Szlak Architektury Drewnianej (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Szlak architektury drewnianej w województwie małopolskim, o długości 1 500 km, obejmuje 237 zespołów architektonicznych od kościołów, cerkwi, kaplic i dzwonnic po spichlerze, wiejskie chałupy i szlacheckie dwory. Szlak w województwie małopolskim podzielony jest na sześć tras plus trzy warianty tras.

Szlak Architektury Drewnianej powstał w 2001 roku i obejmuje województwa małopolskie, śląskie, świętokrzyskie i podkarpackie. Po opracowaniu koncepcji szlaku i podpisaniu umowy między województwami o współpracy w zakresie jego tworzenia, w latach 2001-2003 wszystkie obiekty zostały oznakowane tablicami, a dojazd do nich znakami drogowymi. Oznakowanie zostało odświeżone i uzupełnione w 2008 roku[1].

Zabytkowe budowle drewniane w ramach "Szlaku Architektury Drewnianej":

Trasy i obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Trasa nr I – Region Jurajsko-Oświęcimski[edytuj | edytuj kod]

Region Jurajsko-Oświęcimski
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Miechów ? Dworek „Zacisze” w Miechowie ul. Racławicka 26
50°21′18,74″N 20°02′14,45″E/50,355206 20,037347
1784 parterowy dworek wybudowany według zasad konstrukcji zrębowej, przykryty gontem, obecnie pod opieką Muzeum Regionalnego w Miechowie
Glanów ? drewniane zabudowania przy dworze w Glanowie Glanów
50°18′56,207″N 19°49′19,639″E/50,315613 19,822122
XVIII wiek sam klasycystyczny dwór jest murowany, ale otacza go park, w którym stoją zabudowania gospodarcze, m.in. drewniano-murowana stodoła, spichlerz, budynek gospodarsko-mieszkalny, chałupa z Podwilka oraz spichlerz z Suchej
Skała, Church of St. Nicolas in Skała 3.jpg dzwonnica przy kościele św. Mikołaja w Skale ul. Kościelna 2
50°14′17,5″N 19°51′13,2″E/50,238194 19,853667
1764
Tenczynek Tenczynek. Dzwonnica kosciola sw. Katarzyny, II p. XVIIIw.JPG dzwonnica przy kościele św. Katarzyny w Tenczynku; Tenczynek 68
Kraków Kaplica Małgorzaty i Judyty Kraków2.jpg Kaplica św. Małgorzaty i św. Judyty ul. Kościuszki 88
50°03′09,2″N 19°54′45,6″E/50,052556 19,912667
XVII wiek kaplica ośmioboczna konstrukcji zrębowej, wzniesiona na planie centralnym, nakryta kopułą z latarnią
? Muzeum Budownictwa Drewnianego „Skansen” w Woli Justowskiej
50°03′49,79″N 19°51′43,62″E/50,063831 19,862117
Krzesławice Kościół Jana Chrzciciela.JPG Kościół św. Jana Chrzciciela i Matki Boskiej Szkaplerznej w Krakowie-Krzesławicach ul. Wańkowicza 35 kościół przeniesiono z Jawornika koło Myślenic i umieszczono obok dworku Jana Matejki, jako zalążek skansenu, który jednak nigdy nie powstał
Ojców Polska OjcowskiPN 016.jpg Kaplica św. Józefa Rzemieślnika zwana również Kaplicą "Na Wodzie" Ojcowski Park Narodowy
1901 kaplica powstała po przebudowniu łazienek zdrojowych, wzniesiono ją na planie krzyża kaplica i osadzono na filarach umieszczonych w potoku Prądnik; ściany pokrywa ozdobny szlunek a całość wieńczy ażurowa wieżyczka z krzyżem
? zabudowa w Ojcowie XIX wiek zabudowa uzdrowiskowa i wypoczynkowa z końca XIX wieku i początku XX wieku
Iwanowice Włościańskie Iwanowice (pow krakowski)-kosciol sw Trojcy.jpg Kościół św. Trójcy w Iwanowicach Włościańskich Iwanowice 96
1745 kościół zbudowany jest w konstrukcji zrębowej o ścianach pionowo oszalowanych z listowaniem i ze stromym dachem pokrytym blachą, zwieńczonym dwiema wieżami o konstrukcji słupowo-ramowej
Barwałd Dolny BarwałdDln church.jpg Kościół św. Erazma w Barwałdzie Dolnym Barwałd Dolny 50
1782 kościelna wieża pochodzi ze starszej świątyni i jest nietypowo usytuowana przy prezbiterium
Dłużec ChurchDluzec.jpg Kościół św. Mikołaja i Wawrzyńca w Dłużcu ?
Głębowice ? Kościół Matki Bożej Szkaplerznej w Głębowicach Głębowice 46 1518 kościół wzniesiony na planie krzyża łacińskiego, nawa jest drewniana, wzniesiona "na zrąb" i oszalowana, natomiast prezbiterium, zakrystia i kruchta są murowane
Graboszyce Sad graboszyce 001.jpg Kościół św. Andrzeja w Graboszycach Graboszyce 15
1585 kościół zrębowy, nakryty dwuspadowym dachem o kalenicy różnej wysokości z piętrową wieżą i zakrystią i unikatowym barokowym wyposażeniem wewnątrz
Grojec Poland Grojec church.jpg Kościół św. Wawrzyńca w Grojcu ul. B. Chowańca 1
1671 kościół orientowany, drewniano murowany
Jawiszowice Church in Jawiszowice 1.jpg Kościół św. Marcina w Jawiszowicach Głębowice 46
49°57′36,5″N 19°08′05,3″E/49,960139 19,134806
1692 kościół jednonawowy, konstrukcji zrębowej, podbity gontem i pokryty blachą, otoczony zamkniętymi podcieniami - tzw. sobotami
Krzęcin Krzecin kosciol 2.jpg Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Krzęcinie Krzęcin 47
1589 kościół konstrukcji zrębowej, oszalowany, z dwiema wieżami słupowymi i niewielką wieżyczką na sygnaturkę
Marcyporęba ? Kościół św. Marcina w Marcyporębie Głębowice 46
49°57′36,5″N 19°08′05,3″E/49,960139 19,134806
1677 ciekawostką jest fakt, iż we wszystkich ołtarzach kościoła znajdują się wizerunki Maryi
Mętków Church,Metkow,Oswiecim,Poland.jpg Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Mętkowie ul. Floriana 1
1771 trójnawowy modrzewiowy kościół przeniesiony z Niegowici
Modlnica Kosciół w Modlnicy lata 20.jpg Kościół św. Wojciecha i Matki Boskiej Bolesnej w Modlnicy ul. św. Wojciecha 83
1553
Nidek Nidek-kosciol.jpg Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Nidku Nidek 51
1536 kościół późnogotycki, jednonawowy, otoczony krużgankami
Osiek Poland Osiek church 1.jpg Kościół św. Andrzeja ul. Kościelna 13
1538-1549 kościół jednonawowy z wieżą izbicową, otoczony krużgankami.
Paczółtowice Paczoltowice church.jpg Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Paczółtowicach Paczółtowice 14
1510 kościół zrębowy, oszalowany, z dachami podbitymi gontami, z wieżą nakrytą łamanym dachem i zwieńczoną cebulastą kopułą
Polanka Wielka Polanka Wielka - kosciol Sw. Mikolaja.jpg Kościół św. Mikołaja w Polance Wielkiej ul. Kościelna 26
XVI wiek kościół z XVI wieku, w XVII wieku przebudowany na styl barokowy, z wnętrzem zdobionym gzymsami i pilastrami
Poręba Dzierżna Poreba dzierzna sw Marcin2.JPG Kościół św. Marcina w Porębie Dzierżnej Poręba Dzierżna 1

