Szebnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szebnie
Wnętrze drewnianego kościoła z 1605 r.
Wnętrze drewnianego kościoła z 1605 r.
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Jasło
Liczba ludności (2014-12-31) 986[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-203
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0353075
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Szebnie
Szebnie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szebnie
Szebnie
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Szebnie
Szebnie
Ziemia 49°45′29″N 21°35′44″E/49,758056 21,595556
Strona internetowa miejscowości

Szebniewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Jasło. Graniczy od północy z Nieplą i Bierówką, od zachodu z Zimną Wodą, od południa z Sądkową i Dobrucową, od wschodu z Moderówką. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 28.

W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj]

Legat papieski Kaliksta II, przeprowadzający legację w Polsce Idzi z Tuskulum wystawiający w Krakowie od maja 1123 do stycznia 1125 r. za zgodą Bolesława Krzywoustego i syna Bolesława oraz bp.krakowskiego Radosta dokumenty stwierdza, że do klasztoru w Tyńcu należy miejscowość Szebnie. Jest to najstarsza wzmianka o istnieniu miejscowości. Można sądzić, że osadźcą dla tej miejscowości byli benedyktyni z Tyńca. W XIII w. następuje korzystniejsza dla rozwoju osady lokacja na prawie magdeburskim. Dokumenty wymieniają w Szebnie w 1229 r. W dokumencie Leszka Czarnego, w którym książę zezwala na osadzenie miejscowości na tym prawie, figuruje 30 wsi, w tym Szebnie. Ze sporu w 1319 r. między opactwem tynieckim a Jakubem -podkomorzym sandomierskim o gród Golesz, wynika, że Szebnie podlegały wówczas pod zamek goleski. W r. 1330 sąd biskupa krakowskiego wydał wyrok w sporze o dziesięciny, wytoczonym przez plebana kościoła w Kazimierzy Małej plebanowi kościoła w Szebniach. Chodziło o dziesięciny z wsi Mikołajów, Stropieszyn i Zagajów, które to dobra, w czasie procesu należały do rycerza imieniem Sąd (post araturas Sandonis, militis in Mikołajów, Stropeszyn et Zagaiow). W latach 1333-1334 wymieniony jest rycerz Sąd - jako podkomorzy sandomierski. 13 grudnia 1397 r. Henryk Szebieński (Sebensky) sprzedał Klemensowi z Moskorzewa- podkanclerzowi królestwa polskiego, trzy wsi w powiecie krośnieńskim:Wojkówkę, Bratkówkę i Na Wysokiem z obu stron Wisłoki za 400 grzywien. Był to przypuszczalnie syn Tomisława z Szebni (z r.1362). Potem wymieniany jest Nawoj z Szebień (czyli Szebni).

Henryk Szebieński -zmarł przypuszczalnie przed rokiem 1420, bo wspomniany wyżej syn jego Indrzych - czyli Henryk występuje samodzielnie już w r.1415 jako Henryk z Moderówki lub Schebensky. Dokument z 1427 r. wskazuje , że trzej bracia; Spytek z Mikołajowa, Indrzych z Moderówki i Nawój z Szebień, podzielili się dawniej i musieli być opiekunami młodszych braci, którzy doszedłszy do pełnoletności, otrzymali swój dział. W roku 1536 dzierżawcą Szebni był szlachcic Baltazar Dąbrowski.

Miejscowość ta była niszczona przez najazdy Tatarów, Szwedów w 1655 r., czy Węgrów w 1657 r.

W styczniu 1863 r. kilku mieszkańców wybrało się z właścicielem dworu, by walczyć w powstaniu o wolność Polski. We wrześniu 1939 roku pochowano na cmentarzu w Szebniach ofiary bombardowań lotniska w Moderówce[2].

Obóz koncentracyjny w Szebniach[edytuj]

 Osobny artykuł: Obozy hitlerowskie w Szebniach.
Tablica upamiętniające ofiary hitlerowskich obozów

W okresie II wojny światowej na terenie miejscowości istniały koncentracyjne obozy hitlerowskie i obóz jeńców radzieckich (od 8 października 1941 roku do wiosny 1942), oraz obóz pracy przymusowej w Szebniach (od 11 marca 1943 roku do 8 września 1944 r.).

Z początku, od października 1941 r. był to obóz koncentracyjny z barakami zbudowanymi przez jeńców dla Polaków, Żydów, Rosjan i innych. Od wiosny 1942 r. utworzono tu obóz dla jeńców radzieckich, w którym zginęło ok. 4000 ludzi.

Więźniów rozstrzeliwano w lesie, np. w Warzycach; ok. kilka tysięcy osób; Żydów, jeńców radzieckich, wielu partyzantów i dzieci z Zakładu Wychowawczego Ojców Bonifratrów w Iwoniczu.

W pobliskiej Dobrucowej masowo rozstrzelano ok. 3,5 tysiąca Polaków i Węgrów pochodzenia żydowskiego, oraz ludność polską, przywożoną spoza powiatu jasielskiego. Zwłoki palono na stosie, a prochy wrzucano do rzeki Jasiołka.

O obozie w Szebniach Wisława Szymborska napisała wiersz, który był drukowany w podręcznikach szkolnych.

Nowy kościół w Szebniach
Zabytkowy kościół w Szebniach

Zabytki i inne obiekty[edytuj]

Turystyka[edytuj]

Ludzie związani z Szebniami[edytuj]

  • Stanisław Dobosz - polski nauczyciel i rzemieślnik, poseł na Sejm II RP III kadencji (1930–1935) z listy BBWR w okręgu Lida
  • August Gorayski (27 XI 1832 - 21 III 1915) ur. w Szebniach -zm. w Jaśle, powstaniec styczniowy, polityk; marszałek powiatu, przemysłowiec i finansista, działacz polityczny, radny Krosna
  • Stanisław Kasztelowicz(1900 - 1956), nauczyciel, historyk literatury, autor podręczników. Urodził się w Szebniach 15 września 1900 r.
  • Władysław Wyderka (1891 - 1987)- duszpasterz wśród robotników polskich we Francji, Kanclerz Kurii Biskupiej w Przemyślu, kanonik kapituły przemyskiej, infułat.
    Urodził się 4 lipca 1891 r. w Szebniach
  • ks. Józef Opioła (1907 - 1997), proboszcz parafii w Szebniach, dziekan jasielski, w czasie okupacji niósł pomoc i otuchę ofiarom niemieckiego terroru., wspomagał więźniów obozu hitlerowskiego w Szebniach dostarczając im żywność i lekarstwa oraz przekazywał korespondencję , pomagał tez żołnierzom AK jako powiernik wielu tajemnic polskiego podziemia. W pierwszych latach tzw. "władzy ludowej" był niejednokrotnie przesłuchiwany przez UB

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]