Stront

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stront
rubid ← stront → itr
Wygląd
srebrzystobiały
Stront
Widmo emisyjne strontu
Widmo emisyjne strontu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. stront, Sr, 38
(łac. strontium)
Grupa, okres, blok 2 (IIA), 5, s
Stopień utlenienia II
Właściwości metaliczne metal ziem alkalicznych
Właściwości tlenków silnie zasadowe
Masa atomowa 87,62(1)[a][3] u
Stan skupienia stały
Gęstość 2,6 g/cm³[1]
Temperatura topnienia 768 °C[1]
Temperatura wrzenia 1381 °C[1]
Numer CAS 7440-24-6
PubChem 5359327[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Stront (Sr, łac. strontium) – pierwiastek chemiczny z grupy berylowców (metali ziem alkalicznych) w układzie okresowym.

Charakterystyka[edytuj]

Stront jest srebrzystoszarym metalem, podobnym do wapnia, ale bardziej miękkim. Na jego powierzchni, tak jak w przypadku glinu, tworzy się ochronna warstwa tlenków (pasywacja). Oczyszczona powierzchnia jest bardzo reaktywna – czysty stront reaguje wybuchowo z wodą i może zapalić się na powietrzu. Stront tworzy tlenki, wodorotlenki, fluorki oraz inne sole kwasów nieorganicznych i organicznych.

Stront jest generalnie bardziej aktywny chemicznie niż magnez i wapń i mniej aktywny niż bar[1].

Kationy Sr2+ należą do IV grupy analitycznej i barwią płomień na karmazynowoczerwony.

Występowanie[edytuj]

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach 370 ppm, w postaci dwóch minerałówcelestynu (siarczan) i stroncjanitu (węglan).

Pierwiastek ten posiada 32 izotopy z przedziału mas 73÷105 o czasie połowicznego zaniku minimum 1 ms[6]. Trwałe są cztery z nich – 84, 86, 87 i 88, które też stanowią naturalny skład izotopowy tego pierwiastka. Promieniotwórczy izotop 90Sr jest jednym z najgroźniejszych produktów wybuchów jądrowych. Gromadzi się w tkance kostnej, emituje silne promieniowanie β, a jego czas połowicznego zaniku wynosi blisko 29 lat.

Odkrycie[edytuj]

Stront został uznany za pierwiastek w 1790 roku przez A. Crawforda, wyodrębniony przez H. Davy'ego w Londynie. Nazwa pochodzi od szkockiej miejscowości Strontian.

Zastosowanie[edytuj]

Stront w czystej postaci jest stosowany jako dodatek do niektórych gatunków szkła – np. stosowanych do produkcji ekranów telewizyjnych. Ze względu na to, że barwi płomień intensywnym, karmino-czerwonym kolorem jego sole są dodawane do ogni sztucznych i rakiet sygnałowych.

Znaczenie biologiczne[edytuj]

Stront jest traktowany przez organizm zwierzęcy bardzo podobnie jak wapń i może być wbudowywany w strukturę kości. Większość pobranego strontu, 80-70% zostaje szybko wydalona, 20-30% zostaje zatrzymana w układzie kostnym, a ok. 1% odkłada się w krwi. Wykorzystywane jest to w brachyterapii raka kości, gdzie pacjentom podawany jest izotop 89Sr (o czasie połowicznego rozpadu ok. 50 dni, emitujący promieniowanie β. Z kolei ranelinian strontu pobudza kościotworzenie i jest stosowany jako lek przeciwko osteoporozie.

Ze względu na łatwe wchłanianie i trwałe wbudowywanie do organizmu, szczególnie niebezpieczne są radioaktywne izotopy strontu będące składnikami opadów promieniotwórczych i innych produktów odpadowych technologii jądrowych. Szczególnie 90Sr ze względu na swój dość długi czas połowicznego rozpadu, wynoszący blisko 29 lat, utrzymuje się w skażonym środowisku przez długi okres. Z drugiej strony czas ten jest na tyle mały, że znaczna jego część rozpada się podczas życia człowieka. Izotopy te mogą być wdychane z pyłami w powietrzu, choć główną drogą dostawania się do organizmu jest spożywany pokarm. Może być to przyczyną wzrostu ryzyka zachorowania na nowotwory kości i białaczkę.

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. a b c d J. Paul MacMillan, Jai Won Park, Rolf Gerstenberg, Heinz Wagner, Karl Köhler, Peter Wallbrecht: Strontium and Strontium Compounds w: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co., 2000. DOI: 10.1002/14356007.a25_321.
  2. Stront (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-02].
  3. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  4. Stront – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. a b c d G. Audi, A. H. Wapstra, C. Thibault, J. Blachot and O. Bersillon. The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties. „Nuclear Physics A”. 729, s. 3–128, 2003. DOI: 10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001. 
  6. http://www.nndc.bnl.gov/nudat2/reCenter.jsp?z=38&n=67