50°25′24,899″N 19°46′45,718″E/50,423583 19,779366
1766 Nawę powiększono o murowaną część w 1870 roku
Poręba Wielka Poreba Wielka - kosciol pw. Sw. Bartlomieja.jpg Kościół św. Bartłomieja w Porębie Wielkiej Poręba Wielka 5
XVI wiek kościół jest jednym z najstarszych kościołów na Pogórzu Śląskim
Przesławice Przeslawice kosciol1.JPG Kościół Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła w Przesławicach Przesławice 83
50°18′57,90″N 20°00′24,78″E/50,316083 20,006883
XVIII wiek Pierwotnie wzniesiony w Gołczy w XVIII w. z pozostałości kościoła z 1657 r., przeniesiony w latach 1972-74
Racławice

615825 pow krakowski gm Jerzmanowice Raclawice kosciol 01.JPG

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Racławicach Racławice 54
1511
Radocza ? Kościół Przemienienia Pańskiego w Radoczy Radocza 80
1525 na przełomie XVI i XVII wieku w kościele tym mieścił się zbór kalwiński
Rodaki Kosciolek w rodakach.jpg Kościół św. Marka w Rodakach ? 1601 kościół jednonawowy, przykryty gontem, częściowo z podcieniami
Skawinki Skawinki - kościół św. Joachima po zmroku.jpg Kościół św. Joachima w Skawinkach Skawinki 214
1733 kościół wzniesiono na planie krzyża greckiego
Sosnowice Sosnowice VII 2008.jpg Kościół Imienia Najświętszej Maryi Panny w Sosnowicach Plac Kościuszki 4
II połowa XVI wieku
Ulina Wielka ? Kościół św. Katarzyny w Ulinie Wielkiej Ulina Wielka 100
1655
Wolbrom 2006 01 15 kosciolek.jpg Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Wolbromiu ul. Krzywa 2
1638
Wola Radziszowska Kosciol wola radz.jpg Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Woli Radziszowskiej Wola Radziszowska 1
XV przykład kościoła gotyckiego, cenne wnętrza, gotycki obraz i późnogotycki krucyfiks
Woźniki Woźniki (woj małopolskie)-kosciol.jpg Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Woźnikach Woźniki 67 XVI wiek kościół późnogotycki, wewnątrz cenny krucyfiks z 1380 roku
Alwernia ? Pozostałości drewnianej zabudowy w Alwerni ? XVIII i XIX wiek
Wygiełzów Wygielzow museum21.JPG Nadwiślański Park Etnograficzny i Zamek Lipowiec ul. Podzamcze 1
50°04′35″N 19°26′25″E/50,076389 19,440278
XVII - XX wiek skansen, w którym zgromadzono przykłady zabudowy subregionu krakowskiego, domy małomiasteczkowe, zagrody wiejskie, kościół itp.
Bobrek Bobrek spichlerz.JPG Spichlerz folwarczny w Bobrku ul. Nadwiślańska 9 1779 dwukondygnacyjny, konstrukcji zrębowej, wzorowany na spichlerzach folwarcznych Śląska
Lanckorona Lanckorona 20050724 1330 2439.jpg drewniana zabudowa Lanckorony ? XIX wiek pierwotne założenia urbanistyczne, z czworobocznym rynkiem i zwartą zabudową

Trasa nr IA – wariant Mogiła-Proszowice[edytuj | edytuj kod]

