Synagoga w Ostrzyhomiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Synagoga w Ostrzyhomiu (węg. Esztergomi zsinagóga) – synagoga znajdująca się w Ostrzyhomiu, w komitacie Komárom-Esztergom, przy ulicy Bóżniczej (węg. Imaház utca).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W Ostrzyhomiu już od początku panowania domu Arpadów żyła duża kolonia żydowska. W okresie reform (tj. w pierwszej połowie XIX. wieku) w Ostrzyhomiu zaczęli osiadać się bogaci kupcy i rzemieślnicy żydowscy, którzy we wsi Szenttamás zbudowali sobie pierwszy dom modlitwy. W 1858 roku na jego miejscu wzniesiono kolejną synagogę.

Gmach synagogi, po lewej stronie pomnik męczenników żydowskich

W okrągłe trzydzieści lat później, w 1888 roku, uczniowi znanego architekta Ödöna LechneraLipótowi Baumhornowi powierzono wykonanie projektów nowej synagogi. Była to pierwsza praca Baumhorna. Synagogę zaprojektował w stylu mauretańskim, pierwotnie jako budynek jednopoziomowy, z galerią dla kobiet w sali głównej. Od 1888 roku do II wojny światowej budynek według pierwotnego przeznaczenia używała wspólnota żydowska miasta stołecznego Ostrzyhomia i jego okolic. Podczas działań wojennych budynek synagogi bardzo poważnie został uszkodzony, a większą część mieszkańców pochodzenia żydowskiego (ponad pięćset osób) deportowano z miasta. Od tego czasu w Ostrzyhomiu liczba mieszkańców żydowskich jest nieznaczna.

Z tego też powodu o pierwotnym przeznaczeniu tego budynku informuje już jedynie skromna nazwa ulicy, przy której on stoi: Imaház utca czyli ulica Bóżnicza. Przez długi okres synagoga stała pusta, po czym w 1964 roku przekazano ją miejscowej organizacji, Związkowi Stowarzyszeń Technicznych i Przyrodniczych (węg. Műszaki és Természettudományi Egyesületek Szövetsége). W latach 19801981 otworzono w niej Dom Techniki, który do roku 2006 działał jako ośrodek konferencyjny.

W następnych latach MTESZ bez przerwy remontował i upiększał ten budynek, znacznie przebudowując go, ażeby był zdatny do organizowania w nim konferencji i odczytów. Stworzono więc wewnątrz budynku sale prelekcyjne, kabiny tłumaczy, pokoje gościnne i przyjęciowe oraz założono centralne ogrzewanie. Odpowiednio do tego w murach niegdysiejszej synagogi żydowskiej organizowano coraz więcej bardzo znacznych dla miasta imprez. Często przyjeżdżali tu najróżniejsi znani politycy, pisarze, uczeni czy artyści, aby spotkać się z ludnością lub odbyć prelekcje. W roku 2006 magistrat miejski za sumę 70 milionów forintów odkupił od MTESZ Dom Techniki i do budynku wprowadziło się biuro Euroregionu Ister-Granum.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Murowany z cegły, dwukondygnacyjny budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta, w stylu mauretańskim. Powierzchnia budynku wynosi 1216 m². Po obu stronach ściany frontowej znajdują się przybudówki w kształcie wieży, zwieńczone czterema sterczynami, w kształcie kopułki.

Wieże łączy olbrzymia hala wejściowa z arkadami o potrójnym łuku. Na piętrze znajduje się sala konferencyjna z kabinami dla tłumaczy. Prowadzą tu oryginalne marmurowe schody z 1888 roku. Przed synagogą stoi Pomnik Męczenników autorstwa artysty-plastyka Istvána Martsa, a na ścianie znajduje tablica pamiątkowa przypominająca potomności straszną tragedię deportowanych ostrzyhomskich Żydów.