Suwalski Park Krajobrazowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Suwalski Park Krajobrazowy
Logotyp Suwalski Park Krajobrazowy
ilustracja
park krajobrazowy
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Położenie gminy: Jeleniewo, Przerośl, Wiżajny, Rutka-Tartak
Siedziba Turtul (Malesowizna)
Mezoregion Pojezierze Wschodniosuwalskie
Data utworzenia 12 stycznia 1976
Akt prawny Uchwała Nr III/14/76 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach
Powierzchnia 63,38 km²
Powierzchnia otuliny 93,06 km²
Obszary chronione 4 rezerwaty przyrody
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Suwalski Park Krajobrazowy”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Suwalski Park Krajobrazowy”
Ziemia54°15′N 22°51′E/54,250000 22,850000
Strona internetowa

Suwalski Park Krajobrazowy (SPK) – najstarszy park krajobrazowy w Polsce, utworzony 12 stycznia 1976 roku na mocy uchwały Nr III/14/76 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach, celem ochrony unikatowego krajobrazu polodowcowego, szczególnych wartości przyrodniczych i geologicznych. Park położony jest na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, które stanowi przykład krajobrazu polodowcowego z licznymi wzniesieniami morenowymi, wzniesieniami kemowymi, dolinami rzecznymi, nieckami jezior oraz głazowiskami.

Charakterystyczne miejsca w parku to:

Położenie i powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Według podziału administracyjnego Suwalski Park Krajobrazowy położony jest w północnej części województwa podlaskiego na terenie czterech gmin: Jeleniewo, Przerośl, Wiżajny i Rutka-Tartak. Według podziału fizyczno-geograficznego Polski SPK położony jest w makroregionie Pojezierze Litewskie, w mezoregionie Pojezierze Wschodniosuwalskie, w mikroregionie Wzgórza Jeleniewskie oraz częściowo w mikroregionie Garb Wiżajn. Według podziału geobotanicznego Park należy do Prowincji Niżowo-Wyżynnej Środkowoeuropejskiej, Działu Północnego Mazursko-Białoruskiego, Krainy Augustowsko-Suwalskiej, Okręg Pojezierze Suwalskie.

Powierzchnia parku wynosi 6337,66 ha[1], z czego około 60% stanowią użytki rolne, 10% wody, 24% lasy i zadrzewienia, 4% tereny zabagnione, 2% pozostałe grunty[2]. Otulina parku zajmuje 9306,24 ha[1].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym obszar parku należy do prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej (suwalski masyw anortozytowy, krystalicznego fundamentu prekambryjskiego platformy wschodnioeuropejskiej). Aktualna rzeźba terenu SPK powstała w czasie plejstocenu (glacjał) i holocenu (interglacjał).

W Suwalskim Parku Krajobrazowym znajdują się głazowiska naniesione przez lodowiec zlodowacenia bałtyckiego np.: Głazowisko Bachanowo stanowiące rezerwat geologiczny. Znajduje się tu kilka tysięcy głazów narzutowych o obwodzie do 3 m (trafiają się jednak okazy dochodzące do 8 metrów w obwodzie). Inne głazowiska, również objęte ochroną rezerwatową to Rutka i Łopuchowskie. Geologów interesuje tzw. „dolina zawieszona” pomiędzy wsiami Bachanowo a Malesowizna.

Góra Leszczynowa, Góra Zamkowa, Góra Kościelna i Góra Cisowa stanowią swoistą atrakcję turystyczną. Góra Cisowa (256 m n.p.m.) jest jednym z punktów widokowych, z którego widać niemal cały obszar parku.

Hydrologia[edytuj | edytuj kod]

Obszar SPK należy do dorzecza Niemna, jest odwadniany przez dwie główne rzeki Czarną Hańczę i Szeszupę. Ta druga bierze swój początek w dolinie, nieopodal siedziby SPK w Turtulu, jej źródliska można tu podziwiać na jednej ze ścieżek edukacyjnych „U źródeł Szeszupy”. Rzeka wypływa tu z bagien, odprowadzając swe wody na północny wschód. Nieopodal przepływa Czarna Hańcza, jej charakter jest zupełnie odmienny. Czarna Hańcza jest większa i bystrzejsza, fragmentami jej spadek przypomina rzekę górską, a jej wody kierują się ku południowi. Rzeka bierze swój początek na uwilgoconych łąkach w pobliżu wsi Okliny, znajdującej się poza północnymi granicami parku. W granicach Parku znajduje się 24 jezior, a największym z nich jest objęte ochroną rezerwatową jezioro Hańcza. Hańcza jest najgłębszym jeziorem w Polsce i na Niżu Środkowoeuropejskim, jego głębokość maksymalna wynosi 108,5 m. Geneza jeziora związana jest z wodami fluwioglacjalnymi, pochodzącymi spod lodowca. Jest to typowe jezioro rynnowe, jego objętość wynosi 124,4 mln m³, długość 4,5 km, maksymalna szerokość 1185 m.

Inne jeziora znajdujące się w obrębie Suwalskiego Parku Krajobrazowego to m.in. Szurpiły (jezioro), Kojle, Perty, Jaczno, Kameduł, Jegłówek, Kopane, Okrągłe oraz Gulbin.

Rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Parku znajdują się 4 rezerwaty: Głazowisko Łopuchowskie, Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą, Jezioro Hańcza i Rutka.

Flora i fauna[edytuj | edytuj kod]

Silnie przekształcona jest szata roślinna Parku. Zespoły roślin porastające torfowiska w dolinie Czarnej Hańczy mają naturalny charakter. Połacie lasów mają urozmaicony skład, są to lasy mieszane leszczynowo-świerkowe oraz bory mieszane sosnowo-świerkowe.

W Parku rośnie wiele bardzo rzadkich roślin takich jak: fiołek błotny, storczyk krwisty, czermień błotna, żurawina błotna.

Fauna Parku:

Etnologia[edytuj | edytuj kod]

Jest to teren ciekawy pod względem etnologicznym – zamieszkany do niedawna przez zwarte osadnictwo staroobrzędowców.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Widok z Góry Cisowej

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Suwalski Park Krajobrazowy. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-10-01].
  2. Oficjalna strona Suwalskiego Parku Krajobrazowego. [dostęp 2018-10-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Radziejowski (red.) Obszary chronione w Polsce, Instytut Ochrony Środowiska, Warszawa 1996, ​ISBN 83-85805-29-X