Suwalski Park Krajobrazowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Suwalski Park Krajobrazowy
Logo parku
Logo parku
Mezoregion Pojezierze Wschodniosuwalskie
Położenie gminy: Jeleniewo, Przerośl, Wiżajny, Rutka-Tartak
Data utworzenia 12 stycznia 1976
Powierzchnia 62,84 km²
Otulina 86,17 km²
Liczba rezerwatów 4
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Suwalski Park Krajobrazowy
Suwalski Park Krajobrazowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Suwalski Park Krajobrazowy
Suwalski Park Krajobrazowy
54°12′20,8800″N 22°54′46,0800″E/54,205800 22,912800
Oficjalna strona
Suwalski Park Krajobrazowy
Widok z drogi do Rutki Tartak na Suwalski Park Krajobrazowy
Suwalski Park Krajobrazowy. Widok w stronę Szurpił.
Droga do Udziejka
Widok na Cisową Górę, symbolu SPK.

Historia[edytuj]

Suwalski Park Krajobrazowy (SPK) jest najstarszym parkiem krajobrazowym w Polsce, utworzony 12 stycznia 1976 roku na mocy uchwały Nr III/14/76 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach, celem ochrony unikatowego krajobrazu polodowcowego, szczególnych wartości przyrodniczych i geologicznych. Park położony jest na Pojezierzu Północnosuwalskim, które stanowi przykład krajobrazu polodowcowego z licznymi wzniesieniami morenowymi, wzniesieniami kemowymi, dolinami rzecznymi, nieckami jezior oraz głazowiskami.

Charakterystyczne miejsca w parku to:

Geologia[edytuj]

Pod względem geologicznym obszar parku należy do prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej (suwalski masyw anortozytowy, krystalicznego fundamentu prekambryjskiego platformy wschodnioeuropejskiej). Aktualna rzeźba terenu SPK powstała w czasie plejstocenu (glacjał) i holocenu (interglacjał).

Hydrologia[edytuj]

Obszar SPK należy do dorzecza Niemna, jest odwadniany przez dwie główne rzeki Czarną Hańcze i Szeszupę. Ta druga bierze swój początek w dolinie, nieopodal siedziby SPK w Turtulu, jej źródliska można tu podziwiać na jednej ze ścieżek edukacyjnych „U źródeł Szeszupy”. Rzeka wypływa tu z bagien, odprowadzając swe wody na północny wschód. Nieopodal przepływa Czarna Hańcza, jej charakter jest zupełnie odmienny. Czarna Hańcza jest większa i bystrzejsza, fragmentami jej spadek przypomina rzekę górską, a jej wody kierują się ku południowi. Rzeka bierze swój początek na uwilgoconych łąkach w pobliżu wsi Okliny, znajdującej się poza północnymi granicami parku. W granicach Parku znajduje się 26 jezior, a największym z nich jest jezioro Hańcza. Hańcza jest najgłębszym jeziorem w Polsce i na niżu środkowoeuropejskim, jego głębokość maksymalna wynosi 108,5m. Geneza jeziora związana jest z wodami fluwioglacjalnymi, pochodzącymi spod lodowca. Jest to typowe jezioro rynnowe, jego objętość wynosi 124,4 mln m³, długość 4,5 km, maksymalna szerokość 1 185 m.

Etnologia[edytuj]

Jest to teren ciekawy pod względem etnologicznym - zamieszkany do niedawna przez zwarte osadnictwo staroobrzędowców.

Położenie[edytuj]

Według podziału administracyjnego Suwalski Park Krajobrazowy położony jest w północnej części województwa podlaskiego na terenie czterech gmin: Jeleniewo, Wiżajny, Przerośl i Rutka-Tartak. Park zajmuje obszar 6248ha (lasy 20%; zadrzewienia 4%; wody 10%; torfowiska 2,8%; grunty rolne 60%; drogi, tereny zabudowane, inne 3,2%), wraz z otuliną 8617ha. Według podziału fizyczno-geograficznego Polski SPK położony jest w makroregionie Pojezierze Litewskie, w mezoregionie Pojezierze Wschodnio - Suwalskie, w mikroregionie Wzgórza Jeleniewskie oraz częściowo w mikroregionie Garb Wiżajn. Według podziału geobotanicznego Park należy do Prowincji Niżowo – Wyżynnej Środkowoeuropejskiej, Działu Północnego Mazursko - Białoruskiego, Krainy Augustowsko -Suwalskiej, Okręg Pojezierze Suwalskie.

O parku[edytuj]

Obejmuje 4 rezerwaty. W jego centralnej części znajduje się 25 jezior. Na jego terenie znajduje się najgłębsze w Polsce jezioro Hańcza objęte ochroną rezerwatową. Silnie przekształcona jest szata roślinna Parku. Zespoły roślin porastające torfowiska w dolinie Czarnej Hańczy mają naturalny charakter. Połacie lasów mają urozmaicony skład, są to lasy mieszane leszczynowo-świerkowe oraz bory mieszane sosnowo-świerkowe.

W Parku rośnie wiele bardzo rzadkich roślin takich jak: fiołek błotny, storczyk krwisty, czermień błotna, żurawina błotna

Fauna Parku:

Inne jeziora znajdujące się w obrębie Suwalskiego Parku Krajobrazowego to Kojle, Perty, Jaczno, Jezioro Okrągłe, Kameduł, oraz Glubin.

W Suwalskim Parku Krajobrazowym znajdują się głazowiska naniesione przez lodowiec zlodowacenia bałtyckiego np.: Głazowisko Bachanowo stanowiące rezerwat geologiczny. Znajduje się tu kilka tysięcy głazów narzutowych o obwodzie do 3 m (trafiają się jednak okazy dochodzące do 8 metrów w obwodzie). Inne głazowiska, również objęte ochroną rezerwatową to Rutka i Łopuchowskie. Geologów interesuje tzw. "dolina zawieszona" pomiędzy wsiami Bachanowo a Malesowizna.

Góra Leszczynowa, Góra Zamkowa, Góra Kościelna i Góra Cisowa stanowią swoistą atrakcję turystyczną. Góra Cisowa (256 metrów nad poziomem morza) jest jednym z punktów widokowych, z którego widać niemal cały obszar parku.

Widok z Góry Cisowej

Schroniska i noclegi[edytuj]

Zaplecze turystyczne tego regionu tworzą schroniska młodzieżowe w Jeleniewie, Smolnikach i Błaskowiźnie, baza noclegowa w Turtulu i kwatery prywatne.

Bibliografia[edytuj]

  • J.Radziejowski (red.) Obszary chronione w Polsce, Instytut Ochrony Środowiska, Warszawa 1996, ​ISBN 83-85805-29-X