Region Jurajsko-Oświęcimski - wariant Mogiła-Proszowice
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Goszyce Starydworwgoszycach1999.jpg Stary Dwór w Goszycach ? 1673 najstarszy zachowany dwór drewniany w Polsce
Wilków Kaplica p.w. śś. Otylii i Łucji z otoczeniem 1, Wilków.jpg Kaplica św. Otylii i św. Łucji w Wilkowie XVII wiek
Biórków Wielki Biorkow X 2008 a.jpg Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Biórkowie Wielkim Biórków Wielki 48
50°10′08,99″N 20°10′23,26″E/50,169164 20,173128
1633
Czulice Czulice X 2008.jpg Kościół św. Mikołaja w Czulicach Czulice 31 1547
Kraków Church of All Saints in Gorka Kościelnicka,Krakow,Poland.JPG Kościół Wszystkich Świętych w Krakowie na Górce Kościelnickiej ul. Podbiałowa 6 1646-1648 kościół późnogotycki konstrukcji zrębowej
Krakow Mogila kosciol sw Bartlomieja 20080309 1224 2636.jpg Kościół Narodzenia Pańskiego i św. Bartłomieja Apostoła w Krakowie (Mogiła) ul. Klasztorna 11 kościół znajduje się pod opieką cystersów, wewnątrz na suficie przedstawiona jest ogromna scena Adoracji Najświętszej Marii Panny przez św. Bernarda z Clairvaux.
Krzesławice Pustelnia przy Diablim Kamieniu.jpg Pustelnia św. Benedykta w Krzesławicach ? 1886 pustelnię tworzą kaplica, dom i kapliczka

Trasa nr II – Region Nadwiślański[edytuj | edytuj kod]

Region Nadwiślański
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Tarnów Tarnów - Kościół Najświętszej Marii Panny.jpg Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Tarnowie "na Burku" skrzyżowanie Narutowicza i Najświętszej Maryi Panny 1448 obecnie kościół ma wezwanie Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej, wyposażenie wnętrza z XVIII wieku
Skrzyszów 2011-04 Skrzyszów 1.jpg Kościół św. Stanisława Biskupa w Skrzyszowie Skrzyszów 1 1517 kościół jednonawowy z parą kaplic i wieżą, otoczony krużgankami, w ołtarzu obrazy późnogotyckie, rzeźba św. Barbary z 1500
Zawada Zawada - St Martin church.JPG Kościół św. Marcina w Zawadzie Zawada 47 2 poł. XV wieku wewnątrz cenny krucyfiks i płaskorzeźby z XVI wieku
Wierzchosławice ? Muzeum Dom Wincentego Witosa w Wierzchosławicach ? 1814, 1905-1913
Wojnicz Wojnicz1.JPG Kościół św. Leonarda w Wojniczu ? 2 poł. XVI wieku kościół jenonawowy, z ołtarzem w formie tryptyku
Brzesko ? Dawny teatr letni i osiedle robotnicze w Brzesku ul. Wesoła 1902
Mokrzyska ? Zespół zabudowy drewnianej w Mokrzyskach ? ?
Biesiadki ? Zabudowa drewniana w Biesiadkach ? 20-lecie międzywojenne
? Kościół św. Mateusza Ewangelisty w Biesiadkach Biesiadki 16 1661
Gosprzydowa JKRUK 20090719 GOSPRZYDOWA KOŚCIÓŁ IMG 9539.jpg Kościół św. Urszuli w Gosprzydowej ? 1694 lub 1697 ościół jednonawowy, otoczony krużgankami. wolno stojąca dzwonnica z XVIII w
Lipnica Murowana Lipnica Murowana - Market Square (Poland, April 2010).JPG Drewniana zabudowa Lipnicy Murowanej ? ? zachowane średniowieczne założenie urbanistyczne i zabudowa w skali pierwotnej, przy rynku domy parterowe podcieniowe, usytuowane szczytowo
Lipnica Dolna Lipnica leonard1.jpg Kościół św. Leonarda XV-XVI wiek jeden z najlepiej zachowanych kościołów średniowiecznych w skali kraju, wewnątrz cenne malowidła i wyposażenie. Obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Nowy Wiśnicz Koryznówka.JPG Dwór "Koryznówka" ? lata 50. XIX wieku obecnie mieści się tu Muzeum Pamiątek po Janie Matejce
Pogwizdów ? Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Nowym Wiśniczu ? XV wiek
Bochnia Dzwonnica Bazyliki św. Mikołaja w Bochni.jpg Dzwonnica przy kościele św. Mikołaja Plac św. Kingi 9 1991 jest to rekonstrukcja dzwonnicy z początku XVI wieku, która spłonęła w 1987
Uście Solne ? Drewniana zabudowa w Uściu Solnym ? przełom XIX i XX wieku
Dołęga ? Dwór w Dołędze ? 1845 obecnie mieści się tu oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie
Zalipie Zalipie1000.jpg Drewniane zagrody ? XIX wiek zagrody w Zalipiu ozdabiane są pięknymi malunkami, warto zwrócić szczególną uwagę na Dom Malarek oraz Zagrodę Felicji Curyłowej, która stanowi oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie
Dąbrowa Tarnowska ? Kościół Wszystkich Świętych w Dąbrowie Tarnowskiej ? 1771 kościół barokowy, wzniesiony "na zrąb"
Zaborów ? Dzwonnica przy kościele w Zaborowie Zaborów 85 1830
Gawłów ? Kościół św. Andrzeja Boboli w Gawłowie ? 1806
Krzyżanowice ? Kościół św. Joachima w Krzyżanowicach ? 1746
Strzelce Wielkie ? Kościół św. Sebastiana w Strzelcach Wielkich 1784-1785
Żelichów ? Kościół św. Zygmunta w Żelichowie 1642
Odporyszów ? Muzeum im. Jana Wnęka w Odporyszowie ? ?
Szczepanów ? Zabudowa w Szczepanowie
Tarnów Tarnow ul Tuchowska kosciol na Terlikowce.JPG Kościół Świętej Trójcy na Terlikówce ul. Tuchowska 1563-1589 zarówno dach jak i ściany świątyni podbite są gontem, wnętrze późnorenesansowe, ze współczesnymi obrazami

