Sulechów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy Sulechowa miasta lubuskiego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Sulechów
Sulechów
Herb Flaga
Herb Sulechowa Flaga Sulechowa
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Sulechów
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie XIII wiek[1]
Burmistrz Ignacy Odważny
Powierzchnia 6,83 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

16 543[2]
2583 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 68
Kod pocztowy 66-100
Tablice rejestracyjne FZI
Położenie na mapie powiatu zielonogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zielonogórskiego
Sulechów
Sulechów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sulechów
Sulechów
Ziemia 52°04′42″N 15°37′13″E/52,078333 15,620278
TERC
(TERYT)
4081109064
Urząd miejski
pl. Ratuszowy 6
66-100 Sulechów
Strona internetowa
BIP

Sulechów (tuż po wojnie Cylichów[3][4]; niem. Züllichau) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sulechów. Wchodzi w skład Lubuskiego Trójmiasta.

Według danych z 31 grudnia 2014 roku, miasto miało 16 543 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia miasta wynosiła 7 km² (688 ha)[5].

W odległości 14 km od Sulechowa znajduje się port lotniczy w Babimoście[6].

Sulechów położony jest w rozwidleniu dróg – krajowej trójki łączącej Świnoujście z Jakuszycami oraz drogi krajowej nr 32 łączącej Poznań z Zieloną Górą[7].

Sulechów historycznie zaliczany jest do Dolnego Śląska. Od 1234 r. miasto należało do księstwa głogowskiego. W 1482 r. wraz z księstwem krośnieńskim przyłączony do Nowej Marchii. W latach 1815–1945 leżało w prowincji Brandenburgia. W latach 1950–1975 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego, a w latach 1975–1998 należało do województwa zielonogórskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mury obronne

Początki miasta sięgają czasów pierwszych Piastów. Sulechów wchodził w skład państwa Mieszka I. W XII wieku przeszedł pod władanie księstwa głogowskiego. Pod koniec XV wieku stał się częścią Marchii Brandenburskiej. W XVI wieku i XVII wieku miasto przeżywało rozkwit, dzięki rozwojowi handlu, rzemiosła i tkactwa. Sukna z Sulechowa sprzedawano w Wielkopolsce i na Śląsku. Król Prus Fryderyk Wilhelm I założył koszary wojskowe. W 1723 r. założono dom dla sierot, a w 1766 r. powstało Królewskie Pedagogium. XIX wiek był dynamicznym rozwojem Sulechowa, miasto wraz z okolicą w tym okresie należało do jednych z najżywotniejszych ośrodków polskości w tym okręgu. Najbardziej szczęśliwy okres w dziejach miasta to początek wieku XX, który nazwano złotym. W tym okresie wykonano prace wodociągowo-kanalizacyjne, wprowadzono brukową nawierzchnię, powstało wiele budynków, rozpoczął się proces uprzemysłowienia. Po II wojnie światowej Sulechów wraz Ziemiami Zachodnimi powrócił w granice Polski, zaś jego niemiecka ludność została wysiedlona do Niemiec. Miasto stało się siedzibą powiatu, a od 1975 r. jest gminą[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Architektura Sulechowa.
Zabytki w Sulechowie

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9][10]:

  • miasto,
  • kościół parafialny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego z XIV-XVII wieku,
  • plebania z XVIII wieku,
  • zbór kalwiński, obecnie Dom Kultury, z połowy XVIII wieku, 1959 roku, w ostatnich latach wyremontowany i zaadaptowany na salę kinowo - widowiskową, przy Alei Wielkopolskiej,
  • zamek z wieżą, ul. Wielkopolska 2, z XV-XVIII wieku, przy Alei Wielkopolskiej,
  • mury obronne, miejskie z połowy XIV wiek wieku, XVI wieku, zbudowane z kamienia polnego i cegły, częściowo zniszczone, zachowane w znacznych fragmentach na granicy średniowiecznej części miasta,
  • brama Krośnieńska, niem. Crossener Tor, z 1704 roku, jedyna zachowana z czterech istniejących niegdyś bram miejskich; ceglana, tynkowana konstrukcja z 1704 roku o typowych cechach barokowych, bogato zdobiona i połączona z fragmentami zachowanych murów obronnych,
  • ratusz miejski z XVIII/XIX wieku,
  • aleja lipowa, przy drodze Sulechów–Krężoły, z połowy XIX wieku,
  • aleja lipowo-klonowo-kasztanowcowa, przy drodze Sulechów–Skąpe, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Armii Krajowej 1, 1a niezidentyfikowany, 7, 21 nie istnieje, 22/23, 25/26, 56, 57, 59, 61, 62, 67, 74, 75, z XIX/XX wieku,
  • zespół szkolny „Pedagogium”, ul. Armii Krajowej 46-51, z 1733 roku, w połowie XIX wieku: gimnazjum „Pedagogium”, obecnie Wyższa Szkoła Administracji, ul. Armii Krajowej 51; szkoła, obecnie ośrodek szkolno-wychowawczy, ul. Armii Krajowej 50, internat, obecnie dom studenta, ul. Armii Krajowej 48, sala gimnastyczna, ul. Armii Krajowej 46, dom mieszkalny, ul. Armii Krajowej 46, park szkolny z XIX wieku,
  • dom, ul. Brama Piastowska 1, z połowy XIX wieku,
  • dom, ul. Handlowa 5, z XVIII wieku,
  • domy, ul. Łukasiewicza 12, 13, 14, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Niepodległości 2 nie istnieje, 9, 10, 11, 15, 16, 25, 28, 29, 30 willa i budynek gospodarczy, ogród; 33, 35, 42, 43, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Okrężna 4, 13, 14, z XVIII/XIX wieku,
  • dom, pl. Ratuszowy 7, z połowy XIX wieku,
  • domy, ul. Sikorskiego 5, 8, 9, 10, 20 kamienica, 21, 22, 25, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. 30 Stycznia 6, 21, 24, 27, 31 nie istnieje, 35, 39, z XIX/XX wieku,
  • dom, ul. Szkolna 5, szachulcowy, z XVIII wieku,
  • domy, ul. Świerczewskiego 2, 3, 11, 14, 16/17, 24, 25, 27, z XIX/XX wieku,
  • dom, ul. Wielkopolska 4, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Zwycięstwa 15, 21a, 25, 32, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Żeromskiego 12, 28, 33, 34, 35, 39, z XIX/XX wieku,
  • domy, ul. Żwirki i Wigury 7, 8, 10, z XIX/XX wieku,
  • wieża ciśnień, ul. 31 Stycznia, z końca XIX wieku,
  • kościół pw. św. Stanisława Kostki.

Obiekty zabytkowe niezachowane[edytuj | edytuj kod]

  • brama Zielonogórska, niem. Grünbergische Thor, średniowieczna, rozebrana w 1714 roku, do czasów obecnych zachował się, dawniej przylegający do Bramy Zielonogórskiej, fragment murów przy skrzyżowaniu ulic Sikorskiego i Nowy Rynek (teren ten nazywany był w przeszłości Placem Bramy Zielonogórskiej – Grünberger Thorplatz).

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Sulechowski Dom Kultury
    • Chór Cantabile,
    • Studio Tańca "DREAM",
    • Orkiestra rozrywkowa,
    • Teatrzyk "Śpiewu i Tańca",
    • Studio piosenki,
    • Orkiestra dęta,
    • Sekcja szachowa,
    • Sekcja historyczna,
    • Młodzieżowa Rada Miasta.
  • Sulechowskie Towarzystwo Kultury

