Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
dyr. Jan Malicki, dr h.c.

Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego (SEW UW) (wcześniej Studium Europy Wschodniej i Azji Środkowej) - powstało w 1990 przy Instytucie Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Podstawą organizacji Studium było powołane pod kierownictwem profesora Tadeusza Majdy Seminarium Problemów Narodowościowych Związku Radzieckiego i Europy Środkowej. Inicjatorami powstania seminarium oprócz Majdy byli Andrzej Ananicz oraz Jan Malicki. Studium prowadzi działalność naukową i dydaktyczną związaną z krajami byłego bloku komunistycznego.

Korzenie Studium tkwią w podziemnym piśmie "Obóz" założonym w 1981 oraz w próbach tworzenia podziemnego Instytutu Europy Wschodniej w końcu 1983.

Od 1992 Studium Europy Wschodniej organizuje "Wschodnią Szkołę Letnią" przeznaczoną dla młodych badaczy z Europy Wschodniej i Środkowej, zajmujących się historią i współczesnością regionu. Od 1998 przy Studium prowadzone są Specjalistyczne Studia Wschodnie. "Studia Wschodnie" mają charakter interdyscyplinarny i mają na celu przekazywanie specjalistycznej wiedzy o regionie.

Od 2002 przy Studium działa katedra Fulbright-Warsaw University Distinguished Chair in East European Studies - pierwsza na świecie katedra Fulbrighta specjalizująca się w studiach wschodnich.

Studium prowadzi szeroką działalność wydawniczą. Wśród wydawanych pozycji należy wymienić m.in. "Obóz", "Przegląd Wschodni", "Nowy Prometeusz" czy "Pro Georgia (Journal of Kartvelological and Caucasian Studies)".

Od początku istnienia dyrektorem Studium Europy Wschodniej jest Jan Malicki.

Programy stypendialne[edytuj | edytuj kod]

Stypendia Wschodnie[edytuj | edytuj kod]

Stypendia Wschodnie organizowane są od 2001 i umożliwiają odbycie „Specjalistycznych Studiów Wschodnich UW” - dwuletnich studiów magisterskich. Stypendia Wschodnie skierowane są do kandydatów z krajów b. ZSRR i b. obozu komunistycznego.

Celem utworzenia „Stypendiów Wschodnich”, pochodzących z funduszy budżetowych RP, jest to aby Studia Wschodnie mogły służyć nie tylko kształceniu nowych młodych, dobrze przygotowanych kadr polskich specjalistów „od spraw wschodnich”. Równie ważnym celem staje się to, aby Studia Wschodnie mogły kształcić także młodych specjalistów z innych krajów, zwłaszcza krajów ościennych i aby wspólnie, Polacy i ich koledzy, mogli tu w Warszawie studiować zagadnienia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości naszego regionu. Wśród studentów, którzy skorzystali ze Stypendiów Wschodnich należą m.in. obywatele Białorusi, Rosji, Armenii, Azerbejdżanu, Bułgarii, Chorwacji, Czech, Gruzji, Kazachstanu, Kirgistanu, Litwy, Łotwy, Macedonii, Mołdawii, Mongolii, Słowacji, Tadżykistanu, Turcji, Ukrainy, Uzbekistanu i Węgier[1].

Program Stypendialny dla Młodych Naukowców[edytuj | edytuj kod]

Program skierowany jest do osób mających określone osiągnięcia naukowe i ma na celu realizację staży naukowych, mających charakter rocznych indywidualnych studiów uzupełniających. Rozpoczęty w 2003 roku program skierowany jest do kandydatów z Rosji, Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, państw Azji Centralnej i Kaukazu. Stypendia są przyznawane na realizację staży naukowych, mających charakter rocznych indywidualnych studiów uzupełniających.[2]

Program im. Lane Kirklanda[edytuj | edytuj kod]

Studium jest warszawskim organizatorem wielu programów stypendialnych. Studium jest również koordynatorem programu stypendialnego im. Lane'a Kirklanda finansowanego przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności[3]. Instytucją odpowiedzialną za realizację Programu w całej Polsce jest obecnie Fundacja Liderzy Przemian[4]. Stypendia skierowane są dla kandydatów z krajów Europy Wschodniej, którzy w swej działalności naukowej skupiają się na analizie przekształceń ekonomicznych, społecznych i politycznych państw komunistycznych.[5]

