Szalejów Dolny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szalejów Dolny
Kościół w Szalejowie Dolnym
Kościół w Szalejowie Dolnym
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Kłodzko
Wysokość 310-330[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 677[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-314
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853033
Położenie na mapie gminy Kłodzko
Mapa lokalizacyjna gminy Kłodzko
Szalejów Dolny
Szalejów Dolny
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Szalejów Dolny
Szalejów Dolny
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Szalejów Dolny
Szalejów Dolny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szalejów Dolny
Szalejów Dolny
Ziemia50°25′32″N 16°35′11″E/50,425556 16,586389
Kaplica św. Marii Magdaleny w Szalejowie Dolnym

Szalejów Dolny (niem. Niederschwedeldorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko, w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej.

Położenie[edytuj]

Szalejów Dolny to duża wieś o długości około 4,2 km, leżąca w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej, nad dolnym biegiem Bystrzycy Dusznickiej, na wysokości około 310-330 m n.p.m.[1]

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o wsi i istniejącym tu kościele pochodzi z 1269 roku[3]. W roku 1350 arcybiskup Arnoszt z Pardubic kupił miejscowość a następnie przekazał ją augustianom w Kłodzku[3]. W 1597 roku wieś przejęli jezuici, pod rządami których Szalejów Dolny rozwinął się i za sprawą wzniesionej tu kaplicy św. Anny stał się lokalnym ośrodkiem pielgrzymkowym[3]. W 1683 roku znaczna część wsi została zniszczona w wielkim pożarze, po którym odbudowano zniszczone domy oraz wzniesiono browar, słynący w okolicy ze znakomitego piwa[3]. W roku 1840 w miejscowości istniały: pałac, kościół, kilka kaplic, szkoła, browar, olejarnia, młyn wodny i tartak, a w późniejszym okresie także cukrownia[3]. Było tam też kilka gospód z których korzystali pielgrzymi, a potem także letnicy[3].
W latach 1937–1945 na polach pomiędzy kłodzkimi Kościelnikami a Szalejowem Dolnym, należącymi do posiadłości baronów von Münchhausenów, funkcjonowało wojskowe lotnisko polowe Feldflugplatz Komturhof, skąd startowały samoloty rozpoznania lotniczego Luftwaffe. Szczególne znaczenie lotnisko zdobyło wtedy, gdy front osiągnął granicę Śląska w drugiej połowie stycznia 1945. W czasie oblężenia Wrocławia samoloty przywoziły ciężko rannych do szpitala w Kłodzku. Komendantura lotniska była zakwaterowana w pałacu Münchhausenów, żołnierze w większości gospodarstw i domów w Szalejowie. Oddział liczył 300 żołnierzy. Na skraju wsi zlokalizowano hangary i warsztaty[4].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[5]:

  • kościół parafialny pw. śś. Szymona i Tadeusza, z 1489 roku, przebudowany w połowie XVIII wieku,
  • plebania (przy kościele filialnym), z 1564 roku, przebudowana w 1757 roku,
  • kaplica św. Anny, z 1732 roku,
  • kaplica pw. św. Marii Magdaleny, z 1734 roku,
  • zespół pałacowy, z 1844 roku, w skład którego wchodzą:
  • dom nr 7, drewniany, z XVIII wieku, przeniesiony do skansenu w Pstrążnej.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1993, s. 430-438. ISBN 83-85773-06-1.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. a b c d e f Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 447, 448. ISBN 978-83-89188-95-3.
  4. Henryk Grzybowski. Lotnisko polowe w Szalejowie Dolnym / Książówce. „Ziemia Kłodzka”. 2013 (nr 233), s. 15-17, grudzień 2013. Kom. Obyw. ZK, SPCzS, OKiS. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, KO Ziemi Kłodzkiej, SPCzS, OKiS. ISSN 1234-9208. OCLC 499751393. 
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 4 sierpnia 2012]. s. 68.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]