Szczęście

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludzie szczęśliwi często się śmieją.
Ten artykuł dotyczy emocji. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Szczęście jest emocją, spowodowaną doświadczeniami ocenianymi przez podmiot jako pozytywne. Psychologia wydziela w pojęciu szczęście rozbawienie i zadowolenie.

W rozważaniach o jego naturze szczęście najczęściej określane jest w dwu aspektach:

  • mieć szczęście oznacza:
    • sprzyjający zbieg, splot okoliczności;
    • pomyślny los, fortuna, dola, traf, przypadek;
    • powodzenie w realizacji celów życiowych, korzystny bilans doświadczeń życiowych.
  • odczuwać szczęście oznacza:
    • (chwilowe) odczucie bezgranicznej radości, przyjemności, euforii, zadowolenia, upojenia;
    • (trwałe) zadowolenie z życia połączone z pogodą ducha i optymizmem; ocena własnego życia jako udanego, wartościowego, sensownego.

Są to aspekty rozdzielne.

Według niektórych neurologów, szczęście pozostaje w ścisłym związku z poziomem serotoniny w synapsach jąder szwu, a także dopaminy w jądrze półleżącym oraz endorfin. Jako dowód przytacza się odczuwanie szczęścia pod wpływem substancji dopaminergicznych, serotoninergicznych oraz agonistów receptora opioidowego.

Poglądy filozoficzne[edytuj]

Jednym z symboli szczęścia jest czterolistna koniczyna.

Filozofowie przynajmniej od czasów Sokratesa dociekają natury szczęścia i jego osiągalności. Obydwa zagadnienia rozważane są w kontekście pytania czy szczęście zależy jedynie od życia filozoficznego, czy też zależy również od okoliczności życiowych. Zwłaszcza w starożytności rozumienie szczęścia było pochodną rozumienia ludzkiej natury. Napotykamy w związku z tym rozmaite stanowiska:

  • Jako pewien ideał (zobacz: eudajmonizm), szczęście w życiu ziemskim jest nieosiągalne. Może ono jednak zostać osiągnięte jako nagroda za sprawowanie w życiu pozagrobowym (raj).
  • Według Arystotelesa szczęście to działanie zgodne z naturą. Ryby są szczęśliwe pływając, a ptaki latając. Ponieważ do natury człowieka należy przede wszystkim myślenie i tworzenie organizacji politycznej, najszczęśliwsze jest życie filozofa lub męża stanu. Arystoteles podkreślał też rolę zaspokojenia potrzeb fizjologicznych (uważał, że by być szczęśliwym trzeba być dobrze odżywionym)
  • Można też osiągnąć szczęście rozumiane jako subiektywnie ocenianą, najlepszą z możliwych sytuację życiową, ocenianą:
  • Według chrześcijan absolutnym szczęściem jest bezpośredni kontakt z Bogiem – określany przez Tomasza z Akwinu jako wizja uszczęśliwiająca. Boecjusz pisał, że Bóg jest Szczęściem, a ludzie mogą być szczęśliwi dzięki uczestnictwu w szczęściu Boga.
  • Według nauk islamu szczęście jest związane z postępowaniem zgodnym z wolą Allaha – osoby prawe są szczęśliwe, zaś grzesznicy nieszczęśliwi – zarówno w życiu doczesnym, jak i pozagrobowym.
  • Według nauk buddyzmu nie jest możliwe osiągnięcie szczęścia poprzez podążenie za pragnieniami, gdyż ich całkowite zaspokojenie jest niemożliwe. Jedynym sposobem na osiągnięcie trwałego szczęścia jest więc wyzbycie się owych pragnień. Osiąga się wówczas stan Nirwany.

Aspekty psychologiczne[edytuj]

 Zobacz też: Hierarchia potrzeb.

Według amerykańskiego psychologa Abrahama Maslowa istotą szczęścia jest zaspokojenie potrzeb. Maslow przyjmuje, iż ludzie posiadają następujące potrzeby:

Po zaspokojeniu danej potrzeby dochodzi do głosu potrzeba wyższego rzędu. Osoba szczęśliwa to osoba, która zaspokoiła wszystkie potrzeby. Ponieważ najwyższą z nich jest potrzeba samorealizacji, można przyjąć że ludzie szczęśliwi to ludzie samorealizujący się.

