Szadółki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Widok ul. Stężyckiej w Szadółkach (obecnie w dzielnicy Jasień)
Zabytkowy zajazd w dawnych Szadółkach

Szadółki (kaszb. Szëdlëkòwò lub też Szëdôłkòwò, Szadółczi, niem. Schüddelkau)[1] – dawniej osada mieszkalno-rolnicza położona na Wysoczyźnie Gdańskiej, pomiędzy Jasieniem i Kowalami, przy drodze do Kolbud i Otomina (ul. Jabłoniowa), ok. 12 km od centrum miasta. Wieś sołecka miasta Gdańska, a obecnie część dzielnicy Jasień.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady bytności człowieka w tym rejonie zidentyfikowano w trakcie badań archeologicznych terenu pod osiedle w sąsiednim Rębowie. Zlokalizowano kilka czasowych siedlisk z okresu lateńskiego (V-I w. p.n.e.). Prawdopodobnie mieszkańcy obozowisk byli związani z kulturą pomorską, która pozostawiła w okolicy – zwłaszcza w Otominie – liczne dobrze rozpoznane archeologicznie ślady bytności. W IX w. powstało w pobliskim Otominie grodzisko stanowiące do końca X w. prawdopodobnie ośrodek lokalnej władzy. Temu anonimowemu pomorskiemu władcy podlegały zapewne tereny obecnych Szadółek. Od XI w. dominującą rolę obejmuje szybko rosnący Gdańsk i z nim dalej wiążą się dzieje wsi.

Szadółki na mapie z 1901
Nowe osiedle przy ul. Leszczynowej

Pierwsza historyczna wzmianka o Szadółkach to nadanie już istniejącej wsi Schedirwicz gdańskiemu Szpitalowi św. Ducha przez wielkiego mistrza krzyżackiego Luthera von Braunschweig w 1333. Nazwa miejscowości pojawia się w następnych latach w różnych formach: Schederkaw – 1334, Schiddelkow – 1485, 1546, Czidelekow – 1780, Schüddelkau – 1790. W 1546 Szpital św. Ducha uzyskuje potwierdzenie nadania wsi. W czasach wojen napoleońskich, podczas oblężenia Gdańska w 1813, w Szadółkach znajdowały się stanowiska artylerii rosyjskiej. Własnością szpitalną wieś była do 1850.[2] Według Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i Innych Krajów Słowiańskich w 1885 Szadółki podlegały parafii katolickiej św. Józefa w Gdańsku. Posiadały szkołę elementarną, i liczyły w 1885: 32 domy, 430 mieszkańców – pół na pół katolików i ewangelików, 9 gburskich posiadeł oraz 3 zagrody[3]. Do 1885 właścicielem dóbr był Carl Hermann Wendt (1829-1885), architekt i inspektor budowlany (Landesbauinspektor) z Gdańska zaś następnie w latach 1885-1901 jego brat Alexis Julius Wendt (1821-1901), kupiec gdański i wicekonsul Neapolu i Sycylii w Gdańsku.[4][5]

W 1874 Szadółki zostały włączone do powiatu gdańskiego, w 1921 należały do powiatu Gdańsk Wyżyny – jako wieś gromadzka, 1951 ponownie w powiecie gdańskim, jako wieś sołecka od 1973 do 2000. Obecnie część dzielnicy administracyjnej Jasień oraz okręgu historycznego Wyżyny.

Obecnie niedaleko Szadółek znajduje się składowisko odpadów dla Gdańska i okolicznych gmin. Nieczynna część wysypiska zostanie poddana rekultywacji i do 2020 przekształcona w miejsce do rekreacji dla mieszkańców[6].

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na Szadółki docierają autobusy miejskie linii 174, 156 i 574.[7]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  2. Andrzej Januszajtis: Od Gyddanyzc do Wielkiego Gdańska: dzielnice Gdańska - nazwy, historia, Wydawnictwo "Marpress" Gdańsk 2011, ​ISBN 83-7528-072-0
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego t. XI, s. 764
  4. Ahnenforschung.Net Forum - Deutsches Familienarchiv, forum.ahnenforschung.net [dostęp 2018-04-25] (niem.).
  5. Ahnenforschung.Net Forum - Deutsches Familienarchiv, forum.ahnenforschung.net [dostęp 2018-04-25] (niem.).
  6. Jak będzie wyglądał park na dawnym wysypisku?. trojmiasto.pl, 2 czerwca 2011. [dostęp 2 czerwca 2011].
  7. ZTM Gdańsk: http://www.ztm.gda.pl/img/plik_duzy_602.jpg (pol.). [dostęp 5 lutego 2009].