Stuczterdziestka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stuczterdziestka
Konstruktor Henryk Kujawa z zespołem
Rok konstrukcji 1957
Kraj pochodzenia  Polska
Typ ożaglowania kecz
Całkowite ożaglowanie ok. 140–144 m²
Długość maksymalna ok. 18 m
Szerokość maksymalna 4 m
Wysokość maksymalna ok. 20 m
Masa całkowita ok. 29000 kg
Wyporność 26000-29000 kg
Typ kadłuba balastowy
Materiał konstrukcyjny stal
Zanurzenie minimalne 250 cm
Zanurzenie maksymalne 280 cm
Załoga 14–15
Moc silnika ok. 50 HP
Ilustracja
SY Joseph Conrad – jeden z przedstawicieli typu Stuczterdziestka

Stuczterdziestka (J-140) – typ dwumasztowych jachtów pełnomorskich ze stalowym poszyciem i ożaglowaniem typu kecz. Nazwa pochodzi od powierzchni ożaglowania wynoszącej ok. 140 m².

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jednostka zaprojektowana przez inż. Henryka Kujawę z zespołem, w skład którego wchodzili też Włodzimierz Kuchta oraz Józef Szymańda[1] lub Zdzisław Pieńkawa i Wojciech Samoliński[2]. Wzorowali się oni na parametrach technicznych znanego, stalowego kecza z 1936 r. „Peter Von Danzig”, którego dokumentację odnaleziono w latach 50. w archiwum Stoczni Gdańskiej. W tejże stoczni w latach 1957–1960 zbudowano 6 takich jednostek. Założenia konstrukcyjne stuczterdziestki opierały się na stalowym kadłubie, integralnym balaście, masztach drewnianych lub metalowych. Jachty te są cenione za ich wysoką dzielność w trudnych warunkach, oraz świetne warunki do wypraw w dalekie i trudne rejony.

Pierwszą jednostką z serii był SY „Joseph Conrad”.

Jachty typu Stuczterdziestka[edytuj | edytuj kod]

SY „Dar Opola”[edytuj | edytuj kod]

SY „Dar Opola” (XIV PZ-2, PZ 22; n-ry na żaglu w kolejności chronologicznej). Budowę jachtu sfinansowali opolanie w społecznej zbiórce pieniędzy oraz szereg miejscowych instytucji państwowych; stąd nazwa.

Podniesienie bandery 7 września 1958 r., matką chrzestną jachtu była Irena Strzelocka, ówczesna prezes opolskiej Spółdzielni Spożywców „Społem”[3].

W pierwszy rejs „Dar Opola” wyruszył do Szwecji pod kpt. j. Jerzym Petke. Jacht stał się dla wielu opolan oknem na świat, dzięki któremu zwiedzili kawał Europy. W 1960 r. jednostka pod kpt. j. Bolesławem Kowalskim odbyła pionierską 9-miesięczną wyprawę naukową na Morze Czerwone. Podczas niej zebrano okazy flory i fauny do zbiorów polskich muzeów zniszczonych podczas wojny[4].

W kilka lat po rejsie jacht przekazany odgórną decyzją Lidze Obrony Kraju. Armatorem jachtu został OSM LOK w Jastarni[5] i Opole straciło nad nim kontrolę. Nowy gospodarz „Daru” nie dbał jednak o niego należycie i już w latach 70. XX w. jacht rdzewiał na brzegu w Jastarni. Kupił go lekarz, Eugeniusz Jadczuk, wyremontował i jako s/y „Podlasie” wypłynął wraz z rodziną z Polski z zamiarem dotarcia do Australii, co się jednak nie udało. Po ciężkiej przeprawie na Biskajach sprzedał jacht w Holandii, który następnie został kupiony w latach 80. XX w. przez Duńczyka. Po gruntownym remoncie, z którego z oryginału pozostał tylko stalowy kadłub[6], pływa do dziś pod duńską banderą jako „Tara” (nr rej. D-1181), zawijając nie raz do polskich portów[7].

SY „Jan z Kolna”[edytuj | edytuj kod]

SY „Jan z Kolna” (XIV PZ-6, PZ 6) – armatorem jachtu był YKP Gdynia. W 1984 r. jednostka pod kpt. j. Zbigniewem Szpetulskim zwyciężyła w dwóch etapach (Saint-MaloBermudy i BermudyHalifax) w regatach Tall Ships Races w klasie C. Został skasowany po kolizji.

SY „Joseph Conrad”[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: SY Joseph Conrad.

SY „Jurand”[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: SY Jurand.

SY „Otago”[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: SY Otago.

SY „Śmiały”[edytuj | edytuj kod]

SY „Śmiały” (XIV PZ-5, PZ 25) – właścicielem jednostki jest Polski Związek Żeglarski a armatorem jest COŻ – PZŻ w Trzebieży, port macierzysty Trzebież. Nazwa jachtu – Śmiały, pochodzi od Bolesława Śmiałego, króla Polski. W latach 1965–1966 jednostka pod kpt. j. Bolesławem Kowalskim z 7 osobową załogą (m.in. Krzysztof Baranowski jako kuk[8]) opłynęła Amerykę Południową a w 1970 r. pod kpt. j. Andrzejem Rościszewskim opłynęła Islandię[9]. Jacht obecnie co sezon pływa w rejsach stażowo-szkoleniowych po Morzu Bałtyckim i Morzu Północnym.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dariusz Olejniczak, Pomorscy żeglarze i konstruktorzy uhonorowani przez PoZŻ, zeglarski.info, 6 lipca 2018 [dostęp 2019-04-05].
  2. Jacek Sieński, „Piotr z Gdańska” powrócił, gdansk.naszemiasto.pl, 18 grudnia 2004 [dostęp 2019-04-05].
  3. Dar Opola jeszcze pływa. 21 lutego 2011. [dostęp 2014-07-01].
  4. Encyklopedia Żeglarstwa. Jacek Czajewski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 50. ISBN 83-01-11914-4.
  5. „Morze”, 1976, nr 7, s. 17.
  6. Dar Opola.
  7. TARA af København.
  8. Krzysztof Baranowski Kapitan kuk, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1968
  9. Encyklopedia Żeglarstwa. Jacek Czajewski (red.). Warszawa: PWN, 1996, s. 382–383. ISBN 83-01-11914-4. (pol.)