Biblioteka[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o powstaniu miejskiej biblioteki publicznej w Sulechowie podjęto jesienią 1948 roku. Uroczyste otwarcie nastąpiło 15 stycznia 1949 roku o godzinie 16:00 w sali kina "Orzeł". Ówczesne zbiory biblioteczne składały się z 487 książek[11]. Według danych na koniec 2010 roku biblioteka, mieszcząca się przy ulicy Jana Pawła II posiada w swoim księgozbiorze 92 095 woluminów[12]. Na terenie miasta znajduje się 1 filia biblioteczna, a na pozostałym obszarze gminy 5 filii, położonych w Brodach, Cigacicach, Kalsku, Kijach i Pomorsku[13]. Głównym zadaniem biblioteki jest "zaspakajanie potrzeb czytelniczych społeczności miejskiej i gminnej"[14].

Media[edytuj | edytuj kod]

Od maja 2001 roku Urząd Miejski w Sulechowie wydaje bezpłatne czasopismo lokalne o charakterze informacyjnym "Biuletyn Informacyjny Miasta i Gminy Sulechów". Rozchodzi się ono w nakładzie 1000 egzemplarzy[15]. Od grudnia 2002 roku w mieście wydawany jest także miesięcznik "Gazeta Sulechowska", mający nakład 1500 egzemplarzy. Pismo to ma charakter informacyjno–publicystyczny i opiniotwórczy[16].

Edukacja i nauka[edytuj | edytuj kod]

W Sulechowie znajdują się:

  • przedszkola:
    • nr 5,
    • nr 6,
    • nr 7 "Pod Muchomorkiem".
  • szkoły podstawowe:
    • nr 1 im. gen. Józefa Bema,
    • Zespół Szkół.
  • gimnazja:
    • nr 2 im. Jana Pawła II,
    • Zespół Szkół,
    • Gimnazjum prywatne.
  • szkoły specjalne:
    • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy/SP, Gimnazjum, ZSZ, SPP.
  • szkoły średnie:
    • Liceum Ogólnokształcące im. rotmistrza Witolda Pileckiego,
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych,
    • Prywatne Liceum Ogólnokształcące,
    • Prywatne Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące "Edukacja" dla dorosłych,
    • Prywatne Liceum Ogólnokształcące "Edukacja" dla dorosłych.
  • szkoła wyższa:

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

  • Ośrodek Sportu i Rekreacji
    • Basen otwarty (50 m); w 2012 roku basen został zasypany piaskiem,
    • Basen kryty,
    • Stadion miejski.
  • Kluby sportowe
    • Zawisza Sulechów (siatkówka),
    • Orion Sulechów (siatkówka),
    • Klub Sportowy „Lech” Sulechów – klub piłkarski założony w 1945 roku i występujący w B-klasie. Zespół swoje domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Sulechowie,
    • Klub Spinningowy Kleń Sulechów,
    • Klub sportowy UKS "Trójka" Sulechów (akrobatyka sportowa),
    • Uczniowski Klub Sportowy "Jedynka" (akrobatyka sportowa, skoki na trampolinie).

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Kościół katolicki

Większość mieszkańców samego Sulechowa, jak i całej gminy stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. W mieście znajdują się dwie parafie: Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego, mieszcząca się przy placu Kościelnym 4 (ok. 12 600 wiernych, obejmuje także kościół filialny w Kalsku)[17] oraz Parafia św. Stanisława Kostki, mająca swoją siedzibę przy ulicy Odrzańskiej 63 (ok. 8 000 wiernych, obejmuje także kościół filialny w Mozowie)[18].

Kościół Zielonoświątkowy

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi także Kościół Zielonoświątkowy, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym. Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Sulechowie, należący do okręgu zachodniowielkopolskiego Kościoła Zielonoświątkowego w RP, znajduje się przy ulicy Jana Pawła II 17[19]. Zgodnie z danymi na dzień 31 grudnia 2010 roku, posiada on mniej niż 50 członków[20], czyli osób które przyjęły chrzest wodny i uzyskały członkostwo w lokalnym zborze[21].

