Szablak szkocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szablak szkocki
Sympetrum danae[1]
(Sulzer, 1776)
Samiec
Samiec
Młoda samica
Młoda samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Podkrólestwo Bilateria
(bez rangi) pierwouste
Nadtyp wylinkowce
Typ stawonogi
Podtyp sześcionogi
Gromada owady
Podgromada owady uskrzydlone
Infragromada Palaeoptera
Rząd ważki
Podrząd ważki różnoskrzydłe
Rodzina ważkowate
Rodzaj Sympetrum
Gatunek szablak szkocki
Synonimy
  • Libellula danae Sulzer, 1776

Szablak szkocki, szablak czarny (Sympetrum danae) – gatunek ważki różnoskrzydłej, najmniejszy przedstawiciel rodziny ważkowatych (Libellulidae)[2].

Charakterystyka[edytuj]

Osiąga długość 29–34 mm (czasem 35 mm[3]) i rozpiętość skrzydeł 45–54 mm (czasem 55 mm[3]). Wykazuje dymorfizm płciowy[2]. Dojrzałe samce są prawie całkowicie czarne, jedynie na bokach ich tułowia wyróżniają się jasne, ukośne paski. Młode osobniki są zółto-brązowe z czarnymi pasami na bokach tułowia i spodzie odwłoka. Na skrzydłach widnieją typowe dla szablaków zażółcenia[4].

Larwy mają krótkie, krępe ciało o lekko zaznaczonym spłaszczeniu grzbieto-brzusznym. Typową dla nich cechą jest łyżkowata maska zakrywająca przednią część ciała oraz szczeciny na podbródku i głaszczkach wargowych[5].

Występowanie i ekologia[edytuj]

Jest szeroko rozpowszechniony, występuje licznie na północnych obszarach Europy i Azji oraz w Ameryce Północnej. W Polsce spotykany na terenie całego kraju. Jest tyrfofilny, zasiedla wody stojące i kwaśne. Preferuje zwłaszcza torfowiska sfagnowe, turzycowiska i śródleśne bagna, obrzeża zbiorników dystroficznych, ale również inne zbiorniki charakteryzujące się bogatą roślinnością[6].

Imagines pojawiają na początku sierpnia, a najliczniej występują w połowie września[7], są drapieżnikami polującymi na inne owady[6], a ich wrogami są głównie ptaki i płazy oraz także pająki[8].

Rozmnażanie[edytuj]

Para ważek w pierścieniu kopulacyjnym

Jak wszystkie ważki, odznacza się skomplikowanymi zachowaniami godowymi. Pojawiający się na terytorium samicy samiec zachęca ją do połączenia się w parę, a następnie przekłada nasienie z otworu płciowego do wtórego narządu kopulacyjnego. Do kopulacji dochodzi w szczególnej pozycji tak zwanego pierścienia kopulacyjnego. Samiec za pomocą przysadek odwłokowych trzyma za głowę samicę, która zaczepia się odwłokiem o jego narządy kopulacyjne. Samice, nadal połączone w parę z samcem, składają jaja uderzając odwłokiem o powierzchnię wody[2].

Cykl życiowy tego gatunku charakteryzuje się długą diapauzą w stadium jaj i szybkim rozwojem larw, które w poszukiwaniu ofiar przetrząsają osady denne lub zbierają zwierzęta z obrostów peryfitonu[5].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Sympetrum danae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Richard Robinson Askew: The dragonflies of Europe. Harley Books, 2004. ISBN 978-0946589753. (ang.)
  3. a b Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix – Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239. 
  4. Heiko Bellmann: Ważki. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-706-1.
  5. a b H. Heidemann, R. Seidenbusch: Die Libellenlarven Deutschlands uud Frankreichs. Handbuch fur Exuviensammler. Keltern: Verlag Erna Bauer, 1993. (niem.)
  6. a b Rafał Bernard, Paweł Buczyński, Grzegorz Tończyk, Jacek Wendzonka: Atlas rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2009. ISBN 978-83-61320-54-8.
  7. A. Łabędzki. Ważki różnoskrzydłe (Odonata. Anisoptera) jako czynnik rekukujący szkodliwą entomofaunę leśną. „Wiadomości Entomologiczne”. 13 (1), 1994. 
  8. Philip S. Corbet: Dragonflies: behaviour and ecology of Odonata. Colchester: Harley Books, 1999. ISBN 978-9004278608. (ang.)