Systemy monetarne w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Systemy monetarne w Polsce

Systemy monetarne w średniowieczu[edytuj]

System denarowymonometaliczny X-XIII wiek

  • moneta srebrna
  • denar = 2 obole
  • obol = 1/2 denara

System groszowy – XIV- pocz. XVI wieku

Systemy monetarne w czasach nowożytnych[edytuj]

Jednostki monetarne w latach 1526–1548

monety złote

  • dukat czerwony złoty = 45-51 groszy (cena zmienna)

monety srebrne

Jednostki monetarne za rządów Stefana Batorego (1576–1586)

monety złote

monety srebrne

Jednostki monetarne w latach 1587–1632

monety złote

monety srebrne

Jednostki monetarne w latach 1649–1663

monety złote

monety srebrne

  • talar = 90-105 groszy
  • półtalar = 45-52 ½ grosza
  • ort = 18 groszy = 3 szóstaki = 6 trojaków = 12 półtoraków = 54 szelągi
  • szóstak = 6 groszy = 2 trojaki = 4 półtoraki = 18 szelągów
  • trojak = 3 grosze = 2 półtoraki = 9 szelągów
  • półtorak = 1 ½ grosza
  • grosz = 3 szelągi

moneta miedziana

  • szeląg = 1/3 grosza (do 1658 roku ze srebra próby ok. 125, po 1658 roku z czystej miedzi)

Jednostki monetarne w latach 1663–1698

monety złote

monety srebrne

  • talar = 3 złote 15 groszy – 3 złote 18 groszy albo 6-12 złotych w szelągach tzw. boratynkach
  • półtalar = 1 złoty 22 ½ grosza – 2 złotych 3 groszy albo 3-6 złotych w szelągach tzw. boratynkach
  • złoty (tymf) = 30 groszy (kurs urzędowy), 12-18 groszy (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • ort = 18 groszy (kurs urzędowy), 18-24 groszy (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • szóstak = 6 groszy (kurs urzędowy), 6-8 groszy (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • trojak = 3 grosze = 2 półtoraki = 9 szelągów (kurs urzędowy), 18-48 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • dwugrosz = 2 grosze = 6 szelągów (kurs urzędowy), 12-32 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • półtorak = 1 ½ grosza = 4 ½ szeląga (kurs urzędowy), 9-24 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)
  • grosz = 1/30 złotego, 3 szelągi (kurs urzędowy), 6-12 szelągów (kurs rynkowy w latach 1663-1683)

monety miedziane

Jednostki monetarne w czasach saskich

monety złote

monety srebrne

  • talar – 2 półtalary = 4 dwuzłotówki = 240 groszy (kurs urzędowy), 580 groszy (kurs rynkowy)
  • półtalar = 2 dwuzłotówki = 120 groszy (kurs urzędowy), 290 groszy (kurs rynkowy)
  • dwuzłotówka = 1/4 talara = 60 groszy (kurs urzędowy) = 180 szelągów
  • tymf = 6 trojaków = 12 półtoraków = 38 groszy = 114 szelągów
  • szóstak = 2 trojaki = 4 półtoraki = 12 groszy i 2 szelągi = 38 szelągów
  • trojak = 2 półtoraki = 6 groszy = 18 szelągów
  • półtorak = 3 grosze = 9 szelągów

monety miedziane

Jednostki monetarne czasach stanisławowskich (1764–1795)

monety złote

  • stanislasdor = 3 dukaty = 9 talarów = 54 złote; od 1794 roku
  • półstanislasdor = 1 1/2 dukata = 4 1/2 talara = 27 złotych
  • dukat = 2 talary, 22 1/2 grosza miedzianego = 502 1/2 grosza miedzianego = 16 złotych 22 1/2 grosza miedzianego; 18 złotych – od 1787 roku

monety srebrne

  • talar = 8 złotych = 32 grosze srebrne = 240 groszy miedzianych; 6 złotych od 1794 roku
  • 1/2 talara = 4 złote = 16 groszy srebrnych = 120 groszy miedzianych
  • 2 złote = 8 groszy srebrnych = 60 groszy miedzianych
  • 1 złoty = 4 grosze srebrne = 30 groszy miedzianych
  • 1/2 złotego = 2 grosze srebrne = 15 groszy miedzianych
  • grosz srebrny = 7 1/2 grosza miedzianego
  • 10 groszy miedzianych = 1/3 złotego; bite w latach 1787–1795
  • 6 groszy miedzianych = 1/5 złotego; bite w latach 1794–1795

monety miedziane

Systemy monetarne w okresie rozbiorów[edytuj]

