Sylwester Zych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sylwester Zych
Prezbiter
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1950
Ostrówek
Data i miejsce śmierci 11 lipca 1989
Krynica Morska
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja archidiecezja warszawska
Prezbiterat 5 czerwca 1977
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami

Sylwester Zych (ur. 19 maja 1950 w Ostrówku, zm. 11 lipca 1989) – polski duchowny rzymskokatolicki, uczestnik ruchu opozycyjnego w PRL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Ostrówek. Mieszkał w Lipinkach, chodził do szkół w Duczkach i Zielonce. W wieku 20 lat wstąpił do warszawskiego Seminarium Duchownego. Ukończył je w 1977. W działalności duszpasterskiej zajmował się głównie młodzieżą.

Działalność opozycyjna[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy naraził się reżimowi komunistycznemu, gdy w drugiej połowie lat 70. zainicjował akcję wieszania krzyży w szkołach i przedszkolach w Tłuszczu.

Sprawa sierżanta Karosa[edytuj | edytuj kod]

W 1982 został oskarżony o próbę obalenia siłą ustroju PRL i przynależność do organizacji zbrojnej. Miało to związek ze śmiercią sierżanta MO, Zdzisława Karosa. Ksiądz Zych przechowywał – na plebanii kościoła św. Anny w Grodzisku Mazowieckim – broń (pistolet), która została wcześniej odebrana funkcjonariuszowi przez zabójców. Po pokazowym procesie został skazany na karę 6 lat pozbawienia wolności. W mediach generał Czesław Kiszczak oskarżył go o pomoc w zabójstwie.

Przetrzymywany był w ciężkich warunkach. W areszcie był poniżany i upokarzany, wielokrotnie grożono mu pewną śmiercią po wyjściu na wolność[1]. Dzielił jedną celę z Leszkiem Moczulskim, któremu opowiadał o groźbach ze strony nieznanych mu funkcjonariuszy MSW. Informacje te Moczulski przekazał swemu obrońcy, mec. Edwardowi Wende[2]. W wyniku pobytu w areszcie bardzo pogorszył się jego stan zdrowia. Został zwolniony z więzienia w 1986.

Po wyjściu z więzienia[edytuj | edytuj kod]

Po zwolnieniu z aresztu był nadal prześladowany przez bezpiekę. Był śledzony przez służbę bezpieczeństwa. Często otrzymywał anonimy z groźbami śmierci oraz telefony z wyzwiskami. Kilka razy został pobity przez nieznanych sprawców. W roku 1987 spisał swój testament.

Został kapelanem okręgu warszawskiego Konfederacji Polski Niepodległej i występował jako kurier w poufnych sprawach tej partii. 4 lutego 1989 odprawił mszę świętą przed III Kongresem KPN[1].

W marcu 1989 został napadnięty przez trzech mężczyzn, którzy, trzymając go, usiłowali wlać mu do gardła wódkę. Napastników spłoszył nadjeżdżający samochód.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Płyta pamiątkowa w Braniewie

W nocy 11 lipca 1989 jego zwłoki zostały znalezione przy dworcu PKS w Krynicy Morskiej[3]. Zwłoki były ubrane inaczej niż ksiądz przed zaginięciem. W trakcie autopsji na ciele zostały zidentyfikowane liczne obrażenia, w tym pręgi z tyłu głowy, być może spowodowane uderzeniami pałki[1].

Po rozpoznaniu zwłok, pracownik TVP w Gdańsku, Witold Gołębiowski, dostał osobiste polecenie Jerzego Urbana, aby udać się do Krynicy Morskiej i nakręcić reportaż „o księdzu, który się zapił na śmierć” oraz nagrać wypowiedzi świadków[4].

Komunistyczna propaganda przedstawiła księdza w jak najgorszym świetle. W reportażu wypowiadają się dwaj barmani oraz kelnerka – pracownicy klubu „Riviera”. Twierdzą oni, że w nocy zabójstwa podali księdzu, wraz z jakimś współtowarzyszem, po 10 stugramowych drinków na osobę. Według wersji przedstawionej przez władze PRL, ksiądz po wypiciu litra wódki opuścił lokal i zmarł kilkaset metrów dalej. W klubie oprócz trójki pracowników wypowiadającej się w reportażu nikt nie zauważył obecności księdza Zycha. Mężczyzny, który miał towarzyszyć księdzu w klubie, nigdy nie przesłuchano.

15 września 1989 prokuratura prowadząca śledztwo w sprawie śmierci zwróciła się do ministra spraw wewnętrznych o dostarczenie teczki założonej księdzu w 1974 roku. Trzy dni później ministerstwo powołało sześcioosobową komisję do zniszczenia owej teczki, a prokuraturze odpowiedziało, że ksiądz nigdy nie był obiektem inwigilacji służb. Śledztwo prokuratorskie zostało umorzone w 1993 roku.

Sprawę zgonów księży: Stefana Niedzielaka, Stanisława Suchowolca i Sylwestra Zycha omówiła Senacka Komisja Praw Człowieka i Praworządności. Stwierdzono, że „złożone wyjaśnienia potwierdzają fakt stosowania przez funkcjonariuszy IV Departamentu MSW bezprawnych, a nawet przestępczych działań przeciwko duchownym”. Sugerowano związek Służby Bezpieczeństwa ze śmiercią Zycha.

Został pochowany na cmentarzu w Kobyłce.

O śmierci ks. Zycha opowiada film dokumentalny „Zwłoki nieznane” w reżyserii Roberta Kaczmarka z 1998 roku.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Pośmiertnie został odznaczony przez prezydenta RP na uchodźstwie, Ryszarda Kaczorowskiego, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, a przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zemsta za sierżanta Karosa?. rp.pl, 19 stycznia 2009.
  2. Zbigniew Branach, Księża niezłomni • Ostatni akord nieznanych sprawców, Wiara 6/2007
  3. Ksiądz Jerzy nie był ostatni. naszdziennik.pl, 28 października 2010.
  4. Film dokumentalny o zabójstwie sierżanta Karosa
  5. M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 343

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Branach, Tajemnica śmierci księdza Zycha, Bydgoszcz 2008 (wyd. III)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]