Stypendium im. Krzysztofa Skubiszewskiego[edytuj | edytuj kod]

Stypendium zostało ufundowane przez Fundację rodziny Krzysztofa Skubiszewskiego i pozostaje pod honorowym patronatem Ministra Spraw Zagranicznych RP. Skierowane jest do kandydatów z Europy Środkowej, Bałkanów, krajów bałtyckich, Europy Wschodniej, Rosji, Azji Środkowej i krajów Kaukazu i umożliwia odbycie całorocznego indywidualnego stażu naukowego na Uniwersytecie Warszawskim (lub innej uczelni w Polsce) w zakresie prawa, nauk politycznych lub historii najnowszej. Celem programu jest promowanie demokracji, poszanowania praw człowieka, państwa prawa i zasad prawa w stosunkach międzynarodowych.[6]

Program Stypendialny im. Konstantego Kalinowskiego[edytuj | edytuj kod]

Program jest największym w Europie programem pomocowym skierowanym do obywateli Białorusi, którzy ze względu na swe poglądy polityczne nie mogących studiować w swoim kraju.

Program powstał 30 marca 2006 roku dzięki staraniom polskich władz oraz władz polskich uczelni wyższych. Tego dnia premier Kazimierz Marcinkiewicz i Aleksander Milinkiewicz, przedstawiciel Bloku Zjednoczonych Sił Demokratycznych na Białorusi oraz Rektorzy Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich (KRUP) i Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) podpisali list intencyjny na Uniwersytecie Warszawskim.[7]

Szkoły[edytuj | edytuj kod]

Wschodnia Szkoła Letnia[edytuj | edytuj kod]

Wschodnia Szkoła Letnia (WSL) powstała w 1991 r. i jest najstarszym przedsięwzięciem organizowanym przez Studium. WSL to trzytygodniowe międzynarodowe staże naukowe skierowane do młodych badaczy, z krajów b. ZSRR, krajów Europy Środkowej, oraz do badaczy z Europy Zachodniej i Ameryki zajmujących się historią i współczesnością tego regionu. Wykładowcami są najwybitniejsi specjaliści z całego świata.[8]

Wschodnia Szkoła Zimowa[edytuj | edytuj kod]

Jan Malicki podczas ceremonii Wschodniej Szkoły Zimowej 2017

Wschodnia Szkoła Zimowa (WSZ) istnieje od 2004 r. i organizowana jest wspólnie ze Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Uczestnikami Wschodniej Szkoły Zimowej są studenci ostatniego roku studiów magisterskich, planujący związanie swojej przyszłości z działalnością naukową.[9]

Szkoła Polsko-Rosyjska[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Polsko-Rosyjska jest częścią projektu tzw. Szkół Narodowych. Jest odpowiedzią na potrzebę kształcenia elit, przyszłych liderów zmian społecznych w krajach obszaru b. ZSRR, w dziedzinach takich jak nauka, kultura, polityka, media, społeczeństwo obywatelskie. Projekt skupia się na budowaniu wartości demokratycznych, praw człowieka, społeczeństwa obywatelskiego.[10]

Konferencje[edytuj | edytuj kod]

John Micgiel i Jan Malicki podczas WEEC 2017

Warsaw East European Conference[edytuj | edytuj kod]

Prelegenci WEEC to najważniejsi specjaliści związani z regionem Europy Środkowej i Wschodniej: naukowcy, politycy, dyplomaci, publicyści. Każdego roku WEEC gości przedstawicieli niemal wszystkich krajów dawnego Bloku Wschodniego, państw Europy Zachodniej, USA a także krajów azjatyckich. Wśród osób, które dotychczas wzięły udział w WEEC znaleźli się m.in. Lech Wałęsa, Władimir Bukowski, Zbigniew Kruszewski, Valdas Adamkus, Andrew Michta, Leszek Balcerowicz, Matthew Bryza, Daniel Fried. Dyrektorem konferencji jest dr John Micgiel.

