Sulechów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Sulechowa miasta lubuskiego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Sulechów
Sulechów
Herb Flaga
Herb Sulechowa Flaga Sulechowa
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Sulechów
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie XIII wiek[1]
Burmistrz Ignacy Odważny
Powierzchnia 6,83 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

16 543[2]
2583 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 68
Kod pocztowy 66-100
Tablice rejestracyjne FZI
Położenie na mapie powiatu zielonogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zielonogórskiego
Sulechów
Sulechów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sulechów
Sulechów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Sulechów
Sulechów
Ziemia 52°04′42″N 15°37′13″E/52,078333 15,620278
TERC
(TERYT)
4081109064
Urząd miejski
pl. Ratuszowy 6
66-100 Sulechów
Strona internetowa
BIP

Sulechów (tuż po wojnie Cylichów[3][4]; niem. Züllichau) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sulechów. Wchodzi w skład Lubuskiego Trójmiasta.

Według danych z 31 grudnia 2014 roku, miasto miało 16 543 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia miasta wynosiła 7 km² (688 ha)[5].

W odległości 14 km od Sulechowa znajduje się port lotniczy w Babimoście[6].

Sulechów położony jest w rozwidleniu dróg – krajowej trójki łączącej Świnoujście z Jakuszycami oraz drogi krajowej nr 32 łączącej Poznań z Zieloną Górą[7].

Sulechów historycznie zaliczany jest do Dolnego Śląska. Od 1234 r. miasto należało do księstwa głogowskiego. W 1482 r. wraz z księstwem krośnieńskim przyłączony do Nowej Marchii. W latach 1815–1945 leżało w prowincji Brandenburgia. W latach 1950–1975 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego, a w latach 1975–1998 należało do województwa zielonogórskiego.

Historia[edytuj]

Mury obronne

Początki miasta sięgają czasów pierwszych Piastów. Sulechów wchodził w skład państwa Mieszka I. W XII wieku przeszedł pod władanie księstwa głogowskiego. Pod koniec XV wieku stał się częścią Marchii Brandenburskiej. W XVI wieku i XVII wieku miasto przeżywało rozkwit, dzięki rozwojowi handlu, rzemiosła i tkactwa. Sukna z Sulechowa sprzedawano w Wielkopolsce i na Śląsku. Król Prus Fryderyk Wilhelm I założył koszary wojskowe. W 1723 r. założono dom dla sierot, a w 1766 r. powstało Królewskie Pedagogium. XIX wiek był dynamicznym rozwojem Sulechowa, miasto wraz z okolicą w tym okresie należało do jednych z najżywotniejszych ośrodków polskości w tym okręgu. Najbardziej szczęśliwy okres w dziejach miasta to początek wieku XX, który nazwano złotym. W tym okresie wykonano prace wodociągowo-kanalizacyjne, wprowadzono brukową nawierzchnię, powstało wiele budynków, rozpoczął się proces uprzemysłowienia. Po II wojnie światowej Sulechów wraz Ziemiami Zachodnimi powrócił w granice Polski, zaś jego niemiecka ludność została wysiedlona do Niemiec. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[8]. Miasto stało się siedzibą powiatu, a od 1975 r. jest gminą[9].

Zabytki[edytuj]

 Zobacz też kategorię: Architektura Sulechowa.
Zabytki w Sulechowie
Brama Krośnieńska
Zbór kalwiński
Zamek w Sulechowie

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[10][11]:

  • miasto,
  • kościół parafialny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego z XIV-XVII wieku,
  • plebania z XVIII wieku,
  • zbór kalwiński, obecnie Dom Kultury, z połowy XVIII wieku, 1959 roku, w ostatnich latach wyremontowany i zaadaptowany na salę kinowo - widowiskową, przy Alei Wielkopolskiej,
  • zamek z wieżą, ul. Wielkopolska 2, z XV-XVIII wieku, przy Alei Wielkopolskiej,
  • mury obronne, miejskie z połowy XIV wiek wieku, XVI wieku, zbudowane z kamienia polnego i cegły, częściowo zniszczone, zachowane w znacznych fragmentach na granicy średniowiecznej części miasta,
  • brama Krośnieńska, niem. Crossener Tor, z 1704 roku, jedyna zachowana z czterech istniejących niegdyś bram miejskich; ceglana, tynkowana konstrukcja z 1704 roku o typowych cechach barokowych, bogato zdobiona i połączona z fragmentami zachowanych murów obronnych,
  • ratusz miejski z XVIII/XIX wieku,
  • aleja lipowa, przy drodze Sulechów–Krężoły, z połowy XIX wieku,
  • aleja lipowo-klonowo-kasztanowcowa, przy drodze Sulechów–Skąpe, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Armii Krajowej 1, 1a niezidentyfikowany, 7, 21 nie istnieje, 22/23, 25/26, 56, 57, 59, 61, 62, 67, 74, 75, z XIX/XX wieku,
  • zespół szkolny „Pedagogium”, ul. Armii Krajowej 46-51, z 1733 roku, w połowie XIX wieku: gimnazjum „Pedagogium”, obecnie Wyższa Szkoła Administracji, ul. Armii Krajowej 51; szkoła, obecnie ośrodek szkolno-wychowawczy, ul. Armii Krajowej 50, internat, obecnie dom studenta, ul. Armii Krajowej 48, sala gimnastyczna, ul. Armii Krajowej 46, dom mieszkalny, ul. Armii Krajowej 46, park szkolny z XIX wieku,
  • dom, ul. Brama Piastowska 1, z połowy XIX wieku,
  • dom, ul. Handlowa 5, z XVIII wieku,
  • domy, ul. Łukasiewicza 12, 13, 14, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Niepodległości 2 nie istnieje, 9, 10, 11, 15, 16, 25, 28, 29, 30 willa i budynek gospodarczy, ogród; 33, 35, 42, 43, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Okrężna 4, 13, 14, z XVIII/XIX wieku,
  • dom, pl. Ratuszowy 7, z połowy XIX wieku,
  • domy, ul. Sikorskiego 5, 8, 9, 10, 20 kamienica, 21, 22, 25, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. 30 Stycznia 6, 21, 24, 27, 31 nie istnieje, 35, 39, z XIX/XX wieku,
  • dom, ul. Szkolna 5, szachulcowy, z XVIII wieku,
  • domy, ul. Świerczewskiego 2, 3, 11, 14, 16/17, 24, 25, 27, z XIX/XX wieku,
  • dom, ul. Wielkopolska 4, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Zwycięstwa 15, 21a, 25, 32, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Żeromskiego 12, 28, 33, 34, 35, 39, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Żwirki i Wigury 7, 8, 10, z XIX/XX wieku,
  • wieża ciśnień, ul. 31 Stycznia, z końca XIX wieku,
  • kościół pw. św. Stanisława Kostki.

Obiekty zabytkowe niezachowane[edytuj]

  • brama Zielonogórska, niem. Grünbergische Thor, średniowieczna, rozebrana w 1714 roku, do czasów obecnych zachował się, dawniej przylegający do Bramy Zielonogórskiej, fragment murów przy skrzyżowaniu ulic Sikorskiego i Nowy Rynek (teren ten nazywany był w przeszłości Placem Bramy Zielonogórskiej – Grünberger Thorplatz).

