Szlarnik wyspowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szlarnik wyspowy
Zosterops strenuus[1]
Gould, 1855
Szlarnik wyspowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina szlarniki
Rodzaj Zosterops
Gatunek szlarnik wyspowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Szlarnik wyspowy (Zosterops strenuus) – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników. Występował endemicznie na australijskiej wyspie Lord Howe. Wymarł po 1918.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał John Gould na łamach Proceedings of the Zoological Society of London w 1855[3]. Holotypem był okaz, który pozyskał dla niego John MacGillivray w 1853[4] podczas podróży HMS Herald[a]. Była to samica; trafiła do Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, wówczas znanego jeszcze jako British Museum[5]. Nowemu gatunkowi autor nadał nazwę Zosterops strenuus[3], która jest obecnie (2017) akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC). Wcześniejsi autorzy uznawali czasem szlarnika wyspowego za podgatunek szlarnika cienkodziobego (Z. tenuirostris)[6]. Epitet gatunkowy strenuus oznacza z łaciny „ruchliwy”[7].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosiła według Goulda około 14,5 cm; wspomniał, że był to największy znany w tamtych czasach gatunek szlarnika[4][b]. Szlarniki wyspowe były większe od innych endemicznych dla Lord Howe szlarników – szlarników południowych (Z. [lateralis] tephropleurus, podgatunek szlarnika rdzawobocznego, Z. lateralis). Odróżniały się jaskrawożółtym, a nie zielonawym, gardłem. Od szlarników białopierśnych (Z. albogularis) z Norfolk odróżniał je biały (nie żółty) brzuch. Głowa i wierzch ciała były jaskrawe, zielonooliwkowe. Między nasadami skrzydeł i przez barkówki przebiegał szary pas. Skrzydła i ogon były łupkowobrązowe, pióra miały oliwkowozielone krawędzie. Broda i gardło żółte. Boki jasne, winnobrązowe. Pokrywy podskrzydłowe i lotki III rzędu białe. Pokrywy podogonowe jasnożółte. Dziób i nogi niebieskoszare, tęczówka jasnobrązowa[4].

Zasięg, ekologia i zachowanie[edytuj]

Szlarnik wyspowy był endemitem australijskiej wyspy Lord Howe[8][4]. Zachowało się niewiele informacji o zwyczajach tych ptaków. Bell w 1913 odnotował, że ptaki te pojawiają się tysiącami i niszczą uprawy, zjadają owoce i jaja innych ptaków. Lęgi wyprowadzały w listopadzie i grudniu. Hull (1909) zaobserwował, że gniazdo ma kształt kubeczka i umieszczone jest w rozwidleniu gałęzi. Budulec stanowiły korzonki i trawy, a wyściółkę delikatniejszy materiał. Jaja, podobnie jak u innych szlarników, miały jasnoniebieską skorupkę. Hull także obserwował te szlarniki w dużych liczbach. Zanotował, że w porośniętych palmami obszarach i na zadrzewionych stokach całymi dniami słychać było ich energiczną pieśń[4].

Status[edytuj]

IUCN uznaje szlarnika wyspowego za gatunek wymarły (EX, Extinct). Choć ptak ten był powszechny przed 1918 rokiem, ostatnie stwierdzenie pochodzi z 1908[8]. Gatunek najprawdopodobniej zaczął wymierać po 1918, kiedy to z wraku SS Makambo pouciekały szczury śniade (Rattus rattus). Poszukiwania w 1928 i 1936 nie przyniosły rezultatu[4].

Uwagi

  1. Okręt brał udział w ekspedycji badawczej na południowym Pacyfiku w latach 1852–1856; John MacGillivray, szkocki przyrodnik, był jednym z jej członków.
  2. Wartość ta nie zgadza się z długością ciała podaną w Extinct Birds (2010), która ma według autorów wynosić około 7,6 cm (3 cale). W dalszej części jednak autorzy wspominają, że przedstawiciele Z. strenuus byli więksi od Z. (l). tephropleurus, czym sobie sami przeczą; informacja ta musi być więc nieprawdziwa.

Przypisy

  1. Zosterops strenuus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Zosterops strenuus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b John Gould. On some New Species of Birds collected by Mr. M‘Gillivray. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 23, s. 166, 1855. 
  4. a b c d e f Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 265. ISBN 9781408158616. OCLC 778339723. (ang.)
  5. Hans Gadow: Catalogue of the Birds in the British Museum. T. 9. Cynnirimorphæ. 1884, s. 155.
  6. Frank Gill & David Donsker: Sylviid babblers, parrotbills & white-eyes. IOC World Bird List (v7.1), 20 kwietnia 2017. [dostęp 27 maja 2017].
  7. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 367. ISBN 1408125013.
  8. a b Robust White-eye Zosterops strenuus. BirdLife International. [dostęp 27 maja 2017].