WEEC to interdyscyplinarna konferencja poruszająca najważniejsze kwestie związane z regionem.  Poruszane są tematy takie jak: społeczeństwo obywatelskie, rządy prawa, komunizm, postkomunizm, transformacja ustrojowa, demokracja, autorytaryzm, kultura i religia, partnerstwo wschodnie, ekonomia, transformacja gospodarcza, bezpieczeństwo energetyczne, NATO, bezpieczeństwo regionalne, globalizacja, imperializm, neoimperializm, konflikty narodowe, organizacje pozarządowe itp. [11]

Konferencja prometejska[edytuj | edytuj kod]

Konferencja prometejska organizowana jest przy współpracy czasopisma naukowego Nowy Prometeusz. Jest to międzynarodowa konferencja poświęcona szeroko rozumianej problematyce ruchu prometejskiego. Co roku Konferencja nosi inny tytuł i dotyczy różnych aspektów prometeizmu: postaci, organizacji, czasopism, wizji politycznych i geopolitycznych czy losów prometeizmu po wybuchu II wojny światowej.

Kaukaz po 1991 roku[edytuj | edytuj kod]

"Kaukaz po 1991 roku" jest międzynarodową konferencją odbywającą się od 2013 roku. Skierowana jest do doświadczonych naukowców, jak i młodych badaczy Kaukazu Północnego i Południowego. Wśród omawianych tematów znajdują się kwestie natury politycznej, społecznej i kulturowej.[12]

Sesja Kaukazologiczna im. św. Grzegorza Peradze[edytuj | edytuj kod]

Konferencja dotyczy zagadnień współczesnego oblicza Kaukazu. Tematyka społecznych i kulturowych aspektów transformacji w krajach zakaukaskich, kwestia demokratyzacji i zmian systemowych jest przedmiotem referatów i dyskusji. Dyskusja obejmuje aktualne projekty polityczne, kwestie konfliktów terytorialnych prowadzących do powstania niestabilnych stref na Kaukazie, relacje UE i Stanów Zjednoczonych z krajami zakaukaskimi w kontekście bezpieczeństwa energetycznego w regionie, jak również rosyjskiej polityki zagranicznej wobec Zakaukazia[13].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Przeglądu Wschodniego[edytuj | edytuj kod]

Nagroda przyznawana jest od 1994 r. przez kwartalnik naukowy „Przegląd Wschodni” za najlepszą książkę naukową o tematyce wschodnioeuropejskiej. Nagroda cieszy się prestiżem środowiska naukowego zajmującego się tematyką wschodnią[14]. Pośród laureatów znajdują się osoby zajmujące się różnymi dziedzinami nauki: historii, prawa politologii lub etnologii.[14]

Nagroda im. Iwana Wyhowskiego[edytuj | edytuj kod]

Nagroda im. Iwana Wyhowskiego ma na celu uhonorowanie zasług obywateli Ukrainy w rozwoju nauki, kultury i życia publicznego, w kształtowaniu i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie oraz budowaniu demokratycznej Ukrainy. Laureat Nagrody, z zakresu szeroko rozumianych nauk humanistycznych otrzymuje możliwość rocznego pobytu naukowego na kolejno odwiedzanych 6 polskich uniwersytetach, gdzie może prowadzić wykłady na tematy związane z historią lub współczesnością Ukrainy i regionu, stosunków polsko-ukraińskich, a także podejmować własne prace archiwalne i badawcze.[15]

Nagroda im. Lwa Sapiehy[edytuj | edytuj kod]

Nagroda im. Lwa Sapiehy pod honorowym patronatem Prezydenta RP, została ustanowiona w roku 2006 przez: Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego i Kolegium Europy Wschodniej we Wrocławiu (jako inicjatorów Nagrody) oraz podjęta i wsparta przez grupę uniwersytetów: Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Wrocławski oraz Uniwersytet w Białymstoku.