System monetarny w Księstwie Warszawskim (1807–1815)

moneta złota

  • dukat = 18 złotych polskich

monety srebrne

  • talar = 6 złotych polskich
  • 1/3 talara = 2 złote polskie
  • 1/6 talara = 1 złoty polski = 30 groszy polskich
  • 10 groszy = 1/3 złotego polskiego
  • 5 groszy = 1/6 złotego polskiego

monety miedziane

  • 3 grosze = 1/10 złotego polskiego
  • 1 grosz = 1/30 złotego polskiego

Jednostki monetarne w czasie Oblężenia Zamościa 1813

moneta srebrna

  • 2 złote

moneta miedziana

  • 6 groszy = 1/5 złotego

Jednostki monetarne Wolnego Miasta Gdańska (1808–1812)

monety miedziane

  • 1 grosz = 1/30 guldena gdańskiego
  • 1 szeląg = 1/3 grosza = 1/90 guldena gdańskiego

System monetarny w Królestwie Polskim (Kongresowym) w okresie autonomii (1816–1831)

monety złote

  • 50 złotych tzw. złoty podwójny
  • 25 złotych tzw. złoty pojedynczy

monety srebrne

  • 10 złotych (moneta bita w latach 1820-1827)
  • 5 złotych (moneta bita do 1834)
  • 2 złote
  • 1 złoty = 30 groszy (moneta bita do 1834)
  • 10 groszy = 1/3 złotego (srebro próby 0,194 tzw. bilon)
  • 5 groszy = 1/6 złotego (srebro próby 0,194 tzw. bilon, moneta bita do 1832)

monety miedziane

  • 3 grosze = 1/10 złotego (moneta bita do 1835)
  • 1 grosz = 1/30 złotego (moneta bita do 1835)

Jednostki monetarne w Królestwie Kongresowym po Powstaniu Listopadowym (1832–1841)

moneta złota

  • 3 ruble - 20 złotych (moneta bita od 1834)

monety srebrne

  • 1½ rubla - 10 złotych (moneta bita od 1833)
  • ¾ rubla - 5 złotych (moneta bita od 1833)
  • 30 kopiejek - 2 złote (moneta bita od 1834)
  • 15 kopiejek - 1 złoty
  • 10 groszy = 1/3 złotego (srebro próby 0,194 tzw. bilon, moneta bita od 1835)
  • 5 groszy = 1/6 złotego (srebro próby 0,194 tzw. bilon, moneta bita od 1836)

monety miedziane

  • 3 grosze = 1/10 złotego (moneta bita od 1835)
  • 1 grosz = 1/30 złotego (moneta bita od 1835)

Jednostki monetarne w Królestwie Kongresowym w okresie 1842–1850

monety srebrne

  • 25 kopiejek - 50 groszy = 1/4 rubla (równowartość 1⅔ złotego)
  • 20 kopiejek - 40 groszy = 1/5 rubla (równowartość 1⅓ złotego)
  • 10 kopiejek - 20 groszy = 1/10 rubla (nie wprowadzona do obiegu, moneta bita w 1842, równowartość ⅔ złotego)
  • 5 kopiejek - 10 groszy = 1/20 rubla (nie wprowadzona do obiegu, moneta bita w 1842, równoartość ⅓ złotego)