Kultura[edytuj]

  • Sulechowski Dom Kultury
    • Chór Cantabile,
    • Studio Tańca "DREAM",
    • Orkiestra rozrywkowa,
    • Teatrzyk "Śpiewu i Tańca",
    • Studio piosenki,
    • Orkiestra dęta,
    • Sekcja szachowa,
    • Sekcja historyczna,
    • Młodzieżowa Rada Miasta.
  • Sulechowskie Towarzystwo Kultury

Biblioteka[edytuj]

Decyzję o powstaniu miejskiej biblioteki publicznej w Sulechowie podjęto jesienią 1948 roku. Uroczyste otwarcie nastąpiło 15 stycznia 1949 roku o godzinie 16:00 w sali kina "Orzeł". Ówczesne zbiory biblioteczne składały się z 487 książek[12]. Według danych na koniec 2010 roku biblioteka, mieszcząca się przy ulicy Jana Pawła II posiada w swoim księgozbiorze 92 095 woluminów[13]. Na terenie miasta znajduje się 1 filia biblioteczna, a na pozostałym obszarze gminy 5 filii, położonych w Brodach, Cigacicach, Kalsku, Kijach i Pomorsku[14]. Głównym zadaniem biblioteki jest "zaspakajanie potrzeb czytelniczych społeczności miejskiej i gminnej"[15].

Media[edytuj]

Od maja 2001 roku Urząd Miejski w Sulechowie wydaje bezpłatne czasopismo lokalne o charakterze informacyjnym "Biuletyn Informacyjny Miasta i Gminy Sulechów". Rozchodzi się ono w nakładzie 1000 egzemplarzy[16]. Od grudnia 2002 roku w mieście wydawany jest także miesięcznik "Gazeta Sulechowska", mający nakład 1500 egzemplarzy. Pismo to ma charakter informacyjno–publicystyczny i opiniotwórczy[17].

Edukacja i nauka[edytuj]

W Sulechowie znajdują się:

  • przedszkola:
    • nr 5,
    • nr 6,
    • nr 7 "Pod Muchomorkiem".
  • szkoły podstawowe:
    • nr 1 im. gen. Józefa Bema,
    • Zespół Szkół.
  • gimnazja:
    • nr 2 im. Jana Pawła II,
    • Zespół Szkół,
    • Gimnazjum prywatne.
  • szkoły specjalne:
    • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy/SP, Gimnazjum, ZSZ, SPP.
  • szkoły średnie:
    • Liceum Ogólnokształcące im. rotmistrza Witolda Pileckiego,
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych,
    • Prywatne Liceum Ogólnokształcące,
    • Prywatne Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące "Edukacja" dla dorosłych,
    • Prywatne Liceum Ogólnokształcące "Edukacja" dla dorosłych.
  • szkoła wyższa:

Sport i rekreacja[edytuj]

  • Ośrodek Sportu i Rekreacji
    • Basen otwarty (50 m); w 2012 roku basen został zasypany piaskiem,
    • Basen kryty,
    • Stadion miejski.
  • Kluby sportowe
    • Zawisza Sulechów (siatkówka),
    • Orion Sulechów (siatkówka),
    • Klub Sportowy „Lech” Sulechów – klub piłkarski założony w 1945 roku i występujący w B-klasie. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Sulechowie,
    • Klub Spinningowy Kleń Sulechów,
    • Klub sportowy UKS "Trójka" Sulechów (akrobatyka sportowa),
    • Uczniowski Klub Sportowy "Jedynka" (akrobatyka sportowa, skoki na trampolinie).

Wspólnoty religijne[edytuj]

Kościół katolicki

Większość mieszkańców samego Sulechowa, jak i całej gminy stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. W mieście znajdują się dwie parafie: Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego, mieszcząca się przy placu Kościelnym 4 (ok. 12 600 wiernych, obejmuje także kościół filialny w Kalsku)[18] oraz Parafia św. Stanisława Kostki, mająca swoją siedzibę przy ulicy Odrzańskiej 63 (ok. 8 000 wiernych, obejmuje także kościół filialny w Mozowie)[19].

