System oznaczeń samolotów Cesarskiej Armii Japońskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

System oznaczeń samolotów Cesarskiej Armii Japońskiej - system oznaczeń samolotów używanych przez Siły Powietrzne Cesarskiej Armii Japońskiej (大日本帝國陸軍航空隊、大日本帝國陸軍航空部隊 Dainippon Teikoku Rikugun Kōkūtai, Dainippon Teikoku Rikugun Kōkūbutai).

Do 1921[edytuj | edytuj kod]

Do 1921 samoloty używane przez Cesarską Armię Japońską nie otrzymywały żadnych oznaczeń od Armii, do ich określenia używano wyłącznie nazwy nadanej im przez producenta[1]. Nazwy samolotów były zapisywane fonetycznie, na przykład samoloty Maurice'a Farmana znane były jako Mo Shiki, a samoloty Sopwith znane były jako So Shiki[1]. Słowo shiki (式) oznaczało "typ"[2] lub "wzór".

1921 - 1927[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1927 wprowadzono system w którym producent samolotu identyfikowany był przez nadany mu znak kanji (według porządku jikkan) np:[1]:

  • 甲 - Ko - Nieuport
  • 乙 - Otsu - Salmson
  • 丙 - Hei - SPAD
  • 丁 - Tei - Farman
  • 戊 - Bo - Caudron
  • 己 - Ki - Hanriot

Importowane lub produkowane w Japonii samoloty oznaczane były charakterem kanji z powyższego klucza, opisem typu maszyny i numerem kolejnym danego typu maszyny, np[1]:

1927 - 1945[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenia Ki[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od 1932 wszystkie nowe samoloty zamawiane przez Armię otrzymały oznaczenie „Ki” z unikalnym numerem kolejnym, samoloty będące już w służbie zostały w taki sam sposób oznaczone retrospektywnie[3]. Numery Ki były przyznawane nowym konstrukcjom w porządku numerycznym aż do 1944 kiedy zdecydowano przyznawać losowo wybrane numery w celach dezinformacyjnych[3].

 Osobny artykuł: Lista oznaczeń Kitai.

Nowe projekty i prototypy otrzymywały tylko oznaczenie składające się z symbolu „Ki” i liczby, poszczególne modele produkcyjne oznaczane były rzymskimi cyframi, niewielkie zmiany, wersje, w ramach jednego modelu oznaczane były japońskim znakiem pokazującym numer kolejny zmiany (oraz czasami symbolem „Kai”, od kazizo - „zmiana”), w alfabecie łacińskim zazwyczaj do tego używane są małe litery, na przykład[3]:

  • Ki-61 - oznaczenie projektu i prototypów
  • Ki-61-Ia - pierwsza wersja produkcyjna pierwszego modelu
  • Ki-61-Ib - druga wersja produkcyjna pierwszego modelu
  • Ki-61-I KAI-c - trzecia wersja produkcyjna pierwszego modelu
  • Ki-61-I KAI-d - czwarta wersja produkcyjna pierwszego modelu
  • Ki-61-II - prototyp drugiego modelu
  • Ki-61-II KAI - zmodyfikowany prototyp drugiego modelu
  • Ki-61-II KAI-a - pierwsza wersja produkcyjna drugiego modelu
  • Ki-61-II KAI-b - druga wersja produkcyjna drugiego modelu
  • Ki-61-III - planowany trzeci model

Szybowce Armii początkowo także otrzymały numery Ki, np. Fukuda Ki-23, ale w późniejszym czasie były oznaczane jako „Ku” (guraida - szybowiec), np. Kokusai Ku-7[3].

Długie oznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od 1927 wszystkie będące w służbie samoloty Armii otrzymały długie oznaczenie łączące rok ich wejścia do służby („wzór”) i krótki opis samolotu[3]. Numer wzoru bazował na roku, według kalendarza japońskiego, w którym dany model wszedł do służby[3]. Do roku 2599 (1939 w kalendarzu juliańskim) używano dwóch ostatnich cyfr, samoloty przyjęte w roku 2600 (1940) oznaczane były jako „wzór 100”, a samoloty przyjęte do służby począwszy od 2601 (1941) otrzymywały tylko ostatnią, pojedynczą cyfrę roku[3].

Na przykład, niektóre samoloty przyjęte do służby w 2597 (1937) nosiły następujące nazwy[3]:

Modele i wersje produkcyjne były oznaczane podobnie jak w przypadku numeracji Ki przy użyciu cyfr rzymskich do oznaczenia modeli i liter do oznaczenia wersji produkcyjnych, na przykład[4]:

  • Ki-61 - projekty i prototypy nie otrzymywały długiej nazwy
  • Ki-61-Ia - Myśliwiec armii wz. 3, model 1A (samolot został przyjęty do produkcji masowej w japońskim roku 2603)
  • Ki-61-Ib - Myśliwiec armii wz. 3, model 1B
  • Ki-61-I KAI-c - Myśliwiec armii wz. 3, model 1C
  • Ki-61-I KAI-d - Myśliwiec armii wz. 3, model 1D
  • Ki-61-II - prototyp drugiego modelu, brak długiej nazwy
  • Ki-61-II KAI - zmodyfikowany prototyp drugiego modelu, brak długiej nazwy
  • Ki-61-II KAI-a - Myśliwiec armii wz. 3, model 2A
  • Ki-61-II KAI-b - Myśliwiec armii wz. 3, model 2B
  • Ki-61-III - planowany trzeci model, brak długiej nazwy

Nazwy własne[edytuj | edytuj kod]

Po rozpoczęciu wojny uznano, że długie nazwy i numery Ki używane w komunikatach wojennych dawały zbyt dużo informacji przeciwnikowi, a zarazem zbyt skomplikowane do zrozumienia dla japońskiej ludności[5]. Główne modele samolotów Armii otrzymały wówczas atrakcyjne nazwy własne w celu budowania entuzjazmu i morale wśród ludności cywilnej[5]. W odróżnieniu od systemu Marynarki, nazwy własne samolotów Armii były przyznawane bez żadnego klucza[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Robert C. Mikesh, Shorzoe Abe: Japanese Aircraft, 1910-1941. s. 1.
  2. Oskar Myszor: Cesarstwo Japonii. Tom I. Pancerniki, lotniskowce i krążowniki. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo Okręty Wojenne, 2014, s. 9, seria: „Okręty Wojenne”. Numer specjalny 47. ISBN 978-83-61069-26-3.
  3. a b c d e f g h René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. s. 48.
  4. René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. s. 49.
  5. a b c René J. Francillon: Japanese Aircraft of the Pacific War. s. 50.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]