Jednostki monetarne z zaborze rosyjskim od 1867 roku

monety złote

  • 15 rubli (emisja tylko z 1897 roku)
  • 10 rubli = 1 imperiał
  • 7 rubli 50 kopiejek (emisja tylko z 1897 roku)
  • 5 rubli = ½ imperiała tzw. świnka
  • 3 ruble (bite ze złota w latach 1869-1885)

monety srebrne

  • 1 rubel = 100 kopiejek = 1/10 imperiała = 2 połtiny
  • 50 kopiejek = 1/2 rubla = tzw. połtina
  • 25 kopiejek = 1/4 rubla
  • 20 kopiejek = 1/5 rubla
  • 15 kopiejek
  • 10 kopiejek = 1/10 rubla tzw. griwiennik
  • 5 kopiejek = 1/20 rubla = 1/10 połtiny

monety miedziane

  • 5 kopiejek = 1/20 rubla = 1/10 połtiny
  • 3 kopiejki tzw. ałtina
  • 2 kopiejki = 1/50 rubla = 1/25 połtiny = 1/5 griwiennika
  • 1 kopiejka = 1/100 rubla = 1/50 połtiny = 1/10 griwiennika = 1/3 ałtiny
  • ½ kopiejki = 1/200 rubla = 1/100 połtiny = 1/20 griwiennika = 1/6 ałtiny tzw. dienga
  • ¼ kopiejki = 1/400 rubla = 1/200 połtiny = 1/40 griwiennika = 1/12 ałtiny tzw. połuszka[1][2]

System monetarny w Wolnym Mieście Krakowie (1815–1846)

Na terenie Wolnego Miasta Krakowa obowiązywał system monetarny Królestwa Kongresowego. W 1835 roku wg stopy menniczej Królestwa Kongresowego wybito i wprowadzono do obiegu własne monety, które wycofano w 1847 roku, po wcześniejszym (w 1846 roku) wcieleniu Rzeczypospolitej Krakowskiej do zaboru austriackiego. Wymieniano monety krakowskie po kursie 1 gulden (60 krajcarów) = 4 złote i 12 groszy

monety srebrne

  • 2 złote (nie wprowadzone do obiegu) = 60 groszy
  • 1 złoty = 30 groszy
  • 10 groszy = 1/3 złotego
  • 5 groszy = 1/6 złotego

monety miedziane

  • 3 grosze = 1/10 złotego (nie wprowadzone do obiegu)

Systemy monetarne w zaborze austriackim

Jednostki monetarne w Księstwie Oświęcimsko-Zatorskim (1774–1777)

monety srebrne

  • 30 krajcarów = 1/2 guldena austryjackiego
  • 15 krajcarów = 1/4 guldena austryjackiego

moneta miedziana

  • 1 szeląg = 1/3 krajcara = 1/180 guldena austryjackiego

Jednostki monetarne w Galicji w czasie Insurekcji Kościuszkowskiej (1794)

moneta srebrna

  • 6 groszy (nie wprowadzone do obiegu)

monety miedziane

  • 3 grosze
  • 1 grosz

Jednostki monetarne z zaborze austryjackim od 1892 roku

monety złote

  • 100 koron
  • 20 koron
  • 10 koron

monety srebrne

  • 5 koron
  • 2 korony
  • 1 korona


Systemy monetarne w zaborze pruskim

Jednostki monetarne Prus Południowych (1796-1798)

monety miedziane

  • 3 grosze
  • 1 grosz
  • 1/2 grosza
  • 1 szeląg

Jednostki monetarne Gdańska (1801)

moneta miedziana

  • 1 szeląg

Jednostki monetarne Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1816-1817)

monety miedziane

  • 3 grosze = 1/60 talara
  • 1 grosz = 1/180 talara

Systemy monetarne w czasie I wojny światowej[edytuj]

System monetarny Terenów Wschodnich 1916 (Ober-Ost)

Ober-Ost obejmował między innymi tereny Suwalszczyzny, Grodzieńszczyzny i Wileńszczyzny, jak również pozostałe tereny Litwy oraz Łotwę i Estonię. Jednostką walutową był ostrubel = 100 kopiejkom. Monety na tej części Ober-Ost'u, która znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej zostały wycofane w 1921 roku[3].

monety żelazne

  • 3 kopiejki = 3/100 ostrubla
  • 2 kopiejki = 1/50 ostrubla
  • 1 kopiejka = 1/100 ostrubla

