Szczodre

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczodre
Pozostałości pałacu w Szczodrem
Pozostałości pałacu w Szczodrem
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wrocławski
Gmina Długołęka
Liczba ludności (2010[1]) 1033
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 55-095
Tablice rejestracyjne DWR
SIMC 0874035
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Szczodre
Szczodre
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczodre
Szczodre
Ziemia 51°11′40″N 17°10′57″E/51,194444 17,182500
[www.szczodre.net Strona internetowa miejscowości]
Sibyllenort (w lewej części mapy) i inne miejscowości na mapie Śląska z 1905 roku

Szczodre (do 1945 niem. Sibyllenort) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka. Leży na Nizinie Śląskiej 18 km od Wrocławia.

We wsi znajduje się szkoła podstawowa, ochotnicza straż pożarna, ośrodek dla bezdomnych im. Brata Alberta.

Przynależność administracyjna[edytuj | edytuj kod]

14 lutego 1874 utworzono Amtsbezirk Sibyllenort, dystrykt – powiat Szczodre obejmujący wsie Szczodre, Długołęka, Domaszyn i Byków oraz majątki ziemskie Szczodre, Domaszczyn i Byków. Administratorem nowoutworzonego powiatu został kapitan Fuchs, a 3 grudnia 1880 Amtsrat Bayer[2]

W latach 1945–1951/1954 wioska administracyjnie przynależała do gminy Zakrzów w powiecie oleśnickim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość ta powstała z połączenia dwóch odrębnych wsi. Jedna z nich o nazwie (niem) Raztelwitz – istniała już w XIII wieku; drugą – Neudorf wymienia się w dokumentach z 1516 r.

W czasie wojny trzydziestoletniej Raztelwitz zostało poważnie zniszczone.

Połączone Raztelwitz i Neudorf otrzymały w 1693 roku nazwę Sybillenort. Nazwa ta wywodzi się od imienia Sybilli – żony Krystiana Wirtemberskiego, księcia oleśnickiego, który wybudował w Szczodrem pałac w stylu renesansowym.

W miejscowości znajdował się browar pałacowy - "Schlossbrauerei".

Po II wojnie światowej nazwę spolszczono na Sybilin i dopiero[kiedy?] Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych nadała wsi obecną nazwę Szczodre.

Właściciele wsi

  • Johann Westefall (początek XV w.)
  • Steffen von Borsnitz (1528 r.)
  • Rodzina Domnig z Wrocławia (1541-1571)
  • Wdowa po Dawidzie Domnigu – Katharina z domu von Kottulińska (1571 r.)
  • Szczodre dziedziczy jej córka z drugiego małżeństwa – Katharina Hellman.
  • Katharina Hellman wychodzi za mąż za Hansa von Gaffrona.
  • Po śmierci męża Katharina von Gaffron w wyniku sądowego podziału majątku staje się właścicielką Szczodrego (1602 r.)
  • Georg Wilhelm von Reibenbaben und Radlan (1612-1629)
  • Bernard von Waldau (1647 r.)
  • Córka Georga Wilhelma von Reibenbaben und Radlan Helena Sydonia von Reibenbaben po mężu Bernardowa von Waldau odstępuje wieś kuzynowi Hansowi Joachimowi von Gaffron (1653 r.)
  • Baltazar Wilhelm von Gaffron (1679)
  • Chrystian Ulryk – książę oleśnicki z dynastii wirtemberskiej (1685)
  • Żona Chrystiana Ulryka – Sybilla Maria (1693)
  • Karol Fryderyk II (1704)
  • Karol Chrystian Erdmann (1745)
  • Fryderyk August (1792)
  • Fryderyk Wilhelm „Czarny Książę” (1805)
  • Karol III (1815)
  • Wilhelm (1826), książę Brunszwiku, zmarł w Szczodrem
  • Albert I Wettyn (1884) – król Saksonii, zmarł w Szczodrem
  • Jerzy I Wettyn (1902) - król Saksonii
  • Fryderyk August III Saski (1904) – król Saksonii, zmarł w Szczodrem w 1932 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Szczodrem, druga połowa XIX w.
Pałac w 1932 roku

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • zespół pałacowy (dawniej pałac Sybilli), z lat 1851-67:
    • skrzydło pałacu, obecnie dom nr 42
    • oficyna, ob. dom nr 44
    • park z lasem
    • ogrodzenie murowane z bramą, z kratą i lwami
  • pałac, obecnie dom, ul. Trzebnicka 28 (d. 55), wybudowany w l. 1880-95. Podczas ostatniej w Polsce epidemii ospy w 1963 roku w tym pałacu - dawnym budynku konsulatu Szwecji zorganizowano szpital epidemiczny i ośrodek kwarantanny.
  • willa, obecnie szkoła, ul. Trzebnicka 42 (d. 16), z 1890 r.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. GUS
  2. Amtsbezirk Sibyllenort.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2015-07-19]. s. 230.
  4. Wokół Wrocławia. Grzegorz Zwoliński (red.). Wrocław: Studio PLAN, 2012. ISBN 978-83-62645-47-3.