Szczeciński Szybki Tramwaj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczeciński Szybki Tramwaj
Szczeciński Szybki Tramwaj
Pesa 120NaS2 na pętli Turkusowa
Lokalizacja  Polska, Szczecin
Rodzaj transportu tramwaj
Data uruchomienia 29 sierpnia 2015 (I etap)
Operator Tramwaje Szczecińskie
Całkowita długość linii 4,0 km (I etap)[1]
2,9 km (II etap)
Liczba linii 2
Infrastruktura
Rozstaw szyn 1435 mm
Liczba przystanków 4 (etap I)
4 (etap II)
Portal Portal Transport szynowy

Szczeciński Szybki Tramwaj (SST) – bezkolizyjne połączenie tramwajowe w Szczecinie, łączące prawobrzeżną i lewobrzeżną część miasta. Trasa ma za zadanie zapewnić szybkie i sprawne połączenie łączące zalety klasycznego tramwaju i metra. Pierwszy odcinek trasy o długości 4,0 km został uruchomiony 29 sierpnia 2015 roku. Realizacja następnego odcinka o długości 2,9 km jest planowana w późniejszych latach[2].

 Główny artykuł: Tramwaje w Szczecinie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pętla Turkusowa przed rozpoczęciem budowy
Trasa I etapu Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju

Planowanie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze koncepcje połączenia prawobrzeża Szczecina z centrum i dalej z Policami powstały jeszcze w latach siedemdziesiątych - zakładano wówczas budowę metra lub szybkiej kolei biegnącej na obrzeżach na powierzchni a w centrum miasta pod ziemią. W rejonie dworca głównego trasa miało łączyć się z siecią kolejową i dalej po przekroczeniu Odry i Regalicy prowadzić do osiedla Słonecznego.

Odmiennie od pierwszych pomysłów, w 1976 roku Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej zleciło wykonanie koncepcji trasy tramwajowej łączącej Basen Górniczy z Klęskowem[3] . Planowana długość trasy wyniosła 6,973 km, a w koncepcji założono też dalszy rozwój sieci tramwajowej na Prawobrzeżu - między innymi rozbudowę linii w kierunku Płoni i Śmierdnicy. W 1982 roku rozpoczęto prace projektowe. Zespół liczący 25 osób konsultował się z gronem ekspertów, do którego należeli Zygmunt Nowak, Jan Bogusławski, Jan Podoski, Andrzej Sternicki oraz Piotr Zaremba. Finalny efekt nie został jednak osiągnięty.

Po latach zastoju w 1994 roku Szczeciński Szybki Tramwaj trafił do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dzięki czemu zarezerwowano tereny pod jego przebieg. Pięć lat później zatwierdzono nową koncepcję szybkiego tramwaju i wytyczono jego trasę, która nieco różniła się od tej z lat siedemdziesiątych przebiegiem.

12 lipca 2003 roku otwarto jeden z najdroższych elementów inwestycji, a więc Most im. Pionierów Miasta Szczecina, którego część, most M2, przeznaczony jest dla SST. W październiku 2008 roku Miasto Szczecin otrzymało rekomendację dla dofinansowania z Unii Europejskiej na budowę SST. Finalnie w 2012 roku udało się rozpisać przetarg[4]. Zadanie zakładało budowę 4 km toru podwójnego oraz elementów towarzyszących, m.in. budowę estakad nad trasą tramwaju wzdłuż ulic Hangarowej i Gryfińskiej oraz przesunięcie zabytkowej willi Grüneberga. Projekt wykonawczy został przygotowany przez Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego w Gdańsku. Podwykonawcą dokumentacji w Szczecinie było Biuro Projektów Inbud ze Szczecina i Elektroprojekt z Łodzi. Przetarg na budowę został rozstrzygnięty pół roku później, a wygrało je konsorcjum firm Strabag i Mytoll[5]. Zwycięzcy wycenili swoje usługi na 170 mln zł. Na inwestycję Unia Europejska przyznała 106 mln zł dofinansowania.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Budowa linii
Budowa przystanku Jaśminowa, w głębi przesunięta willa Grueneberga
Budowa przystanku Jaśminowa, w głębi przesunięta willa Grueneberga
Linia SST w ciągu ulicy Eskadrowej
Widok z pętli Turkusowa w stronę Basenu Górniczego

11 kwietnia 2013 roku na pętli Basen Górniczy we wnętrzu tramwaju 120NaS2 prezydent miasta Piotr Krzystek wraz z przedstawicielami konsorcjum podpisał umowę na budowę pierwszego etapu. 23 kwietnia miasto przekazało wykonawcy tereny pod budowę[6].