System monetarny Królestwa Polskiego 1917-1918 (Generalne Gubernatorstwo Warszawskie)

Na terenie Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego od 9 grudnia 1916 obowiązywała marka polska, która stała się jedynym środkiem płatniczym 26 kwietnia 1917 r.[3]

monety żelazne

  • 20 fenigów = 1/5 marki polskiej
  • 10 fenigów = 1/10 marki polskiej
  • 5 fenigów = 1/20 marki polskiej
  • 1 fenig = 1/100 marki polskiej

Systemy monetarne w Polsce od 1918 roku[edytuj]

System markowy (lata 1918/1919-1924)

W obiegu krążyły monety: 1,5,10,20 fenigów Królestwa Polskiego 1917-1918. W późniejszym okresie, z powodu wysokiej inflacji, monety nie były wykorzystywane w obrocie. Zostały wycofane z obiegu 1 lipca 1924 r. w wyniku reformy walutowej Władysława Grabskiego.

System złotowy (od reformy walutowej 1 kwietnia 1924)

Jednostki monetarne 1924-1939

monety złote

  • 100 złotych (nie wprowadzona do obiegu)
  • 50 złotych (nie wprowadzona do obiegu)
  • 25 złotych (nie wprowadzona do obiegu), tzw. dukat
  • 20 złotych wprowadzona do obiegu jako moneta okolicznościowa, wybita na 900-lecia koronacji Bolesława Chrobrego w 1925 roku.
  • 10 złotych wprowadzona do obiegu jako moneta okolicznościowa, wybita na 900-lecia koronacji Bolesława Chrobrego w 1925 roku

monety srebrne

  • 10 złotych (wprowadzona do obiegu w 1932)[3]
  • 5 złotych (pierwsze wybite monety z datą 1928, wprowadzone do obiegu w 1929)[3]
  • 2 złote
  • 1 złoty

monety w niklu

  • 1 złoty (wprowadzona do obiegu w 1929)
  • 50 groszy = 1/2 złotego (moneta z datą 1923)
  • 20 groszy = 1/5 złotego (moneta z datą 1923)
  • 10 groszy = 1/10 złotego (moneta z datą 1923)

monety w brązie

  • 5 groszy = 1/20 złotego (pierwsze wybite monety z datą 1923 w mosiądzu)
  • 2 grosze = 1/50 złotego (pierwsze wybite monety z datą 1923 w mosiądzu)
  • 1 grosz = 1/100 złotego (pierwsze wybite monety z datą 1923)

Jednostki monetarne Generalnego Gubernatorstwa (1939-1945)

W Generalnym Gubernatorstwie w obiegu pozostawały monety II Rzeczypospolitej: 1,2,5,10,20,50 groszy oraz 1 złoty w niklu. Dodatkowo do obiegu wprowadzono monety stalowe i stalowe niklowane przygotowane przez rząd RP na wypadek wojny, oraz nowego bicia w cynku z wykorzystaniem nieznacznie zmodyfikowanych wzorów stempli z okresu przed II wojną światową.

monety w stali

  • 50 groszy = 1/2 złotego (moneta z datą 1938, wersje niklowana i nieniklowana, właściwie wprowadzona do obiegu rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 26 sierpnia 1939 roku, na 5 dni przed wybuchem II Wojny Światowej)[4]

monety w cynku

  • 20 groszy = 1/5 złotego (moneta z datą 1923, wprowadzona do obiegu w 1940)[4]
  • 10 groszy = 1/10 złotego (moneta z datą 1923, wprowadzona do obiegu w 1940)[4]
  • 5 groszy = 1/20 złotego (moneta z otworem, z datą 1939, wprowadzona do obiegu w 1943)[4]
  • 1 grosz = 1/100 złotego (moneta z datą 1939, wprowadzona do obiegu w 1941)[4]

System monetarny Getta Łódzkiego (1940-1944)

Lokalny system monetarny wprowadzony na terytorium getta w Łodzi.

