Szczawnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczawnica
Widok ogólny na Szczawnicę z Danielki
Widok ogólny na Szczawnicę z Danielki
Herb Flaga
Herb Szczawnicy Flaga Szczawnicy
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Szczawnica
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1962
Burmistrz Grzegorz Niezgoda
(od 2007)
Powierzchnia 32,90 km²
Wysokość 430-510 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

7445
85 (gmina), 182 (miasto), 27 (obszar wiejski) os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 18
Kod pocztowy 34-460
Tablice rejestracyjne KNT
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szczawnica
Szczawnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczawnica
Szczawnica
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Szczawnica
Szczawnica
Ziemia 49°25′22″N 20°28′58″E/49,422778 20,482778
TERC
(TERYT)
2121611021[1]
Urząd miejski
ul. Szalaya 103
34-460 Szczawnica
Strona internetowa

Szczawnicamiasto uzdrowiskowe w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szczawnica. Położone w Beskidach Zachodnich, nad potokiem Grajcarkiem.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 6022 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj]

Szczawnica leży w dolinie potoku Grajcarka, który jest prawym dopływem Dunajca. Większa część zabudowy i terenów miasta znajduje się w obrębie Beskidu Sądeckiego, natomiast za doliną potoku Grajcarka wznoszą się już Pieniny. Zabudowa miasta zlokalizowana jest między Pieninami a pasmem Radziejowej (Beskid Sądecki).

Miasto jest położone na wysokości od 430 do 510 m n.p.m.[potrzebny przypis]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 32,90 km²[3].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia[edytuj]

Plac Dietla
Pijalnia Wody Stefan
Willa „Pałac” (obecnie muzeum)
Dworek Gościnny- gmach teatralno-hotelowy

Pierwsze wzmianki o Szczawnicy pochodzą z 1413 roku, choć osady na tym terenie istniały już wcześniej. W połowie XIV wieku Szczawnica była parafią, by w 1529 roku stać się filią parafii krościeńskiej (do 1889 roku). W połowie XVI wieku istniała w Szczawnicy instytucja sołtysa i wybraniectwa (przywilej wolnego chłopa zwolnionego z pańszczyzny w zamian za służbę wojskową na rzecz króla).

Po pierwszym rozbiorze Polski Szczawnica weszła w skład zaboru austriackiego.

W 1828 r. Szczawnicę nabyli Stefan i Józefina Szalayowie, po śmierci Stefana Szalaya uzdrowisko przejął w 1839 r. syn Józef Szalay. To właśnie on jest uważany za twórcę uzdrowiska. W 1876 zapisał uzdrowisko krakowskiej Akademii Umiejętności. W 1909 r. od Akademii uzdrowisko kupił hr. Adam Stadnicki, po II wojnie światowej nastąpiło upaństwowienie zdrojowiska. Zmienił się społeczny przekrój kuracjuszy. Uzdrowisko nastawiło się głównie na leczenie chorób zawodowych górników i hutników.

Gwałtowny rozwój miasta nastąpił już w latach 60 tych XX w. W 1960 roku uruchomiono sanatorium „Hutnik”, w 1963 roku oddano do użytku Prewentorium Górnicze im. Pstrowskiego (m.in. z salą kinową). 1969 rok to data rozpoczęcia działalności położonego w samym centrum domu towarowego „Halka” połączonego z restauracją i kawiarnią. W 1972 roku otwarto Muzeum Regionu Szczawnickiego. W 1973 roku rozpoczął działalność kompleks przyrodoleczniczy (obecnie w ruinie) przy ul. Zdrojowej. Jego wyposażenie balneologiczne i rehabilitacyjne było wtedy najnowocześniejsze w Polsce[4]. W latach 1973-1982 Szczawnica została połączona administracyjnie z Krościenkiem, nosiła wtedy nazwę Szczawnica-Krościenko. W 1982 r. nastąpił ponowny podział miejscowości.

1 stycznia 2008 r. zmieniono rodzaj gminy Szczawnica z miejskiego na miejsko-wiejski, co w praktyce oznaczało zmniejszenie obszaru miasta i wyłączenie z niego dawnych wsi Jaworki i Szlachtowa (uzyskały ponownie status wsi) oraz Biała Woda i Czarna Woda (otrzymały status części wsi Jaworki). Granice miasta objęły 4 obręby ewidencyjne[5].

Dnia 4 września 2012 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski złożył w Szczawnicy oficjalną wizytę, podczas której między innymi uroczyście odsłonił obelisk upamiętniający pięćdziesięciolecie nadania miastu praw miejskich, który znajduje się na Promenadzie Spacerowej nad potokiem Grajcarek[6][7].

