System rachunków narodowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

System rachunków narodowych - wewnętrznie uporządkowany zbiór spójnych, logicznych i zintegrowanych rachunków makroekonomicznych, bilansów i tablic opracowanych według obowiązujących norm i reguł statystycznych, służący do pomiaru efektów działalności gospodarczej w krajach o gospodarce rynkowej.

W gospodarce światowej obowiązują obecnie dwie metody pomiaru efektów działalności gospodarczej:



Funkcje[edytuj]

Główne funkcje systemu rachunków narodowych to:

  • rola koordynacyjna i zapewnianie spójności informacji statystycznych
  • podstawa dla prowadzenia skoordynowanych analiz makroekonomicznych będących podstawą wielu procesów decyzyjnych

Mierniki[edytuj]

Do podstawowych mierników systemu rachunków narodowych należą:

Mierniki zmodyfikowane[edytuj]

System Rachunków Narodowych operujący takimi miarami, jak PKB czy PNB zaczęto modyfikować w celu opracowania bardziej adekwatnej miary jakości życia obejmującej również jakość środowiska przyrodniczego. Do wskaźników ekologicznych opartych na modyfikacji SNA należy zaliczyć:

System Rachunków Narodowych ONZ (ang. United Nations System of National Accounts – UNSNA, SNA)[edytuj]

Jest to opis sposobu pomiaru wyników pracy społeczeństwa opracowany w wyniku współpracy Organizacji Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Komisji Wspólnot Europejskich, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Banku Światowego.

Po raz pierwszy został opublikowany w 1952 roku. Jego twórcami są laureaci Nagrody Nobla Simon Kuznetz i Richard Stone. Obecna wersja pochodzi z 1993 roku.

Zalety[edytuj]

  • System dostosowany do warunków gospodarki rynkowej
  • System wewnętrznie spójny
  • System uzgodniony międzynarodowo i odpowiadający standardom międzynarodowym

Zastrzeżenia wobec SNA[edytuj]

System Rachunków Narodowych zalecany przez ONZ posiada według niektórych ekonomistów i statystyków różne wady. Najważniejsze z nich to:

  • Nie jest spójny z innymi statystykami, m.in. statystyką przedsiębiorstw czy statystyką budżetową
  • Nie pozwala na pełną ocenę rozmiarów aktywności gospodarczej gdyż nie uwzględnia działalności produkcyjnej wykonywanej w ramach gospodarstwa domowego, poza tym nie rozwiązano w ramach systemu problemu szacunków wartości realnych wartości dodanej jednostek nierynkowych
  • Nie charakteryzuje poprawnie poziomu dobrobytu ani nie uwzględnia w rachunkach degradacji środowiska naturalnego i emisji zanieczyszczeń
  • Zawarte w nim definicje zużycia pośredniego i spożycia końcowego są niewłaściwe
  • Zasada zaliczania wydatków na ochronę zdrowia do wydatków podnoszących poziom życia gospodarstw domowych jest wątpliwa
  • Zawarta w nim definicja akumulacji jest niedokładna

Europejski System Rachunków Narodowych i Regionalnych (ESA 95)[edytuj]

Europejski System Rachunków Narodowych i Regionalnych to międzynarodowy standard metodologiczny i rachunkowy dla szczegółowego opisu gospodarki(tj. regionów, krajów czy grup krajów), jej składowych oraz relacji z innymi gospodarkami.

Zastąpił wydany w 1970 roku Europejski System Zintegrowanych Rachunków Ekonomicznych. Jest w pełni zgodny ze zrewidowanym światowym podręcznikiem rachunków narodowych (SNA 93), jednak jest bardziej zorientowany na warunki i dane wymagane przez Unię Europejską. Jest zharmonizowany w zakresie pojęć i klasyfikacji stosowanych w wielu innych statystykach społecznych i gospodarczych. Dzięki temu może być podstawą odniesienia dla statystyki społecznej i gospodarczej Unii Europejskiej i jej Krajów Członkowskich.

Znaczenie[edytuj]

ESA jest wykorzystywany do:

  • Kontroli realizacji i prowadzenia europejskiej polityki pieniężnej
  • Ustalania wysokości wsparcia finansowego dla określonych regionów Unii Europejskiej (wydatki z funduszy strukturalnych UE zależą między innymi od liczb wynikających z regionalnych rachunków narodowych)
  • Określania środków własnych UE

Schemat ESA[edytuj]

Podstawowy schemat ESA uwzględnia:

  • Rachunki sektorów – opis różnych etapów procesów gospodarczych według sektorów instytucjonalnych a także bilanse dla opisu stanów aktywów, pasywów i wartości netto na początek i koniec okresów księgowych
  • Kompleks przepływów międzygałęziowych i rachunki według rodzajów działalności - opisują bardziej szczegółowo procesy produkcji oraz przepływy wyrobów i usług

Schemat ESA zawiera ponadto omówienie pojęć ludności i pracujących.

Różnice między ESA 95 a SNA 93[edytuj]

Chociaż ESA 95 jest w pełni zgodny z SNA 93, istnieje między nimi kilka różnic:

  • ESA zawiera dodatkowe rozdziały poświęcone transakcjom dotyczącym produktów, transakcjom podziału i transakcjom finansowym
  • ESA opisuje pojęcia w sposób bardziej szczegółowy, stosuje dodatkowe wyjaśnienia
  • ESA zawiera rozdziały dotyczące rachunków regionalnych i kwartalnych a SNA zawiera rozdział poświęcony rachunkom satelitarnym
  • ESA określa dokładne progi, od których zależy sposób rejestracji
  • ESA pomija produkcję niektórych wyrobów jako nieistotną dla krajów UE
  • ESA zawiera odniesienia do specyficznych układów instytucjonalnych w UE
  • ESA zawiera specyficzne klasyfikacje EU
  • ESA zawiera dodatkową klasyfikację dla wszystkich transakcji zewnętrznych

Polski system rachunków narodowych[edytuj]

Założenia polskiego systemu rachunków narodowych są zgodne zarówno z założeniami zalecanymi przez ONZ jak i przez Unię Europejską, uwzględniają jednak specyfikę polskiego systemu organizacyjnego i prawnego.

Bibliografia[edytuj]

System Rachunków Narodowych (SRN) Tom I, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1996

System Rachunków Narodowych (SRN) Tom II, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1997

Europejski System Rachunków Narodowych i Regionalnych ESA 1995, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2000

Michał Gabriel Woźniak, Wzrost gospodarczy. Podstawy teoretyczne, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2004, ​ISBN 83-7252-222-7

Linki zewnętrzne[edytuj]

Główny Urząd Statystyczny

SNA 93 w serwisie statystycznym ONZ (ang.)