W pierwszej kolejności wykonawca zajął się budową odcinka między Basenem Górniczym a przystankiem Lotnisko. Pierwsze poważne utrudnienia w ruchu kołowym pojawiły się po regatach The Tall Ships' Races, gdy 13 sierpnia 2013 roku wykonawca zamknął dla ruchu południową jezdnię znajdującej się w ciągu drogi krajowej nr 10 ulicy Hangarowej, gdzie rozpoczęta została budowa estakady nad trasą tramwaju[7]. 10 stycznia 2014 roku ten sam los spotkał ulicę Gryfińską[8]. 19 października przesunięta na nowe miejsce została zabytkowa willa Grüneberga kolidująca wcześniej z lokalizacją kolektora ściekowego. Sprawa została nagłośniona także w mediach ogólnopolskich, jako że tego typu operacje nie są wykonywane zbyt często[9].

Quote-alpha.png
To unikatowe przedsięwzięcie, gdyż takich zadań w Polsce nie wykonuje się za dużo. Zadanie jest ciekawe nie tylko pod względem inżynierskim, ale także dla obserwujących.
– kierownik budowy Zbigniew Szubski o przesunięciu willi w wywiadzie dla telewizji TVN24

11 kwietnia 2015 roku minął termin wykonania inwestycji, a wszystkie prace zakończyły się zgodnie z planem[2].

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Pomimo ukończenia budowy trasy już w kwietniu, otwarcie pierwszego odcinka zaplanowano na przełom sierpnia i września 2015 roku[2]. Wszystkiemu winne były opóźnienia przy remoncie trasy tramwajowej w ciągu ulic Gdańskiej i Energetyków. Pierwszym wagonem który wjechał na nową trasę była Tatra KT4Dt o numerze bocznym #131, a miało to miejsce podczas przejazdu technicznego, który odbył się 17 sierpnia 2015 roku[10]. W następnych dniach odbyły się jeszcze próby z udziałem wagonów 120NaS2 #825 oraz MF15AC #601, a na koniec w dniu 27 sierpnia przejazd specjalny dla polityków.

Ostatecznie pierwszy tramwaj z pasażerami wjechał na trasę 29 sierpnia 2015 roku o godzinie 4:52. Wagonem który obsłużył ten kurs był 120NaS2 #814.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Trasa SST na całej długości biegnie bezkolizyjnie względem istniejącego i projektowanego układu drogowego. Trasa rozpoczyna się w miejscu istniejącego od lat siedemdziesiątych węzła przesiadkowego Basen Górniczy. Stamtąd łagodnym łukiem tory prowadzą na most nad rzeką Regalicą, a następnie spadkiem w dół prowadzą do przystanku Lotnisko. Pomiędzy przystankami Lotnisko a Turkusowa na długości 0,8 km linia przebiega w wykopie obudowanym (tzw. wanna), w którym znajduje się przystanek Gryfińska. Nieco dalej linia tramwajowa przechodzi przepustem pod linią kolejową nr 351, za którym znajduje się pętla Turkusowa, będąca ostatnim przystankiem pierwszego etapu. Dalej trasa tramwajowa będzie przebiegać po południowej stronie linii kolejowej nr 417 oddzielającej tramwaj od osiedla Słonecznego. Drugi etap kończy się na pętli Kijewo znajdującej się za ulicą Dąbską w okolicach współcześnie budowanego osiedla nad Rudzianką.