Świadkowie Jehowy

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą także dwa Chrześcijańskie Zbory Świadków Jehowy: Sulechów-Południe i Sulechów-Północ (w tym grupa języka migowego). Sala Królestwa znajduje się przy ulicy Morelowej 10[22].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja autobusowa[edytuj | edytuj kod]

Dworzec autobusowy

W mieście istnieje dworzec autobusowy, mieszczący się przy ulicy Polskiego Czerwonego Krzyża 10. Zatrzymują się na nim autobusy Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej, głównie PKS-u Zielona Góra, który zarządza dworcem[23][24]. Ponadto w Sulechowie znajduje się również kilka przystanków autobusowych[25].

W mieście działa również prywatna firma przewozowa DA-MI, obsługująca regularne przewozy osób na liniach komunikacyjnych z i do Zielonej Góry, Babimostu, Podmokla Małego oraz Kargowej[26].

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Sulechów (stacja kolejowa).
Perony stacji Sulechów (2008)

Sulechów ma bezpośrednie połączenia kolejowe z Zieloną Górą, Gorzowem Wielkopolskim, Warszawą, Poznaniem, Gdańskiem[7].

Inne[edytuj | edytuj kod]

W Sulechowie, przy placu Biskupa Wilhelma Pluty, znajduje się postój taksówek osobowych[27][28].

Ponadto w mieście istnieje strefa płatnego parkowania. W czerwcu 2007 roku Rada Miejska w Sulechowie przyjęła uchwałę w sprawie jej ustalenia w centrum miasta. Strefa obejmuje ulice Sikorskiego, Chopina, Łukasiewicza, Kopernika, Nowy Rynek i Plac Ratuszowy[29].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Gminy partnerskie Sulechowa[30]:

Lista osób związanych z Sulechowem[edytuj | edytuj kod]

Honorowi Obywatele Gminy Sulechów[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Honorowi obywatele gminy Sulechów.

Poniższa tabela prezentuje chronologiczne zestawienie osób wyróżnionych tytułem Honorowego Obywatela Gminy Sulechów.

Lp. Imię i nazwisko Numer uchwały Data nadania godności Źródło
1. Schultz, RuthRuth Schultz XXXVII/343/2002 12 września 2002 [31]
2. Slepikas, AngelinaAngelina Slepikas XXXVII/344/2002 12 września 2002 [32]
3. Miłek, MarianMarian Miłek XXXVII/345/2002 12 września 2002 [33]
4. Pierożek, KsaweryKsawery Pierożek XXXVII/346/2002 12 września 2002 [34]
5. Grupa, BernardBernard Grupa XXXVII/347/2002 12 września 2002 [35]
6. Butlak, StanisławStanisław Butlak XXXVII/348/2002 12 września 2002 [36]
7. Cobb, BobbBobb Cobb XIV/126/2003 30 grudnia 2003 [37]
8. Okowiński, LeonLeon Okowiński XXV/225/2005 25 stycznia 2005 [38]
9. Przybylski, DamianDamian Przybylski XXV/226/2005 25 stycznia 2005 [39]
10. Banaś, OlgierdOlgierd Banaś VIII/75/2007 19 czerwca 2007 [40]
11. Uściński, FranciszekFranciszek Uściński LI/546/2010 19 października 2010 [41]
12. Odważny, IgnacyIgnacy Odważny 0007.58.2011 19 kwietnia 2011 [42]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Sulechowa w 2014 roku [43].