Trasa nr III – Region Podhalańsko-Pieniński[edytuj | edytuj kod]

Region Podhalańsko-Pieniński
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Zakopane Zakopane stary kosciol.jpg Kościół św. Klemensa ul. Kościeliska 1847 obecnie kościół nosi wezwanie Matki Bożej Częstochowskiej, obok znajduje się zabytkowy Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku z mogiłami wielu znanych ludzi związanych z Podhalem
Harendakosciol.JPG Kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty na Harendzie ? XVIII wiek kościół przeniesiony z Zakrzowa
Harendawilla.JPG Willa Harenda ? ? obecnie w willi mieści się Muzeum Biograficzne Jana Kasprowicza
Jaszczurowka kaplica 01.jpg Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa na Jaszczurówce ? początek XX wieku kaplica na wysokiej granitowej podmurówce, zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza w stylu zakopiańskim
Bukowina Tatrzańska Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bukowinie Tatrzańskiej ? 1887-1900
Jurgów Jurgow kosciol 05.jpg Kościół św. Sebastiana i Matki Boskiej Różańcowej w Jurgowie ? 1675 bogate wyposażenie barokowe
Jurgovdrev.png Zespół szałasów na Polanie Podkólne w Jurgowie skupisko szałasów pasterskich, unikat archaicznej kultury materialnej ziem górskich
Jurgów - Zagroda Soltysów.jpg Zagroda Sołtysów w Jurgowie obecnie mieści się tu oddział Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem
Białka Tatrzańska Zabytkowykościółek.jpg Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Białce Tatrzańskiej 1700
Trybsz Trybsz 313-13.jpg Kościół św. Elżbiety Węgierskiej w Trybszu 1567
Sromowce Niżne SromowceNizneStaryKosciol.jpg Kościół św. Katarzyny w Sromowcach Niżnych 1513
Niedzica Niedzica, zabytkowy spichlerz a1.jpg Spichlerz w Niedzicy
Grywałd Kosciol Grywald.JPG Kościół św. Marcina w Grywałdzie II połowa XV wieku jeden z cenniejszych kościołów Podhala; jednonawowy z wieżą izbicową, wewnątrz cenne malowidła
Szczawnica Szczawnica, ul. Zdrojowa 2-4.jpg Zabudowa uzdrowiskowa XIX wiek zabudowa zdrojowa z willami i pensjonatami w stylu tyrolskim
Kluszkowce Osada Turystyczna Czorsztyn zagrody, spichlerze, wille, przeniesione z terenu Zalewu Czorsztyńskiego
Maniowy Maniowy - kościół drewniany.jpg Kaplica cmentarna św. Sebastiana w Maniowych 1723 kaplica z krużgankami
Dębno Podhalańskie Church of St. Michael in Dębno 2009 (3).jpg Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim koniec XV wieku zachowany bez zmian, jeden z najcenniejszych w Polsce; bogate wyposażenie wnętrza, m.in. krucyfiks z XIV w. i kompletny tryptyk z XVI w. Obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Harklowa Harklowa 2009 (2).jpg Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Harklowej przełom XV i XVI wieku wewnątrz bogate wyposażenie
Łopuszna Lopuszna kosciol 01.jpg Kościół Świętej Trójcy w Łopusznej XV wiek jednonawowy, w ołtarzu tryptyk z w. XV.
Dwór w Łopusznej.jpg Dwór Tetmajerów 1800 dwór z facjatą i dachem polskim, obecnie mieści się tu oddział Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem
Nowy Targ Nowy targ anna.jpg Kościół św. Anny w Nowym Targu II połowa XV wieku
Rdzawka Church of the Holy Cross in Rdzawka 1.jpg Kościół Świętego Krzyża "na Obidowej" w Rdzawce 1757
Rabka Stary Kościół w Rabce .jpg Kościół św. Marii Magdaleny w Rabce 1606 kościół jednonawowy z potężną wieżą izbicową, zwieńczoną barokowym hełmem cebulastym, obecnie Muzeum Regionalne im. Władysława Orkana
Krzeczów Krzeczow kosciol 01.jpg Kościół św. Wojciecha w Krzeczowie przełom XVI i XVII wieku
Tokarnia Kościół Matki Boskiej Śnieżnej w Tokarni początek XVIII wieku jednonawowy, z wolno stojąca wieżą, wewnątrz zabytki sztuki ludowej, w tym rzeźba Chrystus na osiołku, obwożona w czasie procesji w niedzielę palmową
Łętownia Kosciol Letownia 01.jpg Kościół św. św. Szymona i Judy Tadeusza w Łętowni 1760-1765 kościół jednonawowy z parą kaplic i wieżą; wewnątrz malowidła i bogate wyposażenie z XVIII wieku
Sucha Beskidzka Rzym inn Sucha Beskidzka.jpg Karczma „Rzym” XVIII wiek
Lachowice Lachowice kosciol pw sw Apostolow Piotra i Pawla.jpg Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Lachowicach 1789
Zawoja Zawoja st. Clement church.jpg Kościół św. Klemensa Papieża i Męczennika w Zawoi 1888
Skansen im Józefa Żaka w Zawoi Markowej
Karczma w Zawoi 1836
Zubrzyca Górna Orawski Park Etnograficzny1.JPG Orawski Park Etnograficzny skansen, dworek, chałupy, karczmy, zespół przemysłowy napędzany wodą, budownictwo obszaru orawskiego. Wnętrza wyposażone w pierwotne sprzęty i dzieła sztuki ludowej
Sidzina Skansen w Sidzinie
Orawka Orawka - Kościół.jpg Kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce 1650-1659 bogate wyposażenie wnętrza: malowidła ścienne i figuralne diabły i dusze czyśćcowe z wieku XVI, gotycki posąg Chrystusa Frasobliwego z XV wieku
Spytkowice Kościół Niepokolanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Spytkowicach 1758
Sieniawa Sad sieniawa 002.jpg Kościół św. Antoniego 1740
Chochołów Chochołów.jpg drewniana zabudowa Chochołowa malownicza wieś, naturalny rezerwat drewnianej architektury: domy zrębowe, kryte wysokimi dachami gontowymi, w tym unikatowy dom wzniesiony z pnia jednej paręsetletniej jodły oraz dom Jana Bafii, w którym mieści się Muzeum Powstania Chochołowskiego w Chochołowie
Witów Sad witow 001.jpg Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie 1910-1912
Zakopane Zakopane Krzeptowki 113 chalupa Sabały02 A-1153 M.JPG Chata Sabały na Krzeptówkach Krzeptówki 17 koniec XVIII wieku dom Jana Krzeptowskiego Sabały
Zakopane, willa Koliba.jpg Willa Koliba ul. Kościeliska 18 1892-1893 willa w stylu zakopiańskim, zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza, obecnie mieści się tu Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza w Zakopanem, będące oddziałem Muzeum Tatrzańskiego
Villa atma.JPG Willa Atma ul. Kasprusie 19 1895 obecnie mieści się tu Muzeum Karola Szymanowskiego