Kościół Zielonoświątkowy

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi także Kościół Zielonoświątkowy, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym. Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Sulechowie, należący do okręgu zachodniowielkopolskiego Kościoła Zielonoświątkowego w RP, znajduje się przy ulicy Jana Pawła II 17[20]. Zgodnie z danymi na dzień 31 grudnia 2010 roku, posiada on mniej niż 50 członków[21], czyli osób które przyjęły chrzest wodny i uzyskały członkostwo w lokalnym zborze[22].

Świadkowie Jehowy

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą także dwa Chrześcijańskie Zbory Świadków Jehowy: Sulechów-Południe i Sulechów-Północ (w tym grupa języka migowego). Sala Królestwa znajduje się przy ulicy Morelowej 10[23].

Transport[edytuj]

Komunikacja autobusowa[edytuj]

Dworzec autobusowy

W mieście istnieje dworzec autobusowy, mieszczący się przy ulicy Polskiego Czerwonego Krzyża 10. Zatrzymują się na nim autobusy Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej, głównie PKS-u Zielona Góra, który zarządza dworcem[24][25]. Ponadto w Sulechowie znajduje się również kilka przystanków autobusowych[26].

W mieście działa również prywatna firma przewozowa DA-MI, obsługująca regularne przewozy osób na liniach komunikacyjnych z i do Zielonej Góry, Babimostu, Podmokla Małego oraz Kargowej[27].

Transport kolejowy[edytuj]

 Osobny artykuł: Sulechów (stacja kolejowa).
Perony stacji Sulechów (2008)

Sulechów ma bezpośrednie połączenia kolejowe z Zieloną Górą, Gorzowem Wielkopolskim, Warszawą, Poznaniem, Gdańskiem[7].

Inne[edytuj]

W Sulechowie, przy placu Biskupa Wilhelma Pluty, znajduje się postój taksówek osobowych[28][29].

Ponadto w mieście istnieje strefa płatnego parkowania. W czerwcu 2007 roku Rada Miejska w Sulechowie przyjęła uchwałę w sprawie jej ustalenia w centrum miasta. Strefa obejmuje ulice Sikorskiego, Chopina, Łukasiewicza, Kopernika, Nowy Rynek i Plac Ratuszowy[30].

Administracja[edytuj]

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Gminy partnerskie Sulechowa[31]:

Lista osób związanych z Sulechowem[edytuj]

Honorowi Obywatele Gminy Sulechów[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Honorowi obywatele gminy Sulechów.

Poniższa tabela prezentuje chronologiczne zestawienie osób wyróżnionych tytułem Honorowego Obywatela Gminy Sulechów.

Lp. Imię i nazwisko Numer uchwały Data nadania godności Źródło
1. Schultz, RuthRuth Schultz XXXVII/343/2002 12 września 2002 [32]
2. Slepikas, AngelinaAngelina Slepikas XXXVII/344/2002 12 września 2002 [33]
3. Miłek, MarianMarian Miłek XXXVII/345/2002 12 września 2002 [34]
4. Pierożek, KsaweryKsawery Pierożek XXXVII/346/2002 12 września 2002 [35]
5. Grupa, BernardBernard Grupa XXXVII/347/2002 12 września 2002 [36]
6. Butlak, StanisławStanisław Butlak XXXVII/348/2002 12 września 2002 [37]
7. Cobb, BobbBobb Cobb XIV/126/2003 30 grudnia 2003 [38]
8. Okowiński, LeonLeon Okowiński XXV/225/2005 25 stycznia 2005 [39]
9. Przybylski, DamianDamian Przybylski XXV/226/2005 25 stycznia 2005 [40]
10. Banaś, OlgierdOlgierd Banaś VIII/75/2007 19 czerwca 2007 [41]
11. Uściński, FranciszekFranciszek Uściński LI/546/2010 19 października 2010 [42]
12. Odważny, IgnacyIgnacy Odważny 0007.58.2011 19 kwietnia 2011 [43]

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Sulechowa w 2014 roku [44].