Przystanki i pętle[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rodzaj Data otwarcia Osiedle Perony Tory odstawcze Pętla autobusowa Punkt obsługi pasażerów Parking Park&Ride
Basen Górniczy pętla + przystanek 1927 Międzyodrze-Wyspa Pucka 1 + 2 Tak Tak Tak Nie
Hangarowa przystanek 2015 Dąbie 2 Nie Nie Nie Tak[11]
Jaśminowa ZUS przystanek Zdroje 2 Nie Tak Nie Nie
Turkusowa pętla + przystanek 3 + 2 Tak Tak[11] Tak Nie
Lniana przystanek planowane po 2020 roku Bukowe-Klęskowo
Handlowa przystanek
Dąbska przystanek
Kijewo pętla

Obiekty inżynierskie[edytuj | edytuj kod]

Kładka dla pieszych oraz przystanek tramwajowy „Hangarowa”
  • most M2 nad Regalicą;
  • estakada wzdłuż ulicy Hangarowej pod którą przebiega tramwaj o konstrukcji zespolonej trzyprzęsłowej długości 65,5 m każdy;
  • wiadukty wzdłuż ulic Gryfińskiej (wraz z kładką technologiczną), Lnianej, Handlowej i Dąbskiej pod którymi przebiega tramwaj;
  • tunele dla pieszych przy przystankach Gryfińska, Turkusowa, Lniana;
  • żelbetowa kładka dla pieszych przy przystanku Lotnisko jako rama trzyprzęsłowa o długości 75 m;
  • konstrukcja wykopu obudowanego murami oporowymi o szerokości 10 m i długości 788,7 m z otwartą górą (tzw. wanna);
  • 6 przystanków z peronami o długości 60 metrów każdy wraz z bezkolizyjnymi wyjściami oraz tzw. małą architekturą;
  • parking Park&Ride przy przystanku Lotnisko;
  • pętla autobusowa przy przystanku Turkusowa.

Linie[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie trasą Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju kursują dwie linie tramwajowe. Po zakończeniu prac przy budowie pętli autobusowej "Turkusowa" planowane jest uruchomienie kolejnych dwóch linii.

Linia Trasa Długość
[km]
Częstotliwość
[min]
2 Dworzec NiebuszewoTurkusowa
Orzeszkowej – Asnyka – Kołłątaja – Wyzwolenia – Niepodległości – Wyszyńskiego – Energetyków – Gdańska – Eskadrowa – Hangarowa – Jaśminowa
11,50 powszednie: 12/12/20
wolne: 12/20
1.I, Wielkanoc, 25.XII: 20/24
8 GumieńceTurkusowa
Kwiatowa – Ku Słońcu – Sikorskiego – Krzywoustego – Plac Zwycięstwa – Wyszyńskiego – Energetyków – Gdańska – Eskadrowa – Hangarowa – Jaśminowa
13,03 powszednie: 12/12/20
wolne: 12/20
1.I, Wielkanoc, 25.XII: 20/24

Przesiadki[edytuj | edytuj kod]

Na wybranych przystankach zorganizowano punkty przesiadkowe na autobusy linii kursujących po Prawobrzeżu.

Przystanek Linie autobusowe
Basen Górniczy 54, 55, 56, 71, 72, 73, 84, 93, 96, A, B, C, D, E, G
Jaśminowa ZUS 64, 65, 66, 71, 73, 79, 93

Przyszłość[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie analizowana jest możliwość zmiany przebiegu drugiego etapu tak, aby trasa tramwajowa przebiegała bliżej zabudowań. Dlatego rozważana jest rezygnacja z odcinka trasy Handlowa - Kijewo[12], gdzie rozwój budownictwa mieszkalnego jest dopiero w planach. Wstępny pomysł odnosi się do budowy trasy od przystanku Handlowa przez rondo Reagana i ulicę Kolorowych Domów do osiedla Bukowego oraz drugiej odnogi wzdłuż ulicy Łubinowej w okolice Sanktuarium[13].

Finansowanie[edytuj | edytuj kod]

Zbudowanie torowiska z Basenu Górniczego do pętli w Kijewie wraz z zakupem taboru miało kosztować ponad 321 mln zł. W 2007 roku po raz pierwszy miasto zagwarantowało większe pieniądze na tę inwestycję. W projekcie budżetu miasta znalazło się prawie 7 mln złotych. Pieniądze miały zostać w całości przeznaczone na wykup kilkunastu mieszkań, które były na trasie przyszłego tramwaju. Chodziło o dwa budynki przy ulicy Bagiennej 23 i 24. Zaplanowane w budżecie pieniądze musiały wystarczyć także na ich rozebranie. Uaktualniona miała zostać dokumentacja projektowo-kosztorysowa.

