Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego
Ilustracja
Gmach w 2014
Dewiza „Czyńmy dobro”
Data założenia 1609
Typ szpitala szpital specjalistyczny
Państwo  Polska
Adres ul. Trynitarska 11
31-061 Kraków
Dyrektor Dorota Puka
Łóżka szpitalne 130
Oddziały szpitalne 5
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego”
50,047500°N 19,945278°E/50,047500 19,945278
Strona internetowa
Budynek Szpitala Bonifratrów
Obiekt zabytkowy nr rej. A-577 z 10.V.1976[1]
Ilustracja
Gmach w roku otwarcia 1906
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Trynitarska 3-11
Architekt Teodor Talowski
Rozpoczęcie budowy 1897
Ukończenie budowy 7.10.1906
Pierwszy właściciel Zakon bonifratrów
Obecny właściciel Zakon bonifratrów
Strona internetowa

Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandegoszpital specjalistyczny w Krakowie mieszczący się przy ul. Trynitarskiej 11.

Historia[2][edytuj | edytuj kod]

Ufundowany w 1609 roku przez Waleriana Montelupiego i wspierany przez krakowskie mieszczaństwo pierwszy bonifraterski Szpital u zbiegu ulic św. Jana i św. Marka służył chorym i cierpiącym przez dwa stulecia.

Dotkliwe zubożenie klasztoru w okresie zaborów sprawiło, że zabrakło funduszy na remont budynków zagrożonych całkowitą ruiną. W 1812 roku wskutek zabiegów biskupa krakowskiego Andrzeja Gawrońskiego król saski i wielki książę warszawski Fryderyk August Wettyn wydał dekret, na mocy którego Bonifratrzy otrzymali na własność opuszczony klasztor wraz z ogrodem i kościół Trynitarzy pw. Świętej Trójcy przy obecnej ulicy Krakowskiej.

W tych trudnych czasach bracia Bonifratrzy odremontowali nową siedzibę i znów zaczęli służyć społeczeństwu Krakowa. Przyznanie Galicji autonomii i objęcie prezydentury miasta przez Józefa Dietla, lekarza i społecznika, poprawiło nieco sytuację Konwentu i Szpitala.

Pomyślny okres działalności rozpoczął się jednak dopiero wraz z wyborem na przeora Konwentu (1891 r.) br. Laetusa Bernatka – Morawianina z pochodzenia, farmaceuty z wykształcenia. Nowy przeor pomimo wielu przeciwności losu postanowił wybudować nowy szpital. Okazją do realizacji tego zamysłu stał się jubileusz 50-lecia panowania cesarza Franciszka Józefa. Zwołana w marcu 1897 roku, w Wiedniu kapituła prowincji austriacko-czeskiej zaakceptowała pomysł L. Bernatka dotyczący wybudowania nowego szpitala w Krakowie, przy ulicy Trynitarskiej. Autorem projektu szpitala był znany architekt, profesor Krakowskiej Wyższej Szkoły Techniczno-Przemysłowej, Teodor Talowski.

Całkowity koszt budowy nowego szpitala wyniósł 450 tys. koron, z czego 369,6 tys. pochodziło ze składek społeczeństwa. W 1898 roku wbudowano kamień węgielny, a uroczyste otwarcie i poświęcenie Szpitala przez ks. kardynała Jana Puzynę odbyło się 7 października 1906 roku.

Teodor Talowski, akwarela z 1898 „Gmach Szpitala Zakonu Bonifratrów w Krakowie”

Szpital w dniu otwarcia liczył 100 łóżek i posiadał oddziały: wewnętrzny z pododdziałem gruźliczym, chirurgiczny, skórno-weneryczny z ambulatoriami, ponadto ambulatoria dentystyczne i okulistyczne oraz aptekę. Wyposażony w centralne ogrzewanie, elektryczne oświetlenie złożone ze 130 lamp żarowych, wentylację, zimną i ciepłą wodę oraz specjalistyczną aparaturę medyczną był jednym z najnowocześniejszych szpitali Galicji. Wysoki poziom wyposażenia szpitala został nagrodzony w 1907 roku, podczas X Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich złotym medalem „za wzorowe urządzenie”.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku i odrodzenie się w 1922 roku Prowincji Polskiej Zakonu Bonifratrów zaowocowało rozbudową budynku, uzupełnianiem wyposażenia o nowoczesną aparaturę medyczną, zatrudnianiem najlepszych lekarzy stosujących nowe metody leczenia. 15 lipca 1924 otwarto nowy oddział szpitalny obejmujący choroby uszu, nosa i gardła[3].

Po wybuchu II wojny światowej przez wszystkie lata niemieckiej okupacji Szpital pozostawał w rękach braci. Znaleźli w nim zatrudnienie wybitni lekarze zwalniani z przejętych przez Niemców krakowskich klinik. Bonifratrzy zapewniali też schronienie i pomoc medyczną osobom poszukiwanym przez gestapo, współpracowali z ruchem oporu, ukrywali ludzi podziemia, nierzadko ryzykując własnym życiem.

1 stycznia 1949 roku decyzją nowych władz Szpital został upaństwowiony, a w październiku 1950 roku przeszedł całkowicie pod zarząd Miasta Krakowa. Braciom zakazano wstępu na teren Szpitala, czego dobitnym wyrazem stało się zamurowanie przejścia łączącego go z Konwentem. Szpital otrzymał imię Edmunda Biernackiego, patologa i neurologa, filozofa medycyny.

10 maja 1976 roku zespół szpitalny został wpisany na listę obiektów zabytkowych pod numerem A-577[4].

Upadek komunizmu i powstanie III Rzeczypospolitej zainicjowały starania Bonifratrów o odzyskanie Szpitala. Na mocy porozumienia z wojewodą krakowskim 1 stycznia 1997 r. Szpital wrócił do Zakonu. Tym samym stał się pierwszym niepaństwowym szpitalem w Polsce, pw. św. Jana Grandego, reformatora hiszpańskiego szpitalnictwa, wyniesionego na ołtarze przez Jana Pawła II w 1996 roku.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Szpital mieści się przy Trynitarskiej 11 na krakowskim Kazimierzu, w budynku zbudowanym w latach 1898-1901, zaprojektowanym przez Teodora Talowskiego, zaś wybudowanym pod kierunkiem Janusza Rawicz-Niedziałkowskiego[5].

Oddziały szpitalne[edytuj | edytuj kod]

  • Oddział Chorób Wewnętrznych i Angiologii
  • Oddział Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej
  • Wojewódzki Oddział Chirurgii Naczyń i Angiologii
  • Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
  • Oddział Diagnostyczno-Leczniczy

Dyrekcja[edytuj | edytuj kod]

  • Dyrektor Zarządzający: Jolanta Czaplińska-Jaszczurowska
  • Dyrektor Finansowy: Dorota Puka

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30. [dostęp 2012-12-15].
  2. Z kart historii. bonifratrzy.pl. [dostęp 6 lipca 2014].
  3. Kronika religijna. Rozwój szpitala OO. Bonifratrów w Krakowie. „Rycerz Niepokalanej”. Nr 10, s. 211, bonifratrr = http://archiwum.rycerzniepokalanej.pl/archiwum.php?np_id=338. 
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo MA. 2020-09-30. [dostęp 5 lipca 2014].
  5. Dzieło o. Laetusa. „Nowości Illustrowane”. Nr 41, s. 12-13, 6 października 1906. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]