  • 20 marek (moneta z datą 1943, wprowadzona do obiegu 21 lipca 1944[3], bita w aluminium)
  • 10 marek (moneta z datą 1943, bita w aluminium bądź w stopie aluminium z magnezem)
  • 5 marek (moneta z datą 1943, bita w aluminium bądź w stopie aluminium z magnezem)
  • 10 fenigów = 1/10 marki (moneta z datą 1942, bita w stopie aluminium z magnezem)

Jednostki monetarne 1944-1950 (do reformy walutowej z 30 października 1950 r.)

W obiegu pozostawały monety groszowe 1,2,5,10,20,50 groszy bite w okresie II Rzeczypospolitej i Generalnego Gubernatorstwa, bez 50 groszy 1938 wycofanej w 1942 roku.

Jednostki monetarne 1950-1994 (od reformy walutowej z dnia 30 października 1950 do denominacji złotego z dnia 1 stycznia 1995)[3]

  • 1 grosz = 1/100 złotego (moneta z datą 1949, wybita w aluminium)
  • 2 grosze = 1/50 złotego (moneta z datą 1949, wybita w aluminium)
  • 5 groszy = 1/20 złotego (pierwsza moneta z datą 1949 wybita w brązie, następnie do 1972 w aluminium)
  • 10 groszy = 1/10 złotego (pierwsza moneta z datą 1949 wybita w miedzioniklu, następnie do 1985 w aluminium)
  • 20 groszy = 1/5 złotego (pierwsza moneta z datą 1949 wybita w miedzioniklu, następnie do 1985 w aluminium)
  • 50 groszy = 1/2 złotego (pierwsza moneta z datą 1949 wybita w miedzioniklu, następnie do 1987 w aluminium)
  • 1 złoty (pierwsza moneta z datą 1949 wybita w miedzioniklu, następnie do 1990 w aluminium)
  • 2 złote (wprowadzona w 1958, do roku 1974 bita w aluminium, od 1975 do 1988 w mosiądzu, w latach 1989 i 1990 ponownie w aluminium)
  • 5 złotych (wprowadzona w 1958, do roku 1974 bita w aluminium, od 1975 do 1988 w mosiądzu, w latach 1989 i 1990 ponownie w aluminium)
  • 10 złotych (wprowadzona w 1959, do roku 1988 bita w miedzioniklu, w latach 1989 i 1990 w mosiądzu manganowym)
  • 20 złotych (wprowadzona w 1973, do roku 1990 bita w miedzioniklu)
  • 50 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1972, w wersji okolicznościowej w miedzioniklu wprowadzona w 1979, w wersji obiegowej w miedzioniklu wprowadzona w 1990, bita do 1990)
  • 100 złotych (w wersji okolicznościowej w srebrze wprowadzona w 1966, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1973, w wersji okolicznościowej w miedzioniklu wprowadzona w 1984, w wersji okolicznościowej w stali niklowanej wprowadzona w 1985, w wersji obiegowej w miedzioniklu wprowadzona w 1990, bita do 1990)
  • 200 złotych (w wersji okolicznościowej w srebrze wprowadzona w 1974, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1979, bita do 1984)
  • 500 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1976, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1984, w wersji okolicznościowej w miedzioniklu wprowadzona w 1989, bita do 1989)
  • 1 000 złotych (w wersji okolicznościowej w srebrze wprowadzona w 1982, w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1982, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1983, bita do 1994)
  • 2 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1977, bita do 1989)
  • 5 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1987, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1989, bita do 1989)
  • 10 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1982, w wersji okolicznościowej w srebrze wprowadzona w 1987, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze w 1987, w wersji okolicznościowej w miedzioniklu wprowadzona w 1990, w wersji okolicznościowej w stali niklowanej wprowadzona w 1991, bita do 1992)
  • 20 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1989, w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1990, w wersji kolekcjonerskiej bimetalicznej – mosiądz-miedzionikiel wprowadzona w 1991, w wersji okolicznościowej w miedzioniklu wprowadzona w 1992, bita do 1994)
  • 50 000 złotych (w wersji okolicznościowej w srebrze wprowadzona w 1988, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze w 1988, w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1990, w wersji kolekcjonerskiej w miedzioniklu wprowadzona w 1992, bita do 1992)
  • 100 000 złotych (w wersji okolicznościowej w srebrze wprowadzona w 1990, w wersji kolekcjonerskiej w złocie i srebrze wprowadzona w 1990, bita do 1994)
  • 200 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wprowadzona w 1987, w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1990, bita do 1994)
  • 300 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w srebrze wprowadzona w 1993, bita do 1994)
  • 500 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wybita z datą 1990, wprowadzona w 1991, bita tylko w 1990)
  • 1 000 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej w złocie wybita z datą 1990 wprowadzona w 1991, bita tylko w 1990)

