Stront

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stront
rubid ← stront → itr
Wygląd
srebrzystobiały
Stront
Widmo emisyjne strontu
Widmo emisyjne strontu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. stront, Sr, 38
(łac. strontium)
Grupa, okres, blok 2 (IIA), 5, s
Stopień utlenienia II
Właściwości metaliczne metal ziem alkalicznych
Właściwości tlenków silnie zasadowe
Masa atomowa 87,62(1) u[3][a]
Stan skupienia stały
Gęstość 2,6 g/cm³[1]
Temperatura topnienia 768 °C[1]
Temperatura wrzenia 1381 °C[1]
Numer CAS 7440-24-6
PubChem 5359327[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Stront (Sr, łac. strontium) – pierwiastek chemiczny z grupy berylowców (metali ziem alkalicznych) w układzie okresowym.

Charakterystyka[edytuj]

Stront jest srebrzystoszarym metalem, podobnym do wapnia, ale bardziej miękkim. Na jego powierzchni, tak jak w przypadku glinu, tworzy się ochronna warstwa tlenków (pasywacja). Oczyszczona powierzchnia jest bardzo reaktywna – czysty stront reaguje wybuchowo z wodą i może zapalić się na powietrzu. Stront tworzy tlenki, wodorotlenki, fluorki oraz inne sole kwasów nieorganicznych i organicznych.

Stront jest generalnie bardziej aktywny chemicznie niż magnez i wapń i mniej aktywny niż bar[1].

Kationy Sr2+ należą do IV grupy analitycznej i barwią płomień na karmazynowoczerwony.

Występowanie[edytuj]

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach 370 ppm, w postaci dwóch minerałówcelestynu (siarczan) i stroncjanitu (węglan).

Pierwiastek ten posiada 32 izotopy z przedziału mas 73÷105 o czasie połowicznego zaniku minimum 1 ms[6]. Trwałe są cztery z nich – 84, 86, 87 i 88, które też stanowią naturalny skład izotopowy tego pierwiastka. Promieniotwórczy izotop 90Sr jest jednym z najgroźniejszych produktów wybuchów jądrowych. Gromadzi się w tkance kostnej, emituje silne promieniowanie β, a jego czas połowicznego zaniku wynosi blisko 29 lat.

Odkrycie[edytuj]

Stront został uznany za pierwiastek w 1790 roku przez A. Crawforda, wyodrębniony przez H. Davy’ego w Londynie. Nazwa pochodzi od szkockiej miejscowości Strontian.

Zastosowanie[edytuj]

Stront w czystej postaci jest stosowany jako dodatek do niektórych gatunków szkła – np. stosowanych do produkcji ekranów telewizyjnych. Ze względu na to, że barwi płomień intensywnym karminowo-czerwonym kolorem, jego sole są dodawane do ogni sztucznych i rakiet sygnałowych.

Znaczenie biologiczne[edytuj]

Stront jest traktowany przez organizm zwierzęcy bardzo podobnie jak wapń i może być wbudowywany w strukturę kości. Większość pobranego strontu (80-70%) zostaje szybko wydalona, 20-30% zostaje zatrzymana w układzie kostnym, a ok. 1% odkłada się w krwi. Wykorzystywane jest to w brachyterapii raka kości, gdzie pacjentom podawany jest izotop 89Sr (o czasie połowicznego rozpadu ok. 50 dni), emitujący promieniowanie β. Z kolei ranelinian strontu pobudza kościotworzenie i jest stosowany jako lek przeciwko osteoporozie.

Ze względu na łatwe wchłanianie i trwałe wbudowywanie do organizmu, szczególnie niebezpieczne są radioaktywne izotopy strontu będące składnikami opadów promieniotwórczych i innych produktów odpadowych technologii jądrowych. Szczególnie 90Sr ze względu na swój dość długi czas połowicznego rozpadu, wynoszący blisko 29 lat, utrzymuje się w skażonym środowisku przez długi okres. Z drugiej strony czas ten jest na tyle mały, że znaczna jego część rozpada się podczas życia człowieka. Izotopy te mogą być wdychane z pyłami w powietrzu, choć główną drogą dostawania się do organizmu jest spożywany pokarm. Może być to przyczyną wzrostu ryzyka zachorowania na nowotwory kości i białaczkę.

Uwagi[edytuj]

  1. Wartość w nawiasie oznacza niepewność związaną z ostatnią cyfrą znaczącą. Znane są próbki geologiczne, w których pierwiastek ten ma skład izotopowy odbiegający od występującego w większości źródeł naturalnych. Masa atomowa pierwiastka w tych próbkach może więc różnić się od podanej w stopniu większym niż wskazana niepewność. Duże różnice w składzie izotopowym tego pierwiastka w źródłach naturalnych nie pozwalają na podanie wartości masy atomowej z większą dokładnością.

Przypisy

  1. a b c d J. Paul MacMillan, Jai Won Park, Rolf Gerstenberg, Heinz Wagner, Karl Köhler, Peter Wallbrecht: Strontium and Strontium Compounds w: Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co., 2000. DOI: 10.1002/14356007.a25_321.
  2. Stront (nr 441899) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-02].
  3. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać JurisJ. Meija JurisJ., Tyler B.T.B. Coplen Tyler B.T.B., MichaelM. Berglund MichaelM., Willi A.W.A. Brand Willi A.W.A., Paul DeP.D. Bièvre Paul DeP.D., ManfredM. Gröning ManfredM., Norman E.N.E. Holden Norman E.N.E., JohannaJ. Irrgeher JohannaJ., Robert D.R.D. Loss Robert D.R.D., ThomasT. Walczyk ThomasT., ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni, Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 88 (3), 2016, s. 265–291, DOI10.1515/pac-2015-0305.
  4. Stront (CID: 5359327) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  5. a b c d G. Audi, A. H. Wapstra, C. Thibault, J. Blachot and O. Bersillon. The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties. „Nuclear Physics A”. 729, s. 3–128, 2003. DOI: 10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001. 
  6. http://www.nndc.bnl.gov/nudat2/reCenter.jsp?z=38&n=67.