Szkocka odmiana języka angielskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Szkocka odmiana języka angielskiego – dialekt angielski używany przez mieszkańców Szkocji, w odróżnieniu od języka scots, będącego w użyciu na tym samym obszarze i wywierającego nań znaczny wpływ[1]. Niektórzy badacze włączają scots w to pojęcie, inni uznają go za odrębny język[2]. Standardowy wariant szkockiej angielszczyzny oraz język scots stanowią krańce kontinuum, obejmującego różne formy pośrednie[3].

Wymowa[edytuj | edytuj kod]

Mniej lub bardziej regularne odpowiedniki samogłosek
Czyste samogłoski
Samogłoski standardowe Szkocki angielski Przykłady
/ɪ/ /ɪ/ bid, pit
/iː/ /i/ bead, peat
/ɛ/ /ɛ/ bed, pet
/eɪ/ /e/ bay, hey, fate
/æ/ /a/ bad, pat
/ɑː/ balm, father, pa
/ɒ/ /ɔ/ bod, pot, cot
/ɔː/ bawd, paw, caught
/oʊ/ /o/ beau, hoe, poke
/ʊ/ /ʉ/ good, foot, put
/uː/ booed, food
/ʌ/ /ʌ/ bud, putt
Dyftongi
ɪ/ /ae/ ~ /əi/ buy, ride, write
/aʊ/ /ʌu/ how, pout
/ɔɪ/ /oi/ boy, hoy
/juː/ /jʉ/ hue, pew, new
Samogłoski z "r" (nie istnieją w Scots)
/ɪr/ /ɪr/ mirror (również w fir)
/ɪər/ /ir/ beer, mere
/ɛr/ /ɛr/ berry, merry (również w her)
/ɛər/ /er/ bear, mare, Mary
/ær/ /ar/ barrow, marry
/ɑr/ bar, mar
/ɒr/ /ɔr/ moral, forage
/ɔr/ born, for
/ɔər/ /or/ boar, four, more
/ʊər/ /ur/ boor, moor
/ʌr/ /ʌr/ hurry, Murray (również w fur)
/ɜr/ (ɝ) /ɪr/, /ɛr/, /ʌr/ bird, herd, furry
Samogłoski zredukowane
/ɨ/ roses, business
/ə/ /ə/ Rosa’s, cuppa
/ər/ (ɚ) runner, mercer

Słownictwo[edytuj | edytuj kod]

Szkocka angielszczyzna wykazuje wiele zapożyczeń z języków scots i gaelic. Przykłady:[4]

  • ben - góra (z gaelic : beinn)
  • ceilidh - impreza
  • clingin - nieprzyjemny
  • dead - bardzo
  • dinner - lunch
  • gey - bardzo
  • ken - znać (D'ye ken yon laddie? - Znasz tamtego chłopaka?)
  • loch - jezioro
  • loon - chłopak
  • nyaff - idiota
  • Sassenach - Anglik (od "Saxon")
  • Slàinte! - Cheers!
  • Teuchter - góral (szkocki)

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

Szkocka odmiana angielskiego posiada kilka szczególnych konstrukcji gramatycznych:

  • My hair needs washed zamiast standardowego My hair needs washing.
  • I might could go the morn (I might be able to go tomorrow)
  • That cup's mines (That cup's mine)
  • Charakterystyczną cechą wariantu szkockiego jest rozróżnienie zaimków you (sg) i youse (pl)[4]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Macafee C. Scots in Encyclopedia of Language and Linguistics, Vol. 11, Elsevier, Oxford, 2005, str.33
  2. Stuart-Smith J. Scottish English: Phonology w: Varieties of English: The British Isles, Kortman & Upton (Eds), Mouton de Gruyter, New York 2008. str.48
  3. Stuart-Smith J. Scottish English: Phonology w Varieties of English: The British Isles, Kortman & Upton (Eds), Mouton de Gruyter, New York 2008. str.47
  4. 4,0 4,1 British Phrasebook,str. 199-206