Piramida wieku Sulechow.png

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Sulechów. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2011-04-02].
  2. a b Za: BIP gminy Sulechów, stan na 31 grudnia 2014. 2014-12-31. [dostęp 2015-04-21].
  3. Pierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945
  4. Dz.U. 1945 nr 33 poz. 196
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-12-28. ISSN 1505-5507.
  6. Dojazd. airport-lotnisko.zgora.pl. [dostęp 2011-04-02].
  7. a b LOKALIZACJA. sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  8. Historia Sulechowa. sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego - stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 1.3.13]. s. 108-111.
  10. Zabytki. sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  11. Eugeniusz Kurzawa: Szykuje się wystawa z okazji 60-lecia biblioteki. Gazeta Lubuska, 2009-02-23. [dostęp 2011-06-07].
  12. Dane statystyczne Biblioteki. biblioteka.bip.sulechow.pl, 2011-01-31. [dostęp 2011-06-07].
  13. Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów. biblioteka.bip.sulechow.pl, 2010-01-04. [dostęp 2011-06-07].
  14. Biblioteka Publiczna Gminy Sulechów. sulechow.pl. [dostęp 2011-06-07].
  15. BIULETYN INFORMACYJNY. sulechow.pl. [dostęp 2011-06-07].
  16. Historia. gazetasulechowska.za.pl. [dostęp 2011-06-07].
  17. Sulechów - Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. kuria.zg.pl. [dostęp 2011-06-13].
  18. Sulechów - Parafia pw. św. Stanisława Kostki. kuria.zg.pl. [dostęp 2011-06-13].
  19. Zbory. kz.pl. [dostęp 2011-06-13].
  20. Zbory Kościoła Zielonoświątkowego powyżej 50 członków. kzbb.org, 2009-12-31. [dostęp 2011-06-13].
  21. Kościół Zielonoświątkowy w Polsce. kzbb.org. [dostęp 2011-06-13].
  22. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  23. PKS Zielona Góra Sp. z o.o.. pks.zgora.pl. [dostęp 2011-06-07].
  24. Przedsiębiorstwo. pks.zgora.pl. [dostęp 2011-06-07].
  25. Sulechów - Zielona Góra. da-mi.pl. [dostęp 2011-06-07].
  26. Rozkład jazdy. da-mi.pl. [dostęp 2011-06-07].
  27. Postój taksówek osobowych. maps.google.pl. [dostęp 2011-06-07].
  28. TAXI - Sulechów. numertaxi.pl. [dostęp 2011-06-07].
  29. Tadeusz Pająk. Biuletyn Informacyjny Miasta i Gminy Sulechów. , s. 8. Gmina Sulechów. ISSN 1642-4506 . 
  30. Miasta i gminy partnerskie. sulechow.pl. [dostęp 2011-04-02].
  31. Uchwała nr XXXVII/343/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku. gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  32. Uchwała nr XXXVII/344/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku. gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  33. Uchwała nr XXXVII/345/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku. gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  34. Uchwała nr XXXVII/346/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku. gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  35. Uchwała nr XXXVII/347/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku. gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  36. Uchwała nr XXXVII/348/2002 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 12 września 2002 roku. gmsulechow.peup.pl, 2002-09-12. [dostęp 2011-08-08].
  37. Uchwała nr XIV/126/2003 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 30 grudnia 2003 roku. gmsulechow.peup.pl, 2003-12-30. [dostęp 2011-08-08].
  38. Uchwała nr XXV/225/2005 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 25 stycznia 2005 roku. gmsulechow.peup.pl, 2005-01-25. [dostęp 2011-08-08].
  39. Uchwała nr XXV/226/2005 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 25 stycznia 2005 roku. gmsulechow.peup.pl, 2005-01-25. [dostęp 2011-08-08].
  40. Uchwała nr VIII/75/2007 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 19 czerwca 2007 roku. gmsulechow.peup.pl, 2007-06-19. [dostęp 2011-08-08].
  41. Uchwała nr LI/546/2010 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 19 października 2010 roku. gmsulechow.peup.pl, 2010-10-19. [dostęp 2011-08-08].
  42. Uchwała nr 0007.58.2011 Rady Miejskiej w Sulechowie z dnia 19 kwietnia 2011 roku. gmsulechow.peup.pl, 2011-04-19. [dostęp 2011-08-08].
  43. http://www.polskawliczbach.pl/Sulechow, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]