Sport i rekreacja[edytuj]

Historia polskiego kajakarstwa górskiego, rozpoczęła się w Szczawnicy, powołaniem w 1934 roku Pienińskej Sekcji Kajakowej w klubie sportowym Wisła Szczawnica, założonym w 1933 roku przez dr Artura Karola Wernera i Czesława Winiarskiego. Klub, obecnie pod nazwą KS Pieniny w Szczawnicy, wykształcił wielu wybitnych zawodników, którzy zdobywali medale na Mistrzostwach Świata, Europy i Polski oraz na olimpiachach.

W Szczawnicy znajduje się Stacja Narciarska Palenica z ok. 4 kilometrami tras narciarskich. Najdłuższa z nich – z Szafranówki (1800 m, tzw. Trasa Rodzinna) oraz najbardziej znana Palenica 1 z Palenicy (o długości 1000 m – jedna z ciekawszych tras zjazdowych w Polsce), są obsługiwane przez z 4-osobowy wyciąg krzesełkowy o przepustowości 2200 osób na godzinę, zarządzany przez Polskie Koleje Linowe.

Uzdrowisko : 200 lat tradycji leczniczej[12][edytuj]

Usytuowanie Uzdrowiska w dolinie Grajcarka, prawobrzeżnego dopływu Dunajca pomiędzy łańcuchem Pienin i Beskidem Sądeckim tworzy znakomity mikroklimat sprzyjający poprawie zdrowia i kondycji górnych dróg oddechowych.

Na terenie Uzdrowiska znajdują się źródła dwunastu kwaśnych wód – szczaw, o walorach których pierwsze wzmianki pochodzą aż z XVI wieku. Po dziś dzień z ich leczniczych właściwości korzystają zarówno mieszkańcy jak i kuracjusze z niemalże całego świata.

Nieodłącznym elementem Uzdrowiska jest wspaniała Pijalnia Wód Mineralnych, gdzie do dyspozycji gości są szczawy wodorowęglanowe, sodowe, jodkowe i bromkowe bogate w sole mineralne oraz liczne mikroelementy.

Na przybywających do pienińskiego kurortu czekają Sanatoria Uzdrowiskowe i Zakład Przyrodoleczniczy. Wykonywane są w nich 42 rodzaje zabiegów z zakresu hydroterapii, inhalacji (wyjątkowo skuteczne inhalacje celkowe), fizykoterapii, kinezyterapii oraz kuracji pitnej.

Uzdrowisko specjalizuje się w leczeniu chorób dróg oddechowych, w tym przewlekłych stanów zapalnych nosa i gardła, schorzeń aparatu głosowego; schorzeń alergicznych dróg oddechowych, astmy oskrzelowej; schorzeń układu ruchu tj. chorób zwyrodnieniowych stawów i kręgosłupa, a także chorób reumatycznych i reumatoidalnego zapalenia stawów.

Do leczenia gości kurortu wykorzystuje się własne surowce balneologiczne w postaci należących do Uzdrowiska wód mineralnych, jak również walory środowiskowe jakim jest leczniczy mikroklimat.

Wszystkie zabiegi wykonywane są z użyciem najwyższej jakości sprzętu i dostępnych technik. Lekarze oraz wykwalifikowany personel dbają o właściwy dobór oraz skuteczne wykorzystanie zaleconych zabiegów.

Wody mineralne[edytuj]

Szczawnica posiada obecnie 8 czynnych źródeł mineralnych. Są to szczawy alkaliczno – słone zawierające znaczne ilości chlorków, sodków, bromków, boru i jodu.

  • Jan – źródło odkryte w 1869 r.
  • Józef
  • Józefina – pierwsze źródło szczawnickie znane już przed 1810 r. nazwane od imienia ówczesnej właścicielki zdrojów Józefiny Szalayowej
  • Pitoniakówka
  • Wanda – źródło znane od 1867 r. powstało na miejscu dwóch starych zdrojów: Anieli i Heleny
  • Magdalena – źródło odkryte w 1839 r. przez gości szczawnickich, nazwane od imienia kuracjuszki Magdaleny Kownackiej
  • Stefan – źródło znane od 1822 r. nazwa pochodzi od imienia Stefana Szalaya
  • Szymon – źródło odkryte w 1840 r.

Szlaki turystyczne[edytuj]

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie[13]:

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Szczawnicy w 2014 roku[14].
Piramida wieku Szczawnica.png

Zobacz też[edytuj]

 Zobacz też kategorię: Architektura w Szczawnicy.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]