Substytucja (chemia)

Substytucja – reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego.

Reakcje te można ogólnie podzielić na:

• reakcja wymiany pojedynczej AB + C → BC + A
• reakcja wymiany podwójnej AB + CD → AD + CB

W chemii organicznej, w zależności od mechanizmu reakcji wyróżnia się główne typy substytucji:

• substytucja elektrofilowa – jednocząsteczkowa (S_E1) i dwucząsteczkowa (S_E2)
• substytucja nukleofilowa – jednocząsteczkowa (S_N1) i dwucząsteczkowa (S_N2)
• substytucja rodnikowa (S_R)

Przykłady

Związki nieorganiczne

• 2H₂O + Mg → Mg(OH)₂ + H₂↑
• 3FeS + 2Al → Al₂S₃ + 3Fe
• SO₂ + C → CO₂ + S
• MgSO₄ + BaCl₂ → MgCl₂ + BaSO₄↓
• CuSO₄ + Fe → FeSO₄ + Cu

Związki organiczne

• Substytucja atomu wodoru atomem chloru w etanie:

zapis sumaryczny:

C₂H₆ + Cl₂ → C₂H₅Cl + HCl

schemat reakcji:

Zobacz też

• addycja
• eliminacja