Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marcin Zaleski, Wnętrze Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie, 1858[1]

Szkoła Sztuk Pięknych – uczelnia artystyczna, otwarta w Warszawie w 1844 i przyłączona do Gimnazjum Realnego. Posiadała trzy wydziały: architektury, rzeźby i malarstwa. Wcześniej w latach 1816-1831 działał na Uniwersytecie Warszawskim Oddział Sztuk Pięknych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po reformie cesarza Mikołaja I w 1851 program nauczania ograniczono do przedmiotów czysto fachowych. Jej studenci wzięli walny udział w manifestacjach patriotycznych lat 1860-1861 i w powstaniu styczniowym, co doprowadziło do kasaty szkoły w 1864.

Po kasacie Szkoły Sztuk Pięknych w 1865 powstała Klasa Rysunkowa pod kierownictwem Cypriana Lachnickiego, w której nauczali m.in. January Suchodolski, Józef Simmler, Aleksander Lesser, Wojciech Gerson i Aleksander Kamiński.

1904-1920[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Sztuk Pięknych powstała ponownie jako uczelnia prywatna z inicjatywy malarza Kazimierza Stabrowskiego, Teodora Dunina, hrabiego Adama Krasińskiego i ordynata hrabiego Maurycego Zamoyskiego. Założono Komitet Organizacyjny, który opracował w języku rosyjskim statut powstającej uczelni, który władze carskie zatwierdziły w 1902. Otwarcie szkoły miało miejsce 17 marca 1904 w budynku przy ul. Wierzbowej 8 w Warszawie. Na czele rady pedagogicznej stanął Kazimierz Stabrowski, w jej skład weszli Konrad Krzyżanowski, Ferdynand Ruszczyc, Karol Tichy i Xawery Dunikowski, następnie dołączyli Tomasz Pajzderski i Edward Trojanowski. Uczniowie byli przyjmowani do klas ogólnych, następnie kierowani do pracowni kierunkowych. Od 1905 uczelnia zabiegała o plac pod budowę własnej siedziby, rok później magistrat wyraził zgodę na dzierżawę gruntu przy ulicy Nadbrzeżnej (obecni Wybrzeże Kościuszkowskie). Od początku uczelnia miała problemy finansowe, składki społeczne spływały nieregularnie, a sytuację pogarszał konflikt pomiędzy Komitetem Opiekuńczym na Kazimierzem Stabrowskim, który ustąpił ze stanowiska 11 marca 1909. Nowym dyrektorem został Stanisław Lentz, a szkoła zaczęła otrzymywać subsydium od magistratu. W latach 1912-1914 Eugenia Kierbedź z własnych funduszy wybudowała gmach zaprojektowany przez Alfonsa Graviera i podarowała szkole. Podczas I wojny światowej władze skonfiskowały gmach urządzając w nim lazaret, po wejściu do Warszawy Niemców szpital zlikwidowano i dzięki staraniom prezesa Komitetu Opiekuńczego Stanisława Lubomirskiego z dniem 16 listopada 1915 wznowiono zajęcia. Uczniowie mieli do wyboru trzy pracownie malarskie, prof. Miłosza Kotarbińskiego, Edwarda Trojanowskiego i Stanisława Lentza, pracownię rzeźbiarską Edwarda Wittiga, lekcje anatomii prowadzone przez prof. Edwarda Przewoskiego i zajęcia z historii sztuki wykładanej przez Eligiusza Niewiadomskiego. Szkołę zamknięto 1 lipca 1920, ostatni prezes Komitetu Opiekuńczego Franciszek Lilpop za zgodą Eugenii Kierbedziowej przekazał gmach Państwu Polskiemu.

1923-1932[edytuj | edytuj kod]

W 1923 przywrócono działalność szkoły, w tym samym czasie rozpoczęto przygotowania do Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej, która miała się odbyć w 1925 w Paryżu. Program nauczania opracował Wojciech Jastrzębowski, zakładał osiągnięcie przez wszystkich studentów podstawy rozwiązywania zagadnień plastycznych, teoretycznych i plastycznych. Kładziono nacisk na własnoręczne wykonywanie zadań w różnych materiałach i technikach. Kurs ogólny obejmował pierwsze dwa lata nauki, obowiązywało studium aktu i głowy, mała kompozycja oparta na szkielecie, model gliniany, kompozycja brył i płaszczyzn. Trzeci i czwarty rok był kursem wyższym tzw. specjalnym, obejmował studium aktu i głowy, kompozycja na temat dowolny i zadania z zakresu rzeźby architektonicznej. Poza malarstwem, rzeźbą i sztuką stosowaną wprowadzono grafikę, pierwszym wykładowcą był Władysław Skoczylas[2].

W 1932 została przekształcona w Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie.

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Do jej absolwentów należeli m.in.:

Wykładowcy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alicja Okońska: Marcin Zaleski: malarz Warszawy. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990, s. 78. ISBN 83-03-03152-X.
  2. Katalog wystawy "Sztuka wszędzie. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie 1904–1944" Narodowa Galeria Sztuki Zachęta, Warszawa 2012

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ksawery Piwocki: Historia Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie 1904-1964.: Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965.
  • Włodzimierz Bartoszewicz, Buda na Powiślu, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966