Syrja bej Vlora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Syrja bej Vlora
Ilustracja
Syrja Vlora (początek XX w.)
Data i miejsce urodzenia

1860
Wlora

Data śmierci

1940

Ambasador Albanii w Austro-Węgrzech
Okres

od ?
do ?

Małżonek

Mihri Toptani

Syrja bej Vlora (tur. Avlonyalı Süreyya Bey[1], ur. 1860 we Wlorze, zm. 1940) – albański polityk, ambasador Albanii w Austro-Węgrzech.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syrja bej Vlora pochodził z wpływowej rodziny założonej przez Göyegü Sinana Paszę - wielkiego admirała floty osmańskiej, który zginą 26 kwietnia 1503 roku w Bitiwie pod Wlorą[2].

Rodzicami Syrji byli Mustafa Pasza oraz Janina Naile[2][3]. Jego starszy brat, Ferid Pasza, był w latach 1903-1908 wielkim wezyrem[2].

W latach 1886-1887 Syrja bej Vlora opublikował pięć numerów czasopisma Zerrat; pierwszy numer miał tylko 32 strony, pozostałe po 160 stron[2]. Czasopismo nie miało ustalonej tematyki, jednak jego publikacje zawierały artykuły o znanych pisarzach i filozofach[2].

W 1895 roku został skazany przez sąd osmański na trzy lata więzienia, jednak udało mu się uciec do Włoch[2][3]. Ze względu na dobre kontakty w Stambule wyrok został wkrótce uchylony[3] i Vlora wrócił do Turcji[2].

Prawdopodobnie w 1903 roku osiadł w Stambule[3], gdzie jego syn Eqrem zaczął studiować prawo[2]. Dzięki postawie swojego brata, wielkiego wezyra Ferida Paszy, Syrja otrzymał stanowisko dyrektora generalnego tureckich organów celnych, które piastował do czasu wybuchu rewolucji Młodych Turków w lipcu 1908 roku[2].

W 1907 roku opublikował w języku tureckim pracę na temat historii islamu zatytułowaną Fitret ül-Isläm[1][3]; jest to biografia Mu’awiji ibn Sufjana, założyciela dynastii Umajjadów[2].

Wraz z innymi albańskimi intelektualistami, Vlora dążył do wprowadzenia alfabetu łacińskiego dla języka albańskiego i 15 stycznia 1910 roku opublikował na ten temat długi artykuł w stambulskiej gazecie Yeni Gazete[2].

9 lipca 1912 roku, podczas debaty parlamentarnej ostro skrytykował turecką politykę wobec Albanii, przez co naraził się władzom i przy finansowym wsparciu austro-węgierskiego ambasadora opuścił Stambuł[2][3]. Spotkał się w Atenach z greckim premierem, Elefteriosem Wenizelosem, który polecił Vlorze przekazać za pośrednictwem tureckiej ambasady w Grecję propozycję: uznanie przez tureckie władzę roszczeń Grecji do Krety w zamian za niepodejmowanie przez Grecję ataków na Turcję[2]. Nie otrzymał żadnej odpowiedzi, ponieważ w Stambule został już uznany za zdrajcę i przewidział, że w niedalekiem przyszłości wybuchnie na Bałkanach konflikt zbrojny[2]. Vlora, myśląc o przyszłości Albanii, liczył na poparcie niepodległości Albanii ze strony Austro-Węgier, jednak Austro-Węgry, wierzące w zwycięstwo strony tureckiej w wojnie bałkańskiej, nie były w stanie udzielić mu poparcia[2]. Jednak Vlora, mając dobre stosunki z Austro-Węgrami, pracował jako ambasador Albanii w Austro-Węgrzech[2][3]. Nie pełnił tej funkcji długo, został zwolniony, gdy władze austro-węgierskie dowiedziały się, że sprzedał Włochom jedną ze swoich posiadłości w okolicy Wlory[2]. Po wybuchu I wojny światowej Vlora wyjechał do Szwajcarii, gdzie był szpiegowany przez austro-węgierskich szpiegów[4][3], ponieważ podejrzewano, że Vlora działa na rzecz Włoch[2]. W rzeczywistości przebywał w towarzystwie wysoko postawionych osobistości tureckich, będących w opozycji do tureckiej władzy[2].

Pod koniec I wojny światowej mieszkał w Rzymie[3]. W 1920 roku ponownie wrócił do Stambułu, ale po trzech latach wrócił do Wlory[3]. Gdy w 1924 roku premierem Albanii został Fan Noli, przeniósł się do Rzymu[2][3]. Do Albanii wrócił po objęciu władzy przez Ahmeda Zogu w 1925 roku, gdzie osiadł we Wlorze[3], gdzie nie odgrywał już żadnej roli w polityce i zmarł w 1940 roku[2].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Fitret ül-Isläm (1907)[1][3]
  • Osmanlı sonrası Arnavutluk (2009 - wydanie pośmiertne)[1][3]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jego żoną była siostra Esada Toptaniego, Mihri,[3] z którą miał dwoje dzieci: Eqrema[3] i Safę[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Avlonyalı Süreyya Bey (pol.). openlibrary.org.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Vlora, Süreya Bey (niem.). biolex.ios-regensburg.de.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. 2013, s. 470-471. ISBN 978-1-78076-431-3.
  4. Eqrem bej Vlora: Kujtime 1885-1925. 1963, s. 49-50.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]