Szlak Zbójników Karpackich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szlak Zbójników Karpackich
Dane szlaku
Państwo Polska
Województwo śląskie
Początek Żywiec
Przez Polska
Słowacja
Czechy
Ukraina
Rumunia
Koniec Maramuresz
Długość 4000 km
Typ szlak pieszo-samochodowy
Zamek Orawski na Słowacji
Zbójnicka Kapliczka w Zawoi Policzne

Szlak Zbójników Karpackich – pieszo-samochodowy znakowany szlak turystyczny przebiegający przez 5 krajów (Polska, Słowacja, Czechy, Ukraina, Rumunia), który będzie najdłuższym szlakiem tematycznym na terenie tych państw[1].

Informacje ogólne[edytuj]

Międzynarodowy Szlak Zbójników Karpackich jest nowoczesnym i oryginalnym sieciowym produktem turystycznym. Sieciowy produkt turystyczny to nic innego jak gotowa do sprzedaży spakietyzowana oferta, opierająca się o rozproszoną strukturę podmiotów, atrakcji, miejsc, punktów obsługi, obiektów, funkcjonująca jako jedna spójna koncepcja posiadająca wspólny, wiodący silny wyróżnik (markę) produktu. Tym oryginalnym wyróżnikiem jest zbójnicki mit. Mit bardzo głęboko i pozytywnie zakorzeniony w społeczeństwie nie tylko polskim, ale i słowackim, czeskim, ukraińskim i rumuńskim. Szlak Zbójników Karpackich jest produktem bazującym przede wszystkim na regionalizmie, góralszczyźnie, folklorze, karpackim dziedzictwie narodowym pięciu krajów.

Cerkiew w Budesti w Rumunii

Zbójnictwo stało się jednym z wiodących tematów folkloru, na jego kanwie zrodził się interesujący mit, nawiązujący do starych struktur indoeuropejskich mitów bohaterskich, w których obok starożytnych herosów znalazł swe miejsce król Artur i jego rycerze. Mitem zbójnickim rządzą te same prawa, pojawiają się w nim te same schematy: szlachetność, siła, walka z niesprawiedliwością, a nawet miłość i zdrada kobiety. Wreszcie mit ten, jak żaden inny element kultury ludowej Karpat, stał się motywem, który na stałe wszedł w kulturę elitarną – powieść, poezję, muzykę, plastykę, i jako taki po dziś dzień znajduje odbiorcę. Być może u źródeł jego popularności leży odwieczne dążenie człowieka do wyrównania krzywd, zwalczania niesprawiedliwości, przeciwstawiania siły i bogactwa słabości i biedzie. Mit taki wybiela bohatera, przemilcza wszystko, co nie godzi się z jego wyobrażeniem, z czasem zaciera się granica pomiędzy legendą a rzeczywistością. Z takim procesem mamy do czynienia także w wypadku zbójnictwa i trudno dziś ustalić, gdzie kończy się prawda, a zaczyna uformowana przez procesy kulturowe legenda.

Szlak Zbójników Karpackich powstał dla usystematyzowania wiadomości o zbójnictwie, które do tego czasu były bardzo chaotyczne i nieprecyzyjne. Idea przewodnia, która towarzyszyła twórcy szlaku była związana z pokazaniem unikatowego rdzenia kultury i tradycji krajów, które zlokalizowane są na łuku Karpat. Zbójnictwo to magia, to tajemnica, która w najbliższym czasie zacznie generować potężny ruch turystyczny zarówno w Polsce jak i w pozostałych krajach które autor wyeksponował tworząc szlak. Zbójnictwo ludowe to także bardzo chwytliwy medialnie wyróżnik Polski na tle innych krajów, który powinien być wykorzystany w promocji Polski przez Polską Organizację Turystyki na arenie międzynarodowej. Polska była miejscem największego nasilenia zbójnictwa karpackiego w XVI, XVII i XVIII wieku. Za stolicę zbójnictwa karpackiego autor obrał Żywiecczyznę.