Piramida wieku Sulechow.png

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Sulechów (pol.). portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2011-04-02].
  2. a b Za: BIP gminy Sulechów, stan na 31 grudnia 2014 (pol.). 2014-12-31. [dostęp 2015-04-21].
  3. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945
  4. Dz.U. 1945 nr 33 poz. 196
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
  6. Dojazd (pol.). airport-lotnisko.zgora.pl. [dostęp 2011-04-02].
  7. a b LOKALIZACJA. sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  8. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  9. Historia Sulechowa (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  10. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 1.3.13]. s. 108-111.
  11. Zabytki (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  12. Eugeniusz Kurzawa: Szykuje się wystawa z okazji 60-lecia biblioteki (pol.). Gazeta Lubuska, 2009-02-23. [dostęp 2011-06-07].
  13. Dane statystyczne Biblioteki (pol.). biblioteka.bip.sulechow.pl, 2011-01-31. [dostęp 2011-06-07].
  14. Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów (pol.). biblioteka.bip.sulechow.pl, 2010-01-04. [dostęp 2011-06-07].
  15. Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-06-07].
  16. BIULETYN INFORMACYJNY (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-06-07].
  17. Historia (pol.). gazetasulechowska.za.pl. [dostęp 2011-06-07].
  18. Sulechów - Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (pol.). kuria.zg.pl. [dostęp 2011-06-13].
  19. Sulechów - Parafia pw. św. Stanisława Kostki (pol.). kuria.zg.pl. [dostęp 2011-06-13].
  20. Zbory (pol.). kz.pl. [dostęp 2011-06-13].
  21. Zbory Kościoła Zielonoświątkowego powyżej 50 członków (pol.). kzbb.org, 2009-12-31. [dostęp 2011-06-13].
  22. Kościół Zielonoświątkowy w Polsce (pol.). kzbb.org. [dostęp 2011-06-13].
  23. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  24. PKS Zielona Góra Sp. z o.o. (pol.). pks.zgora.pl. [dostęp 2011-06-07].
  25. Przedsiębiorstwo (pol.). pks.zgora.pl. [dostęp 2011-06-07].
  26. Sulechów - Zielona Góra (pol.). da-mi.pl. [dostęp 2011-06-07].
  27. Rozkład jazdy (pol.). da-mi.pl. [dostęp 2011-06-07].
  28. Postój taksówek osobowych (pol.). maps.google.pl. [dostęp 2011-06-07].
  29. TAXI - Sulechów (pol.). numertaxi.pl. [dostęp 2011-06-07].
  30. Tadeusz Pająk. Biuletyn Informacyjny Miasta i Gminy Sulechów. , s. 8. Gmina Sulechów. ISSN 1642-4506 (pol.). 
  31. Miasta i gminy partnerskie (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  32. Uchwała nr XXXVII/343/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  33. Uchwała nr XXXVII/344/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  34. Uchwała nr XXXVII/345/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  35. Uchwała nr XXXVII/346/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  36. Uchwała nr XXXVII/347/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  37. Uchwała nr XXXVII/348/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  38. Uchwała nr XIV/126/2003 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 30 grudnia 2003 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2003-12-30. [dostęp 2011-08-08].
  39. Uchwała nr XXV/225/2005 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 25 stycznia 2005 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2005-01-25. [dostęp 2011-08-08].
  40. Uchwała nr XXV/226/2005 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 25 stycznia 2005 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2005-01-25. [dostęp 2011-08-08].
  41. Uchwała nr VIII/75/2007 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 19 czerwca 2007 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2007-06-19. [dostęp 2011-08-08].
  42. Uchwała nr LI/546/2010 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 19 października 2010 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2010-10-19. [dostęp 2011-08-08].
  43. Uchwała nr 0007.58.2011 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 19 kwietnia 2011 roku (pol.). gmsulechow.peup.pl, 2011-04-19. [dostęp 2011-08-08].
  44. http://www.polskawliczbach.pl/Sulechow, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzne[edytuj]