Szmaragdowiec żółtooki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szmaragdowiec żółtooki
Anthornis melanocephala[1]
G. R. Gray, 1843
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina miodojady
Rodzaj Anthornis
Gatunek szmaragdowiec żółtooki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Szmaragdowiec żółtooki (Anthornis melanocephala) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny miodojadów. Występował na Wyspach Chatham. Wymarły; ostatni raz odnotowany w 1906.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał George Robert Gray w 1843, nadając mu nazwę Anthornis melanocephala[3]. Nazwa ta jest obecnie (2017) uznawana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[4]. Niektórzy autorzy uznawali szmaragdowca żółtookiego za podgatunek szmaragdowca zwyczajnego (Anthornis melanura)[4][5]. Odkrywcą gatunku był niemiecki przyrodnik Ernst Dieffenbach, który w 1839 odwiedził Wyspy Chatham[6]. Mieszkańcy wyspy Chatham nazywali te ptaki mako mako[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 23 cm[6]. Wymiary holotypu, przybliżone, oryginalne podane w calach: długość górnej krawędzi dzioba 23 mm, długość skrzydła 107 mm, długość ogona 117 mm, długość skoku 38 mm[7]. Większość upierzenia miała barwę oliwkowozieloną, jaśniejszą po bokach ciała i na brzuchu. Ciemię i czoło stalowoniebieskie, gardło i boki głowy fioletowawe. Skrzydła i sterówki czarnobrązowe, ze stalowoniebieskimi krawędziami[6]. Tęczówka złocistożółta[7].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Szmaragdowce żółtookie występowały na wyspach Chatham, Pitt, Mangere Island i Little Mangere Island[6].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia szmaragdowców żółtookich były gęste lasy[8]. Lęgi odnotowano w sierpniu, wrześniu i październiku. Gniazdo szmaragdowców żółtookich umieszczane było w drzewie, krzewie lub paproci drzewiastej, na wysokości około 3,5 m na ziemią. Jedyne zachowane gniazdo składa się z drobnych patyczków, traw i korzeni, a wyściełane jest trawą. Zniesienie liczyło 3 jaja o różowej skorupce pokrytej na szerszym końcu czerwonobrązowymi plamkami[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje szmaragdowca żółtookiego za gatunek wymarły (EX, Extinct)[8]. W 1871, kiedy Travers odwiedził wyspy Chatham, szmaragdowce żółtookie były nadal pospolite[6]. Po raz ostatni zostały odnotowane w 1906 na Little Mengere Island. Podczas ekspedycji w 1938 nie odnaleziono już tych miodojadów[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anthornis melanocephala, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Anthornis melanocephala. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b G. R. Gray & R. Bowdler Sharpe: I. Birds of New Zealand. W: The zoology of the voyage of the H.M.S. Erebus & Terror. 1844-1875, s. 4.
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Honeyeaters. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 29 stycznia 2017].
  5. praca zbiorowa: Check-list of birds of the world. T. 12. 1967, s. 444.
  6. a b c d e f Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 231. ISBN 978-1-4081-5861-6.
  7. a b Catalogue of the Birds in the British Museum. T. 9. 1884, s. 256–257.
  8. a b c Chatham Bellbird Anthornis melanocephala. BirdLife International. [dostęp 29 stycznia 2017].