Stubaier Alpen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sztubaje)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stubaier Alpen
Lüsener Spitze (po lewej), grań Rotgrat (w środku) i Lüsener Fernerkogel (przy prawej krawędzi zdjęcia)
Lüsener Spitze (po lewej), grań Rotgrat (w środku) i Lüsener Fernerkogel (przy prawej krawędzi zdjęcia)
Najwyższy szczyt Zuckerhütl
(3507 m n.p.m.)
Jednostka dominująca Alpy Centralne
Kontynent Europa
Państwo  Austria
 Włochy
Alps location map (Stubaier Alpen).png
Położenie na mapie Alp; granice pasma wg Alpenvereinseinteilung der Ostalpen (1984)

Stubaier Alpen[1][2][3] — grupa górska w Alpach Centralnych położona w Tyrolu na granicy austriacko-włoskiej. Najwyższym szczytem grupy jest Zuckerhütl (3507 m n.p.m.[4]).

Topografia[edytuj]

Stubaier Alpen stanowią wyraźnie wyróżniający się masyw górski w obrębie Alp Centralnych. Nazwa masywu pochodzi od nazwy doliny Stubai Tal przecinającej pasmo z południowego zachodu na północny wschód, biegnącej od najwyższych szczytów grupy (z Zuckerhütlem włącznie) do swojego wylotu koło Schönberg im Stubaital, miejscowości położonej kilka kilometrów na południe od Innsbrucku.

Od wschodu ogranicza je Wipptall, dolina rzeki Sill (dopływ Innu), od zachodu - dolina Ötztal. Północne ograniczenie Sztubajów stanowi dolina rzeki Inn. Ich południowym ograniczeniem jest dolina rzeki Adygi.[potrzebny przypis] Często jako południowy fragment w obrębie Stubaier Alpen uznaje się masyw górski Texel.[potrzebny przypis] Natomiast nie zalicza się do Stubaier Alpen położonych na południowy wschód od nich Sarntaler Alpen, mimo, iż leżą one na północ od Doliny Adygi.

Stubaier Alpen tworzą fragment głównej grani Alp, stanowiącej zarazem granicę hydrogeograficzną. Ich północne stoki odwadniane są przez Inn (dopływ Dunaju, zlewisko Morza Czarnego), południowe stoki przez Adygę (dopływ Padu, zlewisko Adriatyku).

Sąsiednie grupy górskie[edytuj]

Według AVE z pasmem tym sąsiadują następujące grupy górskie[5]:

Geologia[edytuj]

Stubaier Alpen zbudowane są ze skał metamorficznych (głównie gnejsy