Strzelce (powiat mogileński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strzelce
Strzelce
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat mogileński
Gmina Mogilno
Liczba ludności (III 2011) 535[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CMG
SIMC 0091758
Położenie na mapie gminy Mogilno
Mapa lokalizacyjna gminy Mogilno
Strzelce
Strzelce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Strzelce
Strzelce
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Strzelce
Strzelce
Położenie na mapie powiatu mogileńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mogileńskiego
Strzelce
Strzelce
Ziemia52°40′36″N 18°06′05″E/52,676667 18,101389

Strzelcewieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim, w gminie Mogilno. Dawna nazwa: Lubieszewo. W dokumentach występuje również pod innymi nazwami: Strzelcze, Lhtbessowo, Lubessowo, Lubeschewo, Luliessewo.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wieś duchowna, własność opata benedyktynów w Mogilnie pod koniec XVI wieku leżała w powiecie gnieźnieńskim województwa kaliskiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bydgoskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 535 miezkańców[1]. Jest szóstą co do wielkości miejscowością gminy Mogilno.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Strzelcach
Wnętrze kościoła
Strzelce – dwór z XIX wieku
Strzelce – widok na dwór
Strzelce – droga do pobliskiego Ratowa

Pierwsza wzmianka o Lubieszewie (od roku 1580 zmieniono nazwę na Strzelce) pochodzi z drugiej połowy XII w. (rok 1155). W dokumencie królewskim, tzw. falsyfikacie mogileńskim, (błędnie datowanym przez niektóre źródła na rok 1065) zawarty jest akt nadania dla klasztoru benedyktynów w Mogilnie. Na mocy tego dokumentu własnością klasztoru stały się między innymi 23 miejscowości z obszaru Wielkopolski i Kujaw.

Książę Bolesław Szczodry, uwłaszczając benedyktynów mogilnickich, nadał im wieś Lubieszewo z połową jeziora, które wymienia także przywilej ks. Salomei, potwierdzony przez Mieszka Starego w roku 1193. W roku 1215 przysądzono klasztorowi w Strzelnie dziesięcinę z Lubieszewa, do której rościł sobie prawa biskup kujawski. W roku 1249 Kazimierz I kujawski (syn Konrada mazowieckiego) nadał klasztorowi w Strzelnie wieś Bronisław z Jeziorem Lubieszewskim (współczesna nazwa: Jezioro Pakoskie). W roku 1580 w Strzelcach znajdował się młyn, 4 zagrody i 1 rzemieślnik. Po roku 1793 wieś Strzelce została zajęta przez rząd pruski, który utworzył z niej domenę z osadami: Baba Mała i Wielka, Burgrabstwo, Bystrzyca i Chałupska. Pod koniec XIX w. wieś należała do powiatu mogilnickiego i dekanatu żnińskiego. We wsi znajdował się folwark, kościół i szkoła.

Historia parafii w Strzelcach[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół zbudowany z drewna pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Strzelcach istniał już w XIII w. Był on wielokrotnie odbudowywany, przebudowywany i odnawiany. Obecny kościół pochodzi z pierwszej połowy XVII w. Na przełomie XIX i XX w. parafia liczyła 674 osób. Należały do niej miejscowości: Dębina (Amalienhof), Gadów, Głogówiec, Krzyżanna, Neumanowo, Ratowo i Strzelce.

Dziedzictwo kulturowe, zabytki, turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół drewniany pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny z pierwszej połowy XVII w.
  • Dzwonnica drewniana z XVIII w.
  • Cmentarz: parafialny w Strzelcach, założony w XIX w.
  • Stanowisko archeologiczne (podczas prac archeologicznych odkryto między innymi ceramikę z zespołów grobowych kultury iwieńskiej)

Znane osoby związane ze Strzelcami[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Wojciechowski – pierwszy kierownik, od 1919 r., polskiej szkoły w Janikowie. Urodził się 27 stycznia 1884 r. w Strzelcach. Pochodził z rodziny chłopskiej, wykształcił się w seminarium nauczycielskim. Należał do wielu organizacji i stowarzyszeń i sportowych. Pełnił w nich wiele funkcji, organizował liczne imprezy środowiskowe, Prawdopodobnie zginął w październiku 1939 r., wywieziony i zamordowany w lasach gniewkowskich. Tam znajduje się jego mogiła. Tablica upamiętniająca śmierć znajduje się na dawnym budynku szkoły przy ul. 1 Maja
  • Kazimierz Kaczmarek – ur. w Barcinie, rozstrzelany w Charkowie w 1940 r., kierownik tutejszej szkoły w latach 30. XX wieku

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • dokument królewski, tzw. falsyfikat mogileński, od połowy XIX w. jest przedmiotem ożywionych badań historyków, którzy wykorzystują jego treść nie tylko do badań nad dziejami samego klasztoru w Mogilnie, także w szerszym kontekście do badań prawa i dziejów wczesnośredniowiecznego państwa polskiego. Szczególnym przedmiotem badań była przede wszystkim data i okoliczności sporządzenia. Ostatecznie uznano, że dokument jest falsyfikatem sporządzonym w klasztorze przed 1282 r. w celu uzyskania od Przemysława II przywileju potwierdzającego posiadane dobra. Według Stanisława Błażejewskiego fakt ten nie pomniejsza w istotny sposób wartości dokumentu jako źródła historycznego. Przyjmuje się bowiem, iż jego treść, jak też treść pierwotnego dokumentu Bolesława Śmiałego z 1065 r., została oparta o wcześniejsze zapiski istniejące w klasztorze, a dziś już niezachowane.
  • w państwowym archiwum (oddział w Inowrocławiu) znajduje się akt notarialny, z którego wynika, że kupiec Samuel Michelson ze Strzelna udzielił pożyczki gospodarzowi ze Strzelec – panu Górnemu. Syn Samuela Michelsona – Albert Abraham Michelson w 1907 r. został laureatem Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w za konstrukcję interferometru.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 247.