Studnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Studnia kryta z drzwiczkami
Kołowrót zamontowany na studni, nakryty daszkiem
Rycina przedstawiająca kołowrót

Studnia – (ukr. Криниця - Krynica; ros. Колодец - Kolodiec; białor. Калодзеж - Kalodzeż; ang. Water well; niem. Brunnen; lit. Šulinys) - pionowe (czasami skośne) ujęcie wód podziemnych, sztuczny otwór wiercony lub kopany, sięgający do poziomu wodonośnego.

Dzięki obecności urządzeń technicznych takich jak obudowa, kołowrót, pompa, rurociąg itp. możliwy jest stały pobór wody ze studni.

Historia[edytuj]

Najstarsza studnia w Polsce znajduje się w Mogilnie na dziedzińcu klasztoru benedyktynów z XI wieku. Najpierw studnie były kopane, a ściany wykładano murem z kamieni lub cegieł; dopiero od początku XX wieku zaczęto stosować okrągłą betonową cembrowinę. Wodę czerpano na terenach o płytkich źródłach za pomocą żurawia, a na terenach o studniach głębokich za pomocą kołowrotu (drewnianego walca, napędzanego ręcznie za pomocą korby żelaznej; do walca była umocowana lina lub metalowy łańcuch z konewką lub wiadrem). Cembrowina wierzchnia wystawała na powierzchnię, a po obu jej stronach były wkopane w ziemię drewniane słupy, na których był zamocowany kołowrót. W późniejszym czasie zaczęto stosować częściowe zabezpieczenie kołowrotu, poprzez nakrycie go stałym daszkiem, a także całkowite zabezpieczenie studni poprzez drewniane osłony z zamykanymi drzwiczkami. Czasem budowano studnie abisyńskie, gdzie wodę pobierano za pomocą wkręconej rury i pompy ręcznej. W czasie rozwoju elektryczności zaczęto w studniach montować pompy elektryczne, które pobierały wodę i rurociągiem odprowadzały ją do domu[1][2]. Obecnie studnie wiejskie są już tylko rzadkością (jako obiekty zabytkowe), ponieważ zostały wyparte przez wiejskie wodociągi.

Charakterystyka[edytuj]

  • Ze względu na rozmiar pionowy wyróżnia się umownie studnie: płytkie, głębokie.
  • Ze względu na średnicę: małośrednicowe (umownie do 0,5 m), wielkośrednicowe (około 1 m).
  • Ze względu na sposób wykonania wyróżnia się studnie: kopane (szybowe), wiercone (głębinowe), wbijane, wkręcane (np. tzw. studnie abisyńskie – wykonane przeważnie ręcznie przez wbicie lub wkręcenie rury o niewielkiej średnicy i głębokości, zaopatrzonej w dolnej części w świder i filtr, a także pompę tłoczącą)
  • Ze względu na konstrukcję wyróżnia się studnie: obudowane (cembrowina), nieobudowane
  • Ze względu na obecność filtra wyróżnia się studnie: filtrowe, bezfiltrowe
  • Ze względu na przeznaczenie wyróżnia się studnie: eksploatacyjne (pobór wody do celów pitnych i gospodarczych), inżynierskie (w tym: fundamentowe, odwodnieniowe i inne), obserwacyjne (badawcze).

Galeria[edytuj]

Studnia z XVII wieku w Krasnopolu
Studnia w miejscowości Giglovce na Słowacji
Malowana studnia w Zalipiu


Zobacz[edytuj]

Przypisy