Nagroda ma na celu honorowanie wybitnych zasług obywateli Białorusi w kształtowaniu i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi oraz budowaniu niepodległej, demokratycznej Białorusi – skierowanej ku Europie, uwzględniającej najlepsze tradycje historyczne Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz w kształtowaniu i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

Uroczystość wręczenia Nagrody odbywa się corocznie na Uniwersytecie Warszawskim w dniu 4 kwietnia, w rocznicę urodzin Lwa Sapiehy – patrona Nagrody, pisarza króla Stefana Batorego, kanclerza i hetmana wielkiego litewskiego.[16]

Nagroda im. Juliusza Bardacha[edytuj | edytuj kod]

Nagroda jest przyznawana najlepszym pracom magisterskim i doktorskim, dotyczącym problematyki spuścizny państwowej, prawnej i kulturalnej Wielkiego Księstwa Litewskiego w XIX-XX wieku, lub analizującym problemy związane z historią co najmniej dwóch krajów ziem byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego – Białorusi, Litwy, Polski i Ukrainy. Konkurs ogłaszany jest przez Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego. [17]

Biuletyn Informacyjny Studium[edytuj | edytuj kod]

Biuletyn Informacyjny Studium (BIS) jest internetowym serwisem informacyjnym prezentującym najnowsze doniesienia ze Wschodu, BIS nawiązuje w swojej nazwie do tradycji podziemnego „Biuletynu Informacyjnego Obozu”. Redaktorzy BIS-u są absolwentami-obcokrajowcami Studium, dzięki czemu pozyskiwane przez nich informacje pochodzą „z pierwszej ręki” – są wyszukiwane i opracowywane, w oparciu o lokalne serwisy informacyjne, prasę i inne doniesienia medialne. Wiadomości z regionu, często po raz pierwszy pojawiające się w polskiej przestrzeni medialnej, aktualizowane są trzy razy w tygodniu – we wtorki, czwartki i soboty rano. [18]

Całością prac BIS-u kieruje red. Maria Przełomiec.

Redaktorami Biuletynu są:

  • Rosja:  Jurij Kurstak
  • Ukraina i Mołdawia: Andrij Szeremet
  • Białoruś i kraje bałtyckie: Igor Isajew
  • Europa Środkowa: Agata Szczuka
  • Bałkany: Ecelino Ionescu
  • Rumunia: Ecelino Ionescu
  • Azja Środkowa: Eugenia Olejnikowa
  • Kaukaz: Krzysztof Łukjanowicz[19]

Dawne Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologiczne na szczycie Pop Iwan[edytuj | edytuj kod]

Min. Roman Greba, dyr Jan Malicki, Igor Cependa podczas ceremonii otwarcia stanicy ratownictwa górskiego

Z inicjatywy Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego i Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Stefanyka w Iwano-Frankiwsku powstała koncepcja odbudowy dawnego Obserwatorium Astronomiczno-Meteorologiczne im. Marszałka Józefa Piłsudskiego szczycie Pop Iwan, w paśmie Czarnohory w Beskidach Wschodnich na Ukrainie. Od 2012 roku trwają prace mające na celu renowację budynku. W 2017 roku w budynku znajduje się stacja ukraińskiego ratownictwa górskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stypendia Wschodnie | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  2. Program Rządu RP dla Młodych Naukowców | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  3. Program im. Lane'a Kirklanda. studium.uw.edu.pl. [dostęp 1 sierpnia 2014].
  4. Fundacja Liderzy Przemian – Tworzymy środowisko ludzi, którzy wierzą w sens zmian., leadersofchange.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  5. Program im. Lane Kirklanda | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  6. Stypendium im. Krzysztofa Skubiszewskiego | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  7. Program im. Konstantego Kalinowskiego | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  8. Wschodnia Szkoła Letnia | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  9. Wschodnia Szkoła Zimowa | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  10. Szkoła Polsko-Rosyjska | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  11. Warsaw East European Conference | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  12. Konferencja „Kaukaz po 1991 roku” | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  13. Sesja Kaukazologiczna im. św. Grzegorza Peradze | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  14. a b Nagroda Przeglądu Wschodniego | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  15. Nagroda im. Lwa Sapiehy | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  16. Nagroda im. Lwa Sapiehy | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  17. Nagroda im. Juliusza Bardacha | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  18. Biuletyn Informacyjny Studium | Studium Europy Wschodniej UW, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-08] (pol.).
  19. Studium Europy Wschodniej UW, Biuletyn Informacyjny Studium, studium.uw.edu.pl [dostęp 2018-02-21] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]