monety[1][2]. Jednak pierwsze andorskie monety euro wprowadzono do obiegu dopiero w styczniu 2015[3][4].

Jednostronna euroizacja[edytuj | edytuj kod]

Państwo/terytorium Waluta Wartość w stosunku do euro
 Czarnogóra 1 marka niemiecka = 100 fenigów (DEM)[a] 1 € = 1,95583 marki
 Kosowo 1 marka niemiecka = 100 fenigów (DEM)[a] 1 € = 1,95583 marki[5]. Państwo częściowo uznawane na arenie międzynarodowej.

Kraje Unii Europejskiej poza strefą euro[edytuj | edytuj kod]

Kraje w mechanizmie ERM II[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Mechanizm kursów walutowych.
Państwo Waluta Planowany termin wstąpienia do strefy euro
 Chorwacja 1 kuna chorwacka = 100 lip (HRK) 1.01.2023[6]
 Bułgaria 1 lew bułgarski = 100 stotinek (BGN) 1.01.2024[potrzebny przypis]
 Dania 1 korona duńska = 100 [øre] (DKK) państwo z klauzulą wyłączającą konieczność przystąpienia do strefy euro[b]

Państwa zobowiązane do przyjęcia wspólnej waluty[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka strefy euro[edytuj | edytuj kod]

Kryzys zadłużenia[edytuj | edytuj kod]

Podczas kryzysu 2008 w strefie euro odnotowano spadek PKB, w trzecim kwartale 2008 o 0,2%, a w czwartym kwartale o 1,3% (rok do roku). W całym 2008 wzrost gospodarczy strefy euro wyniósł tylko 0,8%[7]. Spadki PKB w dwóch kolejnych kwartałach oznaczały wejście „eurolandu” w najgorszą od początków swojego istnienia recesję[8].

Sprzedaż detaliczna w grudniu 2008 spadła o 2,4%, a w styczniu 2009 o 2,2% (rok do roku)[9]. W pierwszym kwartale 2009 PKB strefy euro zmniejszył się o 2,5%[10]. W drugim kwartale 2009 PKB strefy euro spadł o kolejne 0,1%.

W 2010 dwa państwa strefy euro otrzymały pomoc finansową – Grecja 110 mld euro w maju oraz Irlandia 85 mld w listopadzie. W związku z kryzysem w Grecji i Irlandii oraz obawami co do sytuacji w Hiszpanii i Portugalii pojawił się termin PIIGS określający grupę państw mających kłopoty finansowe[11].

W 2011 dług publiczny 17 krajów strefy wyniósł 87,2% PKB[12].

Kryzysowi w strefie euro ma zapobiegać pakt fiskalny[13]. W ocenie instytutu European Reform nie wnosi on jednak nic nowego w porównaniu do wcześniejszych „miękkich” sankcji z Paktu Stabilności i Wzrostu[14].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Od 1999 Czarnogóra i Kosowo używały marki niemieckiej jako oficjalnego środka płatniczego.
  2. Na skutek uzyskania w 1993 klauzuli „opt-out” do traktatu z Maastricht oraz w wyniku negatywnego rezultatu referendum z 28 września 2000. W tej samej sytuacji znajdowała się również Wielka Brytania (członek Unii Europejskiej do roku 2020) – na skutek uzyskania w 1993 r. klauzuli „opt-out” do traktatu z Maastricht.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The euro outside the euro area, ec.europa.eu [dostęp 2014-11-02] (ang.).
  2. Andora – monety euro, ecb.europa.eu [dostęp 2015-06-27] (pol.).
  3. Jeff Starck, After delay, Andorra finally issues euro coins, much to collector excitement, Coin World, 17 lutego 2015 [dostęp 2015-06-27] (ang.).
  4. Cues per comprar els euros andorrans dels col·leccionistes, Diari d’Andorra, 16 stycznia 2015 [dostęp 2015-06-28] (kat.).
  5. Marka niemiecka – DEM – oficjalna waluta.. bbc.co.uk. [dostęp 2014-11-02]. (pol.).
  6. Chorwacja przechodzi z kun na euro. Czy turyści powinni bać się wzrostu cen?, INNPoland.pl [dostęp 2022-05-31] (pol.).
  7. Strefa euro słaba jak nigdy, Dziennik.pl, 5 marca 2009 [dostęp 2009-03-05] [zarchiwizowane z adresu 2009-03-07] (pol.).
  8. Euroland w historycznej recesji. tvn24bis.pl, 2009-02-13. [dostęp 2014-11-02]. (pol.).
  9. Stefa euro: Detaliści sprzedali mniej w styczniu. rp.pl, 2009-03-13. [dostęp 2014-11-02]. (pol.).
  10. Pogłębia się recesja w strefie euro; poważny spadek PKB w 8 państwach UE, Gazeta.pl, 15 maja 2009 [dostęp 2009-05-15] [zarchiwizowane z adresu 2009-05-20].
  11. UE reaguje na kryzys zadłużenia w strefie euro – 27/10/2011, Komisja Europejska [dostęp 2017-09-17] [zarchiwizowane z adresu 2014-11-17] (pol.).
  12. niezalezna.pl: Strefa euro z gigantycznym długiem. [dostęp 2012-04-24].
  13. Europe signs up to German-led fiscal pact. Reuters, 2012.
  14. Pakt fiskalny staje się biurokratyczną wydmuszką. Forsal.pl, 2012.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]