Wielka literatura ugruntowała przekonanie bardzo powszechne choć nie uzasadnione, iż kolebką zbójnictwa jest Janosikowe Podhale (Janosik na Podhalu nigdy nie przebywał!). Gdy polscy pisarze poczęli w pierwszej połowie XIX wieku odwiedzać Tatry, podziwiać ich piękno i kulturę mieszkańców Podhala, zwrócili uwagę na opowieści zbójnickie i na podanie o Janosiku. Seweryn Goszczyński i Lucjan Siemieński zebrali i ogłosili parę opowiadań z tego zakresu, torując w ten sposób drogę pisarzom drugiej generacji. Wtedy to Zakopane stawało się bardzo znanym i popularnym uzdrowiskiem, stacja turystyczną i stolica Podhala. Zakopane stało się w tym czasie bardzo modne. Na czele pisarzy drugiej generacji stanął Henryk Sienkiewicz, który w Potopie wprowadził górali tatrzańskich, ratujących Jana Kazimierza z pułapki podczas szwedzkiego najazdu. Inne ziemie górskie żyły przeto w cieniu Podhala tym więcej, iż właśnie obszar najbardziej nasycony ruchem zbójnictwa, Beskidy Śląsko-Żywieckie, nie miały szczęścia do wielkich piór, które rozniosłyby imię zbójnictwa tego, typowo antyszlacheckiego i o cechach patriotycznych, ruchu. Trzeba pamiętać, ze to właśnie Żywiecczyzna powinna być uznawana za stolicę zbójnictwa karpackiego, a nie skalne Podhale!

Miejsca na Szlaku Zbójników Karpackich stanowią wielkie bogactwo regionów karpackich. Oddają jego specyfikę i określają kulturową tożsamość. Ich unikatowość i autentyczność sprawia, że są integralną częścią europejskiego dziedzictwa kulturowego. Ze względu zarówno na walory krajobrazowe, czystość środowiska, architekturę drewnianą, sakralną, jak i mozaikę etniczną, region karpacki posiada bardzo wysoki potencjał turystyczny. Szlak Zbójników Karpackich jest drugim po Szlaku Zabytków Techniki tak ambitnym projektem na polskiej arenie turystycznej. Szlak Zbójników Karpackich to tematyczny, pieszo – samochodowy szlak turystyczny o zasięgu międzynarodowym, obejmujący obiekty przyrodnicze i antropogeniczne związane z dziedzictwem kulturalnym regionu karpackiego. Tworzy go około 600 miejsc związanych z tradycją zbójnicką, opryszkowską i hajdamacką. Szlak obejmuje miejsca legendarnego ukrycia zbójnickich skarbów, zbójnickie zamczyska, skanseny architektury ludowej, przydrożne zapomniane kapliczki o zbójnickiej tradycji, izby pracy twórczej, zabytki architektury sakralnej, Parki Narodowe, Parki Krajobrazowe[2].

Przebieg szlaku[edytuj]

  1. Beskid Żywiecki
  2. Beskid Śląski
  3. Beskid Mały
  4. Beskid Makowski
  5. Beskid Sądecki
  6. Beskid Wyspowy
  7. Gorce
  8. Spisz
  9. Pieniny
  10. Orawa
  11. Podhale
  12. Tatry
  13. Śląsk Cieszyński
  14. Kotlina Oświęcimska
  15. Góry Świętokrzyskie
  16. Beskid Niski
  17. Bieszczady
  1. słowacka Orawa i Spisz
  2. Tatry Bielskie
  3. Tatry Wysokie
  4. Tatry Niżne z Liptowem
  5. słowackie Tatry Zachodnie
  6. Górne Poważe i Turec
  7. Mała Fatra, Wielka Fatra
  8. Gemer, Rudawy Słowackie
  9. Słowacja Północno-Wschodnia
  1. Beskid Śląsko-Morawski
  1. Czarnohora
  2. Gorgany
  3. ukraińska Bukowina
  1. rumuńska Bukowina
  2. Maramuresz

Ciekawostki[edytuj]

Szlak Zbójników Karpackich posiada imponującą długość ok. 4,000 km. Jeśli ktoś chciałby go przejść zajęło by mu to około 500 dni.

Przypisy

  1. Gazeta Wyborcza, 25.11.2009.
  2. Wirtualna Polski, 22.12.2009.

Linki zewnętrzne[edytuj]