Strzybóg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Strzybóg, Stribog – bóstwo wschodniosłowiańskie, wzmiankowane po raz pierwszy w Powieści minionych lat w katalogu bóstw, którym Włodzimierz I Wielki wystawił posągi w Kijowie[1][2][3]. Pojawia się także w Słowie o wyprawie Igora, gdzie wiatry unoszące strzały połowieckie nazywane są „wnukami Strzyboga”, na podstawie czego identyfikowano go jako boga wiatrów[1][3].

Pierwszy człon imienia bóstwa jest niejasny, wyprowadzany z rdzenia słowiańskiego lub irańskiego[1][3]. Aleksander Brückner zestawiał go z prasłowiańskim rdzeniem stru- „płynąć” i wiązał z ukraińskim gwarowym stribat’ – „skakać”, widząc w Strzybogu boga pomyślnych wiatrów, epitet „wnuki Strzyboga” odnosił natomiast do Rusi[1][2]. Zwolennicy irańskiej etymologii wskazywali na podobieństwo z rdzeniem śrī-, obecnym np. w słowie Śribaya, będącym jednym z przydomków Ahura Mazdy[1]. Możliwe jest także wyprowadzenie imienia Strzyboga od praindoeuropejskiego *ster- „rozpościerać”, „rozdawać”, „siać” (por. łacińskie sternere), co czyniłoby z niego boga-rozdawcę bogactw[2].

Na podstawie licznych nazw miejscowych występujących także poza Rusią, jak wieś Strzyboga pod Skierniewicami czy wzmiankowany w XIII wieku strumień Striboc pod Tczewem, próbowano dowodzić ogólnosłowiańskiego zasięgu kultu Strzyboga[2][3].

Przypisy

  1. a b c d e f Słownik starożytności słowiańskich. T. 5. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1975, s. 453.
  2. a b c d e Aleksander Gieysztor: Mitologia Słowian. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2006, s. 184-186.
  3. a b c d e Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007, s. 193.