Jednostki monetarne 1995- (od denominacji złotego z dnia 1 stycznia 1995)[3][5]

  • 1 grosz = 1/100 złotego (bita z datą od 1990 do 2014 w mosiądzu manganowym, z datą od 2013 i zmienionym awersem w żelazie mosiądzowanym)
  • 2 grosze = 1/50 złotego (bita z datą od 1990 do 2014 w mosiądzu manganowym, z datą od 2013 i zmienionym awersem w żelazie mosiądzowanym)
  • 5 groszy = 1/20 złotego (bita z datą od 1990 do 2014 w mosiądzu manganowym, z datą od 2013 i zmienionym awersem w żelazie mosiądzowanym)
  • 10 groszy = 1/10 złotego (bita z datą od 1990 w miedzioniklu)
  • 20 groszy = 1/5 złotego (bita z datą od 1990 w miedzioniklu)
  • 50 groszy = 1/2 złotego (bita z datą od 1990 w miedzioniklu)
  • 1 złoty (moneta bita z datą od 1990 w miedzioniklu)
  • 2 złote (w wersji obiegowej bita z datą od 1994 w bimetalu B-Al. / CuNi, w wersji okolicznościowej w 1995 w miedzioniklu, w wersji okolicznościowej w latach 1996-2014 w stopie Nordic Gold)
  • 5 złotych (w wersji obiegowej bita z datą od 1994 w bimetalu CuNi / B-Al, w wersji kolekcjonerskiej od 2013 w srebrze, w wersji okolicznościowej od 2014 w bimetalu CuNi / B-Al)
  • 10 złotych (w wersji kolekcjonerskiej od 1995 w srebrze)
  • 20 złotych (w wersji kolekcjonerskiej od 1995 w srebrze)
  • 25 złotych (w wersji kolekcjonerskiej od 2009 w złocie)
  • 30 złotych (w wersji kolekcjonerskiej od 2010 w złocie)
  • 37,5 złotego (w wersji kolekcjonerskiej od 2009 w złocie)
  • 50 złotych (w wersji bulionowej od 1995 w złocie, w wersji kolekcjonerskiej od 2013 w srebrze)
  • 100 złotych (w wersji bulionowej od 1995 w złocie, w wersji kolekcjonerskiej od 1997 w złocie)
  • 200 złotych (w wersji bulionowej od 1995 w złocie, w wersji kolekcjonerskiej od 1995 w złocie)
  • 500 złotych (w wersji bulionowej od 1995 w złocie, w wersji kolekcjonerskiej od 2012 w złocie, w wersji kolekcjonerskiej od 2014 w srebrze)
  • 1 000 złotych (w wersji kolekcjonerskiej od 2011 w złocie)

Literatura[edytuj]

Przypisy

  1. Grosz, jefimok, dieńga, połuszka... Naimienowanija dienieg w Rossii XVIII wieka [dostęp 2015-04-23] (ros.).
  2. Russia 1/4, 1/2, and 1 Kopek 1855 to 1876, CoinQuest [dostęp 2015-04-23] (ang.).
  3. a b c d e f g Janusz Parchimowicz, Monety polskie, 2003.
  4. a b c d e Jerzy Chałupski, Specjalizowany katalog monet polskich XX i XXI wiek, część druga, II Rzeczpospolita, Generalne Gubernatorstwo, 1918-1945), 2008.
  5. Narodowy Bank Polski, http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/banknoty_i_monety/banknoty_i_monety.html.