Według Maslowa ludzie ci posiadają następujące cechy:

  • realistyczne nastawienie do świata;
  • akceptacja samego siebie;
  • przyjazny stosunek do otoczenia;
  • spontaniczność;
  • niezależność;
  • niekonwencjonalne podejście do życia (unikanie stereotypów);
  • głęboka duchowość;
  • głębokie przeżywanie miłości;
  • filozoficzne, niezłośliwe poczucie humoru;
  • kreatywność;
  • bogata osobowość, odporna na wpływy otoczenia.

Współczesna psychologia podkreśla również rolę wewnętrznie motywowanej aktywności. Jeżeli robimy coś dla samej przyjemności i koncentrujemy się wyłącznie na tej czynności, a nie na przyszłych korzyściach z niej. Na przykład sport może przynieść szczęście, jeżeli troska o wyniki nie przesłoni nam samej radości z gry.

Szczęście a zdrowie[edytuj]

Już Księga Przysłów stwierdza: „Radość serca wychodzi na zdrowie, duch przygnębiony wysusza kości”[1]. Szczęście jest pozytywnie skorelowane z dobrymi wskaźnikami zdrowia psychicznego i fizycznego[2][3].

Wyższa umieralność występuje u osób z niskimi wskaźnikami szczęścia. Taka korelacja nie świadczy jednak o zależności przyczynowej między tymi cechami, a o istnieniu trzeciej cechy, poziomu stanu zdrowia, z którą zarówno szczęście jak umieralność są związane[4][5].

Istnieją różnice opinii w określeniu stopnia korelacji miar szczęścia i występowania chorób układu krążenia, niezbędne są dalsze badania w tym zakresie[6][7].

Zmiana w czasie[edytuj]

 Zobacz też: Paradoks Easterlina.

Badania pokazują, że szczęście ludzi generalnie rośnie od 1946 roku[8][9][10][11][12].

Przypisy

  1. Stary Testament: Księga Przysłów. [dostęp 2015-12-27]. s. Prz 17,22.
  2. Sonja Lyubomirsky, Laura King, Ed Diener. The Benefits of Frequent Positive Affect: Does Happiness Lead to Success?. „Psychological Bulletin”. 131 (6), s. 803–855, issn =. DOI: 10.1037/0033-2909.131.6.803 (ang.). [dostęp 2015-12-27]. 
  3. Ed Diener and Martin EP Seligman. Very Happy People. „Psychological Science”. 13 (1), s. 81-84, January 2002. DOI: 10.1111/1467-9280.00415 (ang.). [dostęp 2016-01-05]. 
  4. Bette Liu, Sarah Floud, Kirstin Pirie, Jane Green, Richard Peto, Valerie Beral. Does happiness itself directly affect mortality? The prospective UK Million Women Study. „The Lancet”, Published Online December 9, 2015. DOI: 10.1016/S0140-6736(15)01087-9 (ang.). [dostęp 2015-12-27]. 
  5. Ed Diener and Micaela Y. Chan. Happy People Live Longer: Subjective Well-Being Contributes to Health and Longevity. „Applied Psychology: Health and Well-Being”. 3 (1), s. 1-43, Published Online: 27 JAN 2011. DOI: 10.1111/j.1758-0854.2010.01045.x (ang.). [dostęp 2015-12-27]. 
  6. Boehm JK, Kubzansky LD. The heart’s content: the association between positive psychological well-being and cardiovascular health. „Psychol Bull”. 138 (4), s. 655-691, Epub 2012 Apr 16. DOI: 10.1037/a0027448 (ang.). [dostęp 2015-12-28]. 
  7. Philipe de Souto Barreto, Yves Rolland. Happiness and unhappiness have no direct effect on mortality. „The Lancet”, Published Online:09 December 2015. DOI: 10.1016/S0140-6736(15)01222-2 (ang.). [dostęp 2015-12-28]. 
  8. http://repub.eur.nl/res/pub/16435/2006a-full.pdf.
  9. http://www.psychologytoday.com/blog/the-good-life/200807/the-happiness-most-nations-is-increasing.
  10. http://worlddatabaseofhappiness.eur.nl/hap_nat/findingreports/TrendReport_AverageHappiness.pdf.
  11. http://www.worldvaluessurvey.org/wvs/articles/folder_published/article_base_106.
  12. http://www.pewglobal.org/2007/07/24/happiness-is-increasing-in-many-countries-but-why/.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]