30 stycznia 2009 projekt budowy Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju na odcinku Basen Górniczy – Turkusowa wpisany został na listę projektów indywidualnych dla „Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013”, gwarantując tym samym dofinansowanie w kwocie 106 mln zł przy założonych wydatkach na inwestycję w wysokości 240 milionów złotych.

15 marca 2013 prezydent Szczecina Piotr Krzystek podpisał umowę z dyrektorem Centrum Unijnych Projektów Transportowych o dofinansowanie przez Unię Europejską budowy SST[14][15]. Dokładne dofinansowanie z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko wyniosło 106 081 977,61 mln zł. Termin rozliczenia inwestycji to 31 lipca 2015 roku.

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Koncepcja Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju spotkała się z krytyką przede wszystkim przebiegu trasy - z dala od zabudowań. W związku z tym konieczne jest dowożenie pasażerów z okolicznych osiedli do węzłów przesiadkowych autobusami. Przed otwarciem trasy punktem spornym były także plany Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego odnośnie likwidacji linii pospiesznych kursujących bezpośrednio z centrum do prawobrzeżnych osiedli. Skutkiem tego były liczne akcje protestacyjne prowadzone w mediach społecznościowych oraz zbieranie podpisów za pozostawieniem autobusów[16]. Ostatecznie linie pospieszne zostały pozostawione w niezmienionym kształcie.

Przypisy

  1. Prezentacja SST - etap I. Szybkitramwaj.Szczecin.pl. [dostęp 2015-04-17].
  2. 2,0 2,1 2,2 Budowa SST zakończona. Transportpubliczny.pl, 2015-04-16. [dostęp 2015-04-17].
  3. Koncepcja budowy szczecińskiego szybkiego tramwaju i jego realizacja. Mkm Szczecin, 2010-03-03. [dostęp 2015-04-17].
  4. Jest przetarg na budowę Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju. Mkm Szczecin/Rynek Kolejowy, 2012-07-30. [dostęp 2015-04-17].
  5. http://radioszczecin.pl/index.php?idp=1&idx=96196. Polskie Radio Szczecin, 2013-02-11. [dostęp 2015-04-17].
  6. Szczeciński Szybki Tramwaj: Plac budowy przekazany. Od dziś odliczamy do końca inwestycji. Moje Miasto Szczecin, 2013-04-24. [dostęp 2015-04-17].
  7. Hangarowa zamknięta. TVP Szczecin, 2013-08-13. [dostęp 2015-04-17].
  8. Ulica Gryfińska będzie zamknięta przez rok. Moje Miasto Szczecin, 2014-01-10. [dostęp 2015-04-17].
  9. 2 metry w godzinę. Przesunęli ważącą 750 ton zabytkową willę. TVN24, 2014-10-19. [dostęp 2015-04-17].
  10. Testy nowej trasy Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju. Tatra pojechała na prawy brzeg. Głos Szczeciński, 2015-08-17. [dostęp 2015-08-25].
  11. 11,0 11,1 W budowie.
  12. Pojedziemy tramwajem do hali i Mierzyna, ale nie do Kijewa Cały tekst: http://szczecin.gazeta.pl/szczecin/1,34959,16817240,Pojedziemy_tramwajem_do_hali_i_Mierzyna__ale_nie_do.html#ixzz3XbEfBeBR. Gazeta Szczecin, 2014-10-16. [dostęp 2015-04-17].
  13. Kiedy będziemy mogli przejechać się Szczecińskim Szybkim Tramwajem?. Moje Miasto Szczecin, 2014-11-11. [dostęp 2015-04-17].
  14. Umowa na dofinansowanie budowy Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju podpisana. Szczecin Blog, 2013-03-15. [dostęp 2015-04-17].
  15. Unijny Szybki Tramwaj w Szczecinie. [dostęp 2015-04-17].
  16. Autobus pośpieszny. Trzy tysiące jest za. Kurier Szczeciński, 2014-11-05. [dostęp 2015-04-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]