Trasa nr IV – Region Pogórza Beskidzkiego[edytuj | edytuj kod]

Region Pogórza Beskidzkiego
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Wieliczka Wieliczka-kosc sw Sebastiana.jpg Kościół św. Sebastiana w Wieliczce 1581
Raciechowice Raciechowice IV 2009 d.jpg Dwór w Raciechowicach 1760 dwór parterowy z facjatką i dachem mansardowym
A-612M Raciechowice gm. Raciechowice -zespół dworski- spichlerz.Kwasia.JPG Spichlerz w Raciechowicach 1774
Raciechowice IV 2009 a.jpg Kościół św. Jakuba Starszego i św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Raciechowicach 1720 w kościele znajduje się m.in. XVI-wieczny obraz Najświętszej Marii Panny w sukienkach metalowych
Dobczyce Skansen Dobczyce.JPG Skansen w Dobczycach zespół małego skansenu z karczmą i budynkami gospodarczymi
Gruszów Gruszow IV 2009 e.jpg Kościół Rozesłania Świętych Apostołów w Gruszowie I połowa XVI wieku
Łapanów Łapanów a1.jpg Kościół św. Bartłomieja w Łapanowie 1529
Wola Zręczycka Bella VitaManor House.jpg Dwór Bella Vita w Woli Zręczyckiej 1876-1879
Krzesławice Kapliczka przy Diablim Kamieniu.jpg Pustelnia św. Benedykta w Krzesławicach wraz z kaplicą
Skrzydlna Kosciol w Skrzydlnej - 04.JPG Kościół św. Mikołaja Biskupa XVI wiek kościół z murowanym prezbiterium, wewnątrz krucyfiks gotycki z XIV wieku oraz obraz późnogotycki z wieku XVI
Wiśniowa Wiśniowa - Kościół p. w. św. Marcina.jpg Kościół św. Marcina w Wiśniowej 1730
Dobra Kościół w Dobrej (stary) G26.1.jpg Kościół pomocniczy św. św. Szymona i Judy Tadeusza koniec XVII wieku
Czchów Drewniana zabudowa w Czchowie
Jurków Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Jurkowie.jpg Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy 1913
Poręba Wielka Władysław Orkan-orkanówka, dom.jpg Muzeum Biograficzne Władysława Orkana "Orkanówka"
Kasina Wielka Kasina Wielka - Kościół św. Marii Magdaleny.jpg Kościół św. Marii Magdaleny w Kasinie Wielkiej 1678
Wilkowisko Kościół św. Katarzyny 1923-1927 wybudowany na wzór świątyni z XVI wieku, która spłonęła w 1916
Szyk

Kościół w Szyku BW 46.jpg

Kościół św. Stanisława Biskupa i św. Barbary 1633 wewnątrz piękne malowidła ścienne z przełomu XVI i XVII wieku
Jodłownik

Kościół w Krużlowej 2.jpg

Kościół pomocniczy Narodzenia NMP 1585 kościół jednonawowy z wieżą izbicową
Laskowa Laskowa a2.jpg Dwór w Laskowej 1677 dwór barokowy
Rozdziele Rozdziele kościół 1.JPG Kościół św. Jakuba w Rozdzielu koniec XV wieku
Kamionka Mała Cmentarz wojenny na Jastrząbce 2.JPG Kaplica znajdująca się na cmentarzu wojennym nr 357
Kościół św. Katarzyny II połowa XVIII wieku
Wielogłowy Wieloglowy dwor.jpg Dwór w Wielogłowach XVII wiek
Rajbrot Kosciol Rajbrot.JPG Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Rajbrocie początek XVI wieku wewnątrz rzeźby późnogotyckie
Spichlerz w Rajbrocie
Tymowa Church in Tymowa.JPG Kościół św. Mikołaja Biskupa w Tymowej 1764 kościół trójnawowy, otoczony krużgankami, wnętrze późnobarokowe
Iwkowa Kościół w Iwkowej z zewnątrz.jpg Kościół cmentarny Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny II połowa XV wieku wewnątrz malowidła ścienne z 1619
Jurków Kościół Przemienienia Pańskiego w Jurkowie XVIII wiek
Łososina Górna Kosciol-los.jpg Kościół Wszystkich Świętych 1778
Zakliczyn Zabudowa drewniana XVIII i XIX wiek zabudowa małomiasteczkowa, zachowany układ urbanistyczny z czworokątnym rynkiem, unikatowe przykłady konstrukcji przysłupowej
Brzozowa Brzozowa - wooden church.JPG Kościół św. Mikołaja Biskupa w Brzozowej XVI wiek
Siemiechów Kościół Matki Boskiej Gromnicznej w Siemiechowie przełom XV i XVI wieku malowidła ścienne z wieku XVI i XVII
Gromnik Saint Martin church in Gromnik, Poland.jpg Kościół św. Marcina Biskupa w Gromniku 1727 kościół jednonawowy z wieżą ośmiokątną, zachowane bogate detale ciesielskie
Ciężkowice Ciężkowice - Market Square.jpg zabudowa w Ciężkowicach XVII i XIX wiek zachowany układ urbanistyczny, domy z XVII i XIX w., usytuowane szczytowo z podcieniami na słupach z zastrzałami
Jastrzębia Jastrzębia a1 (gm. zakliczyn).jpg Kościół św. Bartłomieja w Jastrzębiej początek XVI wieku kościół jednonawowy z wieżą, wewnątrz XVIII-wieczne wyposażenie
Podole-Górowa POL Podole Gorowa kosciol.jpg Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Podolu-Górowej I połowa XVI wieku wewnątrz cenne malowidła ścienne z 1542
Przydonica Przydonica kosciol 1.jpg Kościół Matki Boskiej Różańcowej w Przydonicy 1527 wewnątrz malowidła ścienne 1527 oraz dwa kompletne tryptyki gotyckie z XV wieku
Spichlerz w Przydonicy XIX wiek
Nowy Sącz Skansen w Nowym Saczu - fragment 14.08.08 p.jpg Sądecki Park Etnograficzny XVII-XIX wiek skansen budownictwa obszaru Lachów sądeckich i łemkowskiego, oddział Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu
Mogilno Kościół św. Marcina w Mogilnie 1765
Krużlowa Wyżna Kruzlowa1.JPG Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Krużlowej Wyżnej 1520 kościół jednonawowy z wieżą nakrytą hełmem cebulowym; wewnątrz malowidła z XVI wieku i krucyfiks z 1520
Wilczyska Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Wilczyskach XVII wiek
Stróże Barc Stroze Skansen Pszczelarstwa.jpg Muzeum Pszczelarstwa im. Bogdana Szymusika w Stróżach skansen założony w 2000
Grybów Plebania w Grybowie mieści się tu Muzeum Parafialne w Grybowie, a w jego kolekcji między innymi gotyckie obrazy z XV i XVI wieku
Ropa Ropa(js).jpg Kościół św. Michała Archanioła w Ropie 1761 kościół z dwiema murowanymi wieżami, wewnątrz barokowe wyposażenie
Szymbark Szymbark(js).jpg Kościół pomocniczy św. Wojciecha w Szymbarku 1782 kościół jednonawowy ze szczytem o falistym wykroju
Szymbark-Doliny(js).jpg Cerkiew greckokatolicka Narodzenia Bogarodzicy 1790 lub 1821
PL - Szymbark - skansen - Kroton 004.JPG Ośrodek Budownictwa Ludowego w Szymbarku skansen, oddział Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu
Polna Kościół św. Andrzeja Apostoła w Polnej XVI wiek wewnątrz ołtarz i sprzęty z XVIII wieku oraz malowidła z XVI i XVII wieku
Szalowa Kosciol Szalowa.jpg Kościół św. Michała Archanioła 1736
Moszczenica Kaplica Chrystusa w Ciemnicy w Moszczenicy 1680 kaplica cmentarna, ośmioboczna, nakryta dachem wielopołaciowym z latarnią
Libusza Church in Libusza.jpg Kościół Narodzenia NMP 1513 kościół odbudowany po pożarze w 1986, wewnątrz malowidła ścienne o wybitnej wartości artystycznej z XVI wieku

Trasa IVA – wariant Nowy Sącz-Limanowa[edytuj | edytuj kod]

Wariant Nowy Sącz - Limanowa
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Nowy Sącz Nowy Sacz Helena kosciol.jpg Kościół św. Heleny w Nowym Sączu 1686
Świdnik Świdnik (limanowski) - dwór.jpg Dwór Wielogłowskich w Świdniku
Tęgoborze Just kosciol.jpg Kościół Najświętszej Maryi Panny na Juście II połowa XVII wieku wewnątrz kamienna chrzcielnica
Męcina Męcina - wooden church.jpg Kościół św. Antoniego w Męcinie 1638
Pisarzowa Church of St. John the Evangelist in Pisarzowa 1.jpg Kościół św. Jana Ewangelisty w Pisarzowej 1713
Tabaszowa Tabaszowa kosciol.jpg Kościół św. Mikołaja w Tabaszowej 1753
Chomranice Chomranice kosciol.jpg Kościół Imienia Najświętszej Marii Panny w Chomranicach 1691-1692


Trasa IVB – wariant Nowy Sącz-Krynica[edytuj | edytuj kod]

Wariant Nowy Sącz - Krynica
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Nowy Sącz Nowy Sącz Dąbrówka Polska, kościół św. Rocha.jpg Kościół św. Rocha w Nowym Sączu 1595-1608
Stary Sącz Zabudowa w Starym Sączu XVIII i XIX wiek rezerwat urbanistyczny, przy rynku czworobocznym liczne domy drewniane
Milik Sad milik 001.jpg Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Miliku 1813 cerkiew trójdzielna z wieżą izbicową, ikony z wieku XVI i IX
Andrzejówka Andrzejówka1(js).jpg Cerkiew Zaśnięcia Bogurodzicy w Andrzejówce 1860-1864
Wierchomla Wielka Cerkiew w Wierchomli.JPG Cerkiew św. Michała Archanioła w Wierchomi Wielkiej 1821
Złockie Złockie cerkiew 2.jpg Cerkiew św. Dymitra w Złockiem 1873 cerkiew trójkopułowa z dobudowaną wieżą
Szczawnik Sad szczawnik 001.jpg Cerkiew św. Dymitra w Szczawniku 1841
Leluchów Sad leluchow 001.jpg Cerkiew św. Dymitra w Leluchowie 1861
Dubne Sad dubne 003.jpg Cerkiew św. Michała Archanioła w Dubnem 1861
Wojkowa Sad wojkowa 002.jpg Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Wojkowej 1790 lub 1792 trójdzielna wieża izbicowa, zachowane wyposażenie cerkiewne z XVII i XIX wieku
Powroźnik Sad powroznik 001.jpg Cerkiew św. Jakuba w Powroźniku 1600 jedna z najcenniejszych cerkwi grupy zachodniej łemkowskiej
Muszyna pozostałości podzamkowego zespołu dworskiego obecnie mieści się tu Muzeum Regionalne PTTK w Muszynie
Zabudowa mieszczańska w Muszynie XIX wiek
Jastrzębik Cerkiew w Jastrzębiku.JPG Cerkiew św. Łukasza w Jastrzębiku I połowa XIX wieku
Moszczenica Niżna Kościół św. Mikołaja w Moszczenicy Niżnej II połowa XVI wieku

Trasa V – Region Krynicko-Gorlicki[edytuj | edytuj kod]

Wariant Nowy Sącz - Krynica
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Krynica-Zdrój Kościół Przemienienia Pańskiego i Matki Boskiej Częstochowskiej w Krynicy 1863
Krynica-Zdrój willa Romanówka.jpg Willa Romanówka XIX wiek mieści się tu Muzeum Nikifora w Krynicy-Zdroju
Krynica-Zdrój Urszula.jpg Zabudowa uzdrowiskowa w Krynicy XIX wiek zabudowa zdrojowa willami i pensjonatami w większości w stylu tyrolskim oraz ośmioboczna kaplica zdrojowa z 1862
Zespol cerkwi Panny Marii ffolas 02.jpg Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Krynicy Słotwinach 1887-1888
Muszynka SAd muszynka 001.jpg Cerkiew św. Jana Ewangelisty w Muszynce XVIII wiek
Tylicz TyliczCerkiewMR200801.JPG Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Tyliczu 1743 cerkiew z wieżą o pozornej izbicy
Tylicz-stary-kosciol-parafialny-800x600.jpg Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tyliczu 1612 wnętrze z przełomu XVII i XVIII wieku
Mochnaczka Niżna Mochnaczka cerkiew 1.jpg Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce XVIII wiek
Banica Banica cerkov.jpg Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Banicy połowa XVIII wieku
Śnietnica Śnietnica cerkiew2.jpg Cerkiew św. Dymitra w Śnietnicy 1755
Brunary Brunary1(js).jpg Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach 1797 cerkiew trójdzielna z wieżą izbicową
Czarna Czarna1(js).jpg Cerkiew św. Dymitra w Czarnej XVIII wiek cerkiew o cechach klasycystycznych z fasadą w kształcie portyku
Wysowa Wysowa church cm01.jpg Cerkiew św. Michała Archanioła w Wysowej 1779 kompletne wyposażenie cerkiewne z przełomu XVIII i XIX wieku
Wysowa - Kościół katolicki 01.jpg Kościół Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Wysowej 1936-1938
Hańczowa Hanczowa1(js).jpg Cerkiew Opieki Matki Bożej w Hańczowej I połowa XIX wieku cerkiew trójdzielna z wieżą izbicową, kompletne wyposażenie cerkiewne z XVIII i XIX wieku; jedna z najlepiej zachowanych cerkwi łemkowskich
Uście Gorlickie Uscie2(js).jpg Cerkiew św. Paraskewy w Uściu Gorlickim 1786 wyposażenie z XVIII i XIX wieku
Kunkowa Cerkiew w Kunkowej II.jpg Cerkiew św. Łukasza Apostoła w Kunkowej 1868
Kwiatoń Kwiaton 1.jpg Cerkiew greckokatolicka św. Paraskewii w Kwiatoniu II połowa XVII wieku cerkiew trójdzielna z wieżą izbicową
Skwirtne Cerkiew Skwirtne lato.jpg Cerkiew filialna greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana w Skwirtnem 1837 wyposażenie z XVIII i XIX wieku
Zdynia Zdynia1(js)(js).jpg Cerkiew Opieki Matki Bożej w Zdyni 1786 lub 1795
Gładyszów Gladyszow cerkov n.jpg Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Gładyszowie 1938-1939
Gladysszow lipiec 2012 06.JPG Cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Gładyszowie 1857
Gładyszów cekiew.JPG Kościół Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Gładyszowie 1938
Wołowiec Cerkiew Wolowiec.JPG Cerkiew Opieki Matki Bożej w Wołowcu XVIII wiek
Krzywa Krzywa2(js).jpg Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Krzywej
Pętna Petna lipiec 2012 03.JPG Dzwonnica przy cerkwi greckokatolickiej św. Paraskewii 1700
Bartne Cerkiew w Bartnem.jpg Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Bartnem (greckokatolicka) 1842
Cerkiew prawosławna w Bartnem, gmina Sękowa, pow. Gorlice, woj. Młp. (8).JPG Cerkiew prawosławna Świętych Kosmy i Damiana w Bartnem 1928 cerkiew trójdzielna z wieżą, wyposażenie cerkiewne z XVIII i XIX wieku
Zabudowa łemkowska w Bartnem XIX wiek fragmenty zagród z chałupami z XIX wieku
Bodaki Bodaki cerkiew.JPG Cerkiew prawosławna św. Dymitra w Bodakach 1932-1934
Bodaki1(js).jpg Cerkiew św. Dymitra w Bodakach (greckokatolicka) 1902
Ropica Górna Ropica-Górna(js).jpg Cerkiew św. Michała Archanioła w Ropicy Górnej 1813
Męcina Wielka Mecina1(js).jpg Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Męcinie Wielkiej 1807
Owczary Owczary08(js).jpg Cerkiew Opieki Matki Bożej w Owczarach 1653 wewnątrz kompletne wyposażenie cerkiewne z XVII-XIX wieku
Sękowa Sekowa2(js).jpg Kościół filialny św, św. Filipa i Jakuba w Sękowej 1520 kościół jednonawowy z wieżą, obudowany podcieniami. Obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Berest Berest cerkiew1.jpg Cerkiew greckokatolicka św. św. Kosmy i Damiana w Bereście 1842 zachowany kompletny XVIII-wieczny ikonostas
Polany Obraz 015 Polany 01.jpg Cerkiew św. Michała Archanioła w Polanach 1820
Kąclowa Kościół św. Wojciecha w Kąclowej 1926-1929
Binczarowa POL Binczarowa cerkiew.jpg Cerkiew greckokatolicka św. Dymitra w Binczarowej 1760 cerkiew trójdzielna z wieżą izbicową; z polichromią figuralną z 1549 i 1649; w sąsiedztwie zespół architektury plebańskiej: plebania, organistówka, stodoła, spichlerz, szpital ubogich
Bogusza Bogusza cerkiew drewniana.jpg Cerkiew św. Dymitra w Boguszy 1858 cenne wyposażenie z XVII-XIX wieku
Królowa Górna Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy w Królowie Górnej 1815 wewnątrz ikona Matki Boskiej "Orantki"
Ptaszkowa Kościół Najświetszego Imienia Marii Panny w Ptaszkowej 1555 kościół jednonawowy z parą kaplic o charakterze transeptu z wieżą

Trasa nr VI – trasa łącznikowa[edytuj | edytuj kod]

Trasa łącznikowa
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Binarowa Kosciol Binarowa po remoncie.JPG Kościół św. Michała Archanioła w Binarowej 1500 kościół jednonawowy z wieżą i kaplicą; wewnątrz cenne malowidła z XVI i XVII wieku oraz gotycka rzeźba Matki Boskiej z ok. 1400. Obiekt wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Różnowice Drewniany kosciol Roznowice.JPG Kościół pomocniczy św. Andrzeja w Rożnowicach 1756-1764 kościół trójnawowy z charakterystyczną wieżą
Rzepiennik Biskupi Kościół w Rzepienniku z zewnątrz.jpg Kościół pomocniczy św. Jana Chrzciciela w Rzepienniku Biskupim początek XVI wieku wewnątrz tryptyk z XVI wieku oraz wyposażenie manierystyczne i barokowe

Miejscowości leżące poza szlakiem[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości i obiekty poza szlakiem
Miejscowość Zdjęcie Nazwa obiektu Adres i lokalizacja Czas powstania Uwagi
Besko Besko.2.P1000556.JPG Kościół Podwyższenia Krzyża w Besku XVIII wiek w sąsiedztwie drewniany spichlerz i budynek klasztoru sióstr Felicjanek
Bezmiechowa Górna Bezmiechowa Górna - Church 02.jpg Cerkiew Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Bezmiechowej Górnej 1830
Chabówka Church of the Holy Cross in Rdzawka 1.jpg Kościół Świętego Krzyża w Rdzawce 1757 kościół odrestaurowany po pożarze w 1955
Czerteż Zespół cerkwi Przemienienia Pańskiego w Czerteżu.jpg Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Czerteżu 1742 klasyczny, zarazem najstarszy przykład cerkiewnej architektury bojkowskiej; obok wolnostojąca dzwonnica
Michałówka Kościół św. Michała Archanioła w Michałówce 1763 wnętrze późnobarokowe
Sławęcin Drewniany kosciol Slawecin.JPG Kościół św. Katarzyny w Sławęcinie II połowa XVIII wieku cenne wyposażenie wnętrz, w tym tablicowy obraz gotycki z w. XV
Zyndranowa Zyndranowa skansen.jpg Skansen z Zyndranowej zespół zabudowań gospodarstwa wiejskiego, przykład budownictwa łemkowskiego, wewnątrz Muzeum z cennymi zbiorami etnograficznymi
Czermna Stary kosciol Czermna.JPG Kościół św. Marcina w Czermnej 1520

Znaczenie i zwiedzający[edytuj | edytuj kod]

Cztery kościoły znajdujące się na szlaku są wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO, w 2008 szlak odwiedziło około 80 tys. turystów[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Szlak Architektury Drewnianej (pol.). drewniana.malopolska.pl. [dostęp 2013-01-07].
  2. Małgorzata Bochenek. Na drewnianym szlaku. „Nasz Dziennik”, s. 10, 19.05.2009. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]