Superstrat językowy
Superstrat językowy – język ludności napływowej lub dominującej na jakimś obszarze, nawarstwiony na inny język, oraz ślady takiego języka we wciąż używanym języku pierwotnej ludności (języku zdominowanym)[1][2]. Zjawisko superstratu językowego najczęściej wynika z przewagi politycznej, ekonomicznej lub kulturowej jednego języka[1]. W szczególności chodzi o taki język, który nałożył się na język miejscowej ludności, lecz ostatecznie przegrał z nim rywalizację i uległ zanikowi[2][3].
Wpływem jakiegoś superstratu można wyjaśnić zmiany i elementy niesystemowe w danym języku[2]. Oddziaływanie to przejawia się m.in. w powstaniu nowych głosek, zmianie ich wymowy, a także zapożyczeniach leksykalnych i kalkach językowych[4].
Jako ślady superstratu niemieckiego w gwarach śląskich (słowiańskich) podaje się m.in. czasowniki trefić „spotkać” i presować „prasować”[4]. Za superstrat jest uważany język Franków (pochodzenia germańskiego), który wywarł wpływ na łacinę ludową w starożytnej Galii[2]. Superstratowy język protobułgarski (pochodzenia tureckiego) zanikł w otoczeniu słowiańskim, lecz pozostawił pewne ślady w języku bułgarskim[3]. Na Półwyspie Iberyjskim superstrat stanowił język arabski[3].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b David Crystal, A Dictionary of Linguistics and Phonetics, wyd. 6, Malden: Blackwell Publishing, 2008, s. 465, DOI: 10.1002/9781444302776, ISBN 978-1-4051-5296-9, ISBN 978-1-4443-0277-6, OCLC 873604136 (ang.).
- ↑ a b c d Jozef Mistrík i inni, Encyklopédia jazykovedy, Bratislava: Obzor, 1993, s. 427, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
- ↑ a b c Krzysztof T. Witczak, Andrzej P. Kowalski, Nostratyka. Wspólnota językowa indoeuropejska, [w:] Stanisław Tabaczyński i inni red., Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2012, s. 826–837, ISBN 978-83-7177-791-2, OCLC 827712664 [dostęp 2025-12-01], patrz s. 836.
- ↑ a b Halina Karaś, Superstrat językowy, [w:] Dialekty i gwary polskie: Leksykon terminów i pojęć dialektologicznych [online], Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka [dostęp 2019-06-06].