System prawny Szwecji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sveriges rikes lag – Zbiór praw Szwecji
Szwecja
Godło Szwecji
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Szwecji
Portal Portal Szwecja

System prawny Szwecji – w Szwecji obowiązuje system prawa charakterystyczny dla krajów skandynawskich.

Geneza systemu prawnego[edytuj | edytuj kod]

Prawo szwedzkie uznawane jest za część rzymsko-germańskiej rodziny systemów prawnych. Jego rozwój (podobnie jak systemów prawnych innych krajów skandynawskich) przebiegał jednak odrębnie od prawa kontynentalnego. Wpływy prawa rzymskiego były tu znacznie słabsze. Z tego powodu skandynawskie systemy prawne charakteryzowane są często jako łączące w sobie elementy systemu kontynentalnego i common law. Podobieństwa prawa szwedzkiego do common law mają jednak charakter powierzchowny i nie wynikają z realnych wpływów, dlatego ta charakterystyka jest uznawana niekiedy za nietrafną[1].

Gałęzie prawa[edytuj | edytuj kod]

Prawo konstytucyjne[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Konstytucja Szwecji.

Konstytucja Szwecji ma charakter pisany. Opiera się na czterech aktach: Aktu o sukcesji tronu (1810), Ustawy o wolności prasy (1949), Aktu o formie rządów (1974) i Podstawowym prawie swobody wyrazu (1991)[1].

System prawny w Szwecji charakteryzuje się szczególnie wysokim rozwojem praw i wolności obywatelskich. Charakterystyczna dla tego kraju jest również instytucja Ombudsmana, mającego dbać o ich przestrzeganie. Instytucja ta, ustanowiona w 1809 r. została następnie przejęta przez wiele systemów prawnych (m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich w Polsce)[2].

Prawo cywilne i handlowe[edytuj | edytuj kod]

Od pierwszej dekady XX wieku rozwijała się współpraca pomiędzy legislaturami krajów skandynawskich, która doprowadziła do zbliżenia tych systemów prawnych (szczególnie w zakresie prawa prywatnego[1]). Prawo w Szwecji nie jest skodyfikowane, lecz ma charakter rozproszony. Na kształt prawa cywilnego i handlowego duży wpływ miało prawo niemieckie[1].

Prawo karne[edytuj | edytuj kod]

Szwedzkie prawo karne oceniane jest jako łagodne. Wynika to z założenia, że wiele przestępstw ma podłoże społeczne i ekonomiczne i nie powinno się za nie obciążać pełną odpowiedzialnością jednostki. W Szwecji nie ma kary śmierci, a za morderstwo grozi kara od 10 do 18 lat pozbawienia wolności lub dożywocie. Ważną rolę pełni system resocjalizacji więźniów.

Szwecja wyróżnia się stosunkowo wysokim współczynnikiem zgłaszanych gwałtów (46 na 100 tys. mieszkańców) w porównaniu do innych krajów UE (np. 23 w UK[3]).

Sądownictwo[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwie podstawowe hierarchie sądów w Szwecji: sądy w sprawach cywilnych, handlowych i karnych, oraz sądy administracyjne.

Pierwszą instancją w sprawach cywilnych, handlowych i karnych są sądy rejonowe (Tingsrätt). Ponad nimi są sądy apelacyjne (Hovrätter), a na szczycie stoi Sąd Najwyższy (Högsta domstolen).

W sprawach administracyjnych sądami pierwszej instancji są sądy administracyjne (Förvaltningsrätter). Po przeprowadzonej reformie, 15 lutego 2010, zastąpiły one dotychczasowe administracyjne sądy wojewódzkie (Länsrätt)[4]. Apelację od ich wyroków składa się do administracyjnych sądów apelacyjnych Kammarrätt. Najwyższym Sądem Administracyjnym jest Högsta förvaltningsdomstolen (do 1 stycznia 2011 Regeringsrätten).

Poza tą hierarchią znajdują się sądy specjalne, m.in. Sąd Pracy (Arbetsdomstolen), Sąd Rynkowy (Marknadsdomstolen), Sąd Spraw Patentowych (Patentbesvärsrätten), Sąd Migracyjny (Migrationsdomstolen)[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Rolf Dotevall: Sweden. W: Elgar Encyclopedia of Comparative Law. Jan M. Smits (red.). Cheltenham, UK – Northampton, MA, USA: Edward Elgar, 2006, s. 700. ISBN 978-1-84542-013-0.]
  2. Joseph Board: Sweden. W: Legal Systems of the World: A Political, Social, and Cultural Encyclopedia. Herbert M. Kritzer(red.). Santa Barbara, CA: ABC Clio, 2002, s. 1560-1576. ISBN 1-57607-758-6.]
  3. Sweden tops European rape league - The Local. [dostęp 2015-08-24].
  4. http://www.domstol.se/Om-Sveriges-Domstolar/Domstolarna/Forvaltningsratt/ (szw.) [dostęp 2012-07-08]
  5. MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH. Informator ekonomiczny o krajach świata. Szwecja [dostęp 2011-09-22]