Syndrom oszusta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Syndrom oszusta jest psychologicznym zjawiskiem powodującym brak wiary we własne osiągnięcia. Pomimo zewnętrznych dowodów własnej kompetencji, osoby cierpiące z powodu tego syndromu pozostają przekonane, że są oszustami i nie zasługują na sukces, który osiągnęły. Przyczyn sukcesu upatrują w szczęściu, sprzyjających okolicznościach bądź w rezultacie bycia postrzeganym jako osoba bardziej inteligentna i kompetentna niż w rzeczywistości. Co warte odnotowania, syndrom oszusta dotychczas uważano za szczególnie powszechny wśród wysoko postawionych kobiet[1]. Najnowsze badania wykazują jednak, że syndrom występuje niezależnie od płci, przy czym mężczyźni rzadziej otwarcie mówią o dolegliwościach[2]. Szacuje się, że około 70% światowej populacji w pewnym etapie swojego życia doświadczyło syndromu oszusta[3].

Tło syndromu[edytuj | edytuj kod]

Syndrom oszusta jest reakcją na pewne bodźce i wydarzenia. Nie jest uważany za chorobę psychiczną. Był postrzegany jako zakorzeniona cecha osobowości, obecnie traktuje się go jako reakcję na pewne sytuacje. Według tej interpretacji, jest odpowiedzią doświadczaną przez wielu różnych ludzi na specyficzne zdarzenia. Chociaż pewne osoby są bardziej narażone na cierpienie z powodu tego syndromu, badania nie wskazują na syndrom oszusta jako odrębną cechę osobowości.

Angielski termin „impostor syndrome” po raz pierwszy pojawił się w artykule napisanym przez Pauline R. Clance i Suzanne A. Imes, które zaobserwowały tendencję wśród wysoko postawionych kobiet do uważania siebie za nieinteligentne i przeceniane przez innych[1].

Rozpowszechnienie[edytuj | edytuj kod]

Według badań psychologicznych przeprowadzonych we wczesnych latach 80., dwóch na pięciu ludzi sukcesu uważa siebie za nieuczciwego. Inne badania wykazały, że 70% wszystkich ludzi czuje się jak oszust w pewnych momentach. Nie jest to uważane za zaburzenie psychologiczne i nie zostało opisane w Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Termin został ukuty przez psychologów klinicznych, Pauline Clance i Suzanne Imes w 1978 roku.

Wśród ludzi, którzy przyznają się do doświadczania tego odczucia są aktor Tom Hanks[4], scenarzysta Chuck Lorre[5], pisarz Neil Gaiman[6], aktor Tommy Cooper[7], bizneswoman Sheryl Sandberg, sędzia amerykańskiego Sądu Najwyższego Sonia Sotomayor[8] i aktorka Emma Watson[9].

Również Albert Einstein pod koniec swojego życia mógł cierpieć z powodu tego syndromu[10]. Miesiąc przed śmiercią miał się zwierzyć swojemu przyjacielowi, że czuje się mimowolnym oszustem z powodu przeceniania jego dorobku naukowego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Syndrom oszusta jest szczególnie powszechny wśród ludzi, którzy wiele osiągnęli[11]. Inną grupą demograficzną, która często cierpi z powodu tego syndromu, są Amerykanie afrykańskiego pochodzenia[12]. Syndrom oszusta jest również powszechny wśród pracowników naukowych zaczynających karierę na posadzie z gwarancją zatrudnienia[13] (ang. tenure).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Clance, Pauline Rose; Imes, Suzanne A.: The imposter phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention. (ang.).
  2. Men are suffering from a psychological phenomenon that can undermine their success, but they're too ashamed to talk about it, „Business Insider” [dostęp 2018-02-13] (ang.).
  3. Harvey and Katz, If I’m So Successful, Why Do I Feel like a Fake? The Impostor Phenomenon, s. 3 [za:] Melanie Clark, Kimberly Vardeman, and Shelley Barba, Perceived Inadequacy: A Study of the Imposter Phenomenon among College and Research Librarians, „College & Research Libraries”, Vol 75, No 3, 2014.
  4. Tom Hanks Says Self-Doubt Is 'A High-Wire Act That We All Walk', „NPR.org” [dostęp 2018-02-13] (ang.).
  5. High-achievers suffering from 'Imposter Syndrome'. [dostęp 2015-08-03].
  6. Neil Gaiman's commencement speech to the University of the arts graduating class of 2012 Philadelphia (ang.).
  7. John Fisher: Tommy Cooper: Always Leave Them Laughing: The Definitive Biography of a Comedy Legend. Wyd. Reprint edition. Harper, 2007-05-01. ISBN 978-0-00-721511-9. [dostęp 2015-08-03]. (ang.)
  8. Jenna Goudreau: When Women Feel Like Frauds They Fuel Their Own Failures. [dostęp 2015-08-03].
  9. Emma Watson: I suffered from imposter syndrome after Harry Potter Now magazine 2011
  10. TIME BANDITS. The New Yorker. [dostęp 2015-08-03].
  11. Langford, P., Clance, P. R.: Impostor Phenomenon: Recent Research Findings Regarding Dynamics, Personality and Family Patterns and their Implications for Treatment (ang.).
  12. Encyclopaedia of Multicultural Psychology. SAGE Publications, 2012.
  13. No, You're Not an Impostor. Science Careers. [dostęp 2015-08-03].