Szarotka (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szarotka
Ilustracja
Szarotka alpejska
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Asteroideae

Rodzaj

szarotka

Nazwa systematyczna
Leontopodium R. Br. ex Cass.
Bull. Sci. Soc. Philom. Paris 1819: 144. Sep 1819[3]
Typ nomenklatoryczny

L. alpinum Cass.[3]

Synonimy
  • Simlera Bubani[3][4]
  • Sinoleontopodium Y.L.Chen[4]

Szarotka (Leontopodium R.Br. ex Cass.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Rodzaj obejmuje 56 gatunków[4]. Rośliny te występują naturalnie na obszarze od Europy po Chiny i Mjanmy w Azji[5]. Najbardziej zróżnicowane gatunkowo są na obszarze południowo-wschodniej Azji. Rosną głównie na terenach górskich[6].

W Europie występuje jeden gatunek – szarotka alpejska L. nivale[5][4], rosnąca także w Polsce w Tatrach[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny, rzadko półkrzewy[8], pokryte filcowatym kutnerem[9].
Liście
Skrętoległe, pojedyncze, siedzące i całobrzegie. Z obu stron kutnerowate[8][10].
Kwiaty
Zebrane w koszyczki, a te na szczytach pędów zebrane w gęste baldachogrona, spłaszczone od góry i wsparte dookoła biało owłosionymi liśćmi[8]. Dno kwiatostanu jest płaskie i nagie – bez plewinek i włosków[10]. Listki okrywy są papierzaste, przejrzyste, brązowawe[8]. Koszyczki zawierają włącznie kwiaty rurkowate o barwie żółtej lub kremowej[9]. Zewnętrzne są nitkowato wąskie, żeńskie i bardzo liczne. Wewnętrzne są męskie i mniej liczne[8][10].
Owoce
Podługowate niełupki pokryte krótkimi, maczugowatymi, podwójnymi włoskami. Puch kielichowy tworzą pierzaste włoski wyrastające w jednym rzędzie[8][10].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny astrowatych Asteraceae, podrodziny Asteroideae, z plemienia Gnaphalieae[11].

Wykaz gatunków[4][12]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Są całkowicie mrozoodporne, źle natomiast tolerują długotrwałe deszcze, zwłaszcza jesienne[9]. Szczególnie nadają się do ogródków skalnych. Wymagają słonecznego stanowiska i przepuszczalnego, piaszczystego podłoża. Rozmnaża się je przez nasiona lub podział.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. a b c Leontopodium. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2015-12-04]. (ang.).
  4. a b c d e Leontopodium R.Br. ex Cass.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-09-25].
  5. a b David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 517. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 877. ISBN 83-214-1305-6.
  7. Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 107, ISBN 978-83-62975-45-7.
  8. a b c d e f Yousheng Chen, Randall J. Bayer: Leontopodium R. Brown ex Cassini. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-09-25].
  9. a b c Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  10. a b c d J.W. Kadereit, Charles Jeffrey (red.), Flowering plants. Eudicots: Asterales, Berlin: Springer, 2007, s. 269-270, ISBN 978-3-540-31051-8, OCLC 184984805.
  11. Genus Leontopodium R. Br. ex Cass.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-09-23].
  12. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 112. ISBN 978-83-925110-5-2.