Szczuroskocznik drobny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szczuroskocznik drobny
Perognathus longimembris[1]
(Coues, 1875)
Szczuroskocznik drobny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd bobrokształtne
Rodzina karłomyszowate
Podrodzina szczuroskoczniki
Rodzaj szczuroskocznik
Gatunek szczuroskocznik drobny
Podgatunek Wyróżnianych jest 16 podgatunków[1][2]:
  • Perognathus longimembris aestivus Huey, 1928
  • P. l. arizonensis Goldman, 1931
  • P. l. bangsi Mearns, 1898
  • P. l. bombycinus Osgood, 1907
  • P. l. brevinasus Osgood, 1900
  • P. l. gulosus Hall, 1941
  • P. l. internationalis Huey, 1939
  • P. l. kinoensis Huey, 1935
  • P. l. longimembris (Coues, 1875)
  • P. l. nevadensis Merriam, 1894
  • P. l. pacificus Mearns, 1898
  • P. l. panamintinus Merriam, 1894
  • P. l. pimensis Huey, 1937
  • P. l. salinensis Bole, 1937
  • P. l. tularensis Richardson, 1937
  • P. l. venustus Huey, 1930
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Szczuroskocznik drobny[4] (Perognathus longimembris) – gatunek gryzonia z rodziny karłomyszowatych, występujący w Ameryce Północnej[3][2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany naukowo w 1875 roku przez E. Couesa[5]. Miejsce typowe to Fort Tejon w górach Tehachapi w hrabstwie Kern w Kalifornii (Stany Zjednoczone)[2]. Gatunek ten dzieli się na 16 podgatunków[1][2].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Szczuroskocznik drobny występuje w Stanach Zjednoczonych i Meksyku, na terytorium od południowo-wschodniego Oregonu i zachodniego Utah do północnych części meksykańskich stanów Sonora i Kalifornia Dolna Południowa (tamtejsza populacja jest bardzo mała). Podobnie jak inne szczuroskoczniki, żyje przeważnie na suchych równinach i terenach pustynnych[3]. Zamieszkuje też nadbrzeżne suche zarośla i suche, okresowo zalewane tereny. Jest spotykany od poziomu morza do 1700 m n.p.m.[6].

Osobnik podgatunku P. l. pacificus sfotografowany w początku XX wieku

Zagrożony podgatunek P. l. pacificus, kalifornijski endemit, zamieszkuje tereny trawiaste i pokryte roślinnością twardolistną[3]. Jego populacja znacząco zmalała na skutek zajmowania naturalnego środowiska przez ludzi; przez 20 lat był uznawany za wymarły, ale w 1993 roku odkryto populację liczącą mniej niż 40 osobników. Zagraża im drapieżnictwo ze strony dzikich i udomowionych kotów[7]. Także podgatunek P. l. brevinasus znacząco zmniejszył liczebność wskutek utraty środowiska[6].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Szczuroskocznik drobny prowadzi naziemny tryb życia, jest aktywny nocą, w ciągu dnia kryjąc się w norach. Żywi się głównie nasionami roślin i owadami[3], wiosną zjada zielone części roślin[6]. Najchętniej kopie nory w piaszczystym gruncie, ale jest spotykany także na terenach pokrytych żwirem i kamienistych. Nory mają one korytarze o średnicy 1,5–2 cm i komory gniazdowe o szerokości 8 cm i wysokości 5 cm, położone na głębokości 52–65 cm pod powierzchnią[6]. Gryzonie te są najaktywniejsze przez dwie godziny po zmroku, potem sporadycznie przez resztę nocy. Zapasy są gromadzone w torbach policzkowych i transportowane do nory[8].

Rozmnaża się od stycznia do sierpnia, szczyt aktywności rozrodczej przypada na okres od marca do maja i jest zależny od temperatury otoczenia i dostępności pokarmu. Ciąża trwa 21–31 dni, w miocie rodzi się od 2 do 8 młodych (średnio 4,3). Samica typowo wydaje na świat jeden miot rocznie[6]. Kolejne pokolenie rodzi się średnio co 2–3 lata[3]. Młode przestają ssać mleko matki w wieku 30 dni, samice są zdolne do rozrodu w wieku 50 dni, a samce 150 dni[6].

Są to bardzo małe gryzonie; mierzą od 110 do 151 mm długości, typowo 131 mm. Masa ciała zawiera się w zakresie od 6,5 do 10,5 grama. Nie występuje dymorfizm płciowy[9].

Dzięki bardzo efektywnemu wykorzystaniu energii i wody zwierzę to może zamieszkiwać najsuchsze części Ameryki Północnej. Szczuroskocznik drobny nie musi pić wody, wystarczającą ilość uzyskuje z pożywienia w procesach metabolicznych. Kał i mocz zwierzęcia zawierają bardzo mało wody, co zmniejsza jej straty. Gryzonie te preferują najgorętsze dostępne środowiska[9], stwierdzono że bez większych problemów przeżywają miesiąc w temperaturze otoczenia równej 35 °C[10]. Latem przebywają w płytszych częściach systemu nor, zimą schodzą w głębsze partie, gdzie jest cieplej. Zimowe miesiące spędzają pod ziemią, często w stanie torporu, z obniżoną temperaturą ciała i tempem metabolizmu, żywiąc się zapasami nasion[9].

Występują sympatrycznie z wieloma innymi pustynnymi gryzoniami. Do drapieżników polujących na szczuroskoczniki należą węże, sowy i drapieżne ssaki, w tym gryzonie z rodzaju Onychomys[6].

Loty kosmiczne[edytuj | edytuj kod]

W 1972 roku pięć szczuroskoczników drobnych brało udział w misji Apollo 17 w ramach eksperymentu Biocore na pokładzie modułu dowodzenia. Zostały one wybrane m.in. ze względu zdolność przetrwania bez wody pitnej i tolerancję wysokich temperatur. Eksperyment miał na celu ocenę zagrożenia przez promieniowanie poza atmosferą ziemską i gryzonie miały plastikowe dozymetry umieszczone pod skórą głowy (nie miało to szkodliwych efektów). Zostały one umieszczone w cylindrycznych pojemnikach, które zostały zaprojektowane tak, aby zminimalizować uderzenia zwierząt o ścianki w stanie nieważkości, ale też zapewniały im możliwość ruchu i jedzenia nasion w trakcie lotu. Wraz z astronautami okrążyły one Ziemię i Księżyc, po czym powróciły na Ziemię. Jeden gryzoń nie przeżył lotu. Dowódca Eugene Cernan opowiadał, że astronauci nazwali je żartobliwie „Fe, Fi, Fo, Fum i Phooey”[10][11].

Sześć innych szczuroskoczników drobnych poleciało na orbitę okołoziemską w misji Skylab 3 (w 1973 r.), dla zbadania wpływu lotu orbitalnego na rytm dobowy[12]. Zginęły one w wyniku awarii zasilania, 30 godzin po starcie[13].

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten jest pospolity, choć populacja w Kalifornii Dolnej Południowej jest bardzo mała. Nie są znane zagrożenia dla tego gatunku, jego liczebność jest stabilna, a obszar występowania nie jest znacznie podzielony. Chociaż szczuroskocznik drobny nie jest objęty ochroną gatunkową, na obszarze jego występowania znajdują się tereny chronione. Jest on obecnie uznawany za gatunek najmniejszej troski[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Perognathus longimembris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Perognathus longimembris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2017-03-01]
  3. a b c d e f g Cassola, F. 2016, Perognathus longimembris [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-3, DOI10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T16636A22224440.en [dostęp 2017-03-01] (ang.).
  4. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 244. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol.)
  5. Elliott Coues. A Critical Review of the North American Saccomyidæ. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 27 (2), s. 272-327, 1875 (ang.). 
  6. a b c d e f g Little Pocket Mouse (ang.). W: California Vertebrate fact sheets [on-line]. Sibr.com. [dostęp 2017-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-12)].
  7. Little Pocket Mouse (ang.). eNature.com. [dostęp 2017-03-01].
  8. O’Farell, Michael J.. Seasonal Activity Patterns of Rodents in a Sagebrush Community. „Journal of Mammalogy”. 55, s. 809–823, 1974. DOI: 10.2307/1379409 (ang.). 
  9. a b c Little Pocket Mouse. W: North American Mammals [on-line]. Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie. [dostęp 2017-03-01].
  10. a b 4. W: Haymaker, W., Look, B., Benton, E. & Simmonds, R.: Biomedical Results of Apollo. NASA, 1975.
  11. Colin Burgess, Chris Dubbs: Animals in Space: From Research Rockets to the Space Shuttle. Springer Science & Business Media, 2007, s. 320. ISBN 0-387-49678-5.
  12. Chronobiology of Pocket Mice (S071) (ang.). NASA, 2016-12-13. [dostęp 2017-03-01].
  13. Borkowski, G.L., Wilfinger, W.W., Lane, P.K. Laboratory animals in space life sciences research. „Animal Welfare Information Center Newsletter”. 6 (2-4), 1995. [zarchiwizowane z adresu 2012-02-06].