Sutanna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rzymskokatolicki prymas Polski abp Wojciech Polak w sutannie
Sutanna Prymasa Stefana Wyszyńskiego
Kardynał Tarcisio Bertone w białej sutannie dozwolonej na podstawie indultu dla tropikalnych regionów.
Anglikański prymas Anglii abp Rowan Williams w sutannie.

Sutanna (z wł. sottano – spódnica) – wierzchni ubiór kapłana, w różnym kolorze, zależnym od stanowiska w hierarchii, zwany też rewerendą. Noszenie sutann zalecił papież Sykstus V w 1589 r. konstytucją Cum sacrosanctum[1].

Księża początkowo nosili ubrania typowe dla swoich czasów i tylko, gdy zakładali szaty kapłańskie, aby odprawić mszę świętą, wyglądali inaczej.

Z biegiem czasu zmieniała się moda, a duchowieństwo, zamiast nadążać za resztą świata w tej dziedzinie, zachowało dawny sposób ubierania się. W XII i XIII wieku kapłani przyjęli rzymską sutannę jako zwykłą odzież, która odróżniała ich od świeckich. Wkrótce po tej decyzji Kościół wprowadził kolejne regulacje, które wymagały, aby kapłani nosili charakterystyczny strój[2].

Sutanna w obecnym kształcie pojawiła się w XVI wieku. Jest to długa szata do kostek, lekko wcięta w pasie, z niskim stojącym kołnierzykiem, zapinana z przodu na rząd małych guziczków, noszona przez duchownych różnych wyznań chrześcijańskich, w tym katolickich, prawosławnych, starokatolickich, anglikańskich, ewangelickich i prezbiteriańskich. Pierwsze szaty wyróżniające duchownych noszono już w starożytności chrześcijańskiej. Synod w Bradze w 572 nakazał noszenie stroju duchownego kapłanom wychodzącym z domu. Często ministranci noszą strój podobny do sutanny (sutanela lub rewerenda) na który zakładają komże, w Polsce zwyczaj ten jest mniej rozpowszechniony.

Obecnie kapłani wkładają sutannę jako strój codzienny. Dopuszcza się również używanie tzw. krótkiego stroju duchownego[3]: koszuli z koloratką i ciemnego garnituru[4]. Szczegółowe przepisy dotyczące noszenia sutanny określa ordynariusz.

Sutanna biskupia

Kolorystyka[edytuj | edytuj kod]

Określone kolory sutanny odpowiadają miejscu w hierarchii. W Kościele rzymskokatolickim białą sutannę nosi papież, czerwoną – kardynałowie, fioletową (rubinową) – arcybiskupi, biskupi i infułaci, a także kapłani z tytułem kanonika (ale na co dzień mogą też nosić zwykłą, czarną sutannę z obszyciem w odpowiednim kolorze, którą mogą także nosić prezbiterzy noszący godność prałata), czarną – prezbiterzy[5] oraz diakoni, a także klerycy przygotowujący się do kapłaństwa, którzy otrzymują sutannę podczas uroczystego obrzędu tzw. obłóczyn. Kapłani w krajach misyjnych – ze względu na klimat – noszą luźne sutanny koloru białego. Sutannę mogą nosić także uczniowie niższego seminarium duchownego, lecz tylko podczas służby przy ołtarzu.

Białą sutannę papieską z pelerynką oraz podwójnymi rękawami noszą księża z zakonu kanoników regularnych laterańskich, gdyż to właśnie ten zakon, gdy jego członkowie zasiadali na Stolicy Apostolskiej, wprowadził białą sutannę jako strój papieski. Jest to oryginalny strój zakonu kanoników regularnych, wprowadzony jako strój papieski.

Elementy dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

Dopełnieniem sutanny jest nakrycie głowy – biret w odpowiednim kolorze, a także piuska, noszona obowiązkowo przez biskupów.

Papież, biskupi, niektórzy księża diecezjalni, a także kapłani niektórych zgromadzeń i zakonów używają do sutanny szerokiego pasa jedwabnego lub wełnianego (np. pallotyni).

Ponadto papież, kardynałowie oraz biskupi w stroju na uroczyste okazje używają do sutanny tzw. pelerynki (wł. pellegrina), będącej krótką narzutą na ramiona przypominającą mucet, jednak charakteryzującą się rozcięciem w środkowej części.

Szaty duchowne w tradycji wschodniej[edytuj | edytuj kod]

Codzienna szata duchowieństwa kościołów wschodnich (riasa) od sutanny księży katolickich różni się szerokimi rękawami.


Papa tonaca.svg
Papa emerito tonaca.svg
Cassok Cardinal.svg
Cassock Bishop.svg
Cassock Honory Prelate Protonotary.png
Cassock (Chaplain of His Holiness).svg
Cassock (Priest).svg
papież emerytowany papież kardynał arcybiskup lub biskup Prałat Honorowy

Jego Świątobliwości,

infułat

kanonik,

Kapelan Honorowy

Jego Świątobliwości

prezbiter, diakon, akolita

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Poniatowski 1969 ↓, s. 419.
  2. Philip Kosloski, Dlaczego księża ubierają się na czarno?, „Aleteia Polska”, 15 maja 2017 [dostęp 2018-11-12] (pol.).
  3. DEON.pl, Wszystko, co chciałeś wiedzieć o sutannie, ale zawsze bałeś się zapytać, „DEON.pl” [dostęp 2018-11-12] (pol.).
  4. Po co sutanna?, idziemy.pl [dostęp 2016-08-13].
  5. Dlaczego księża chodzą na czarno?, „niedziela.pl” [dostęp 2018-11-12] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zygmunt Poniatowski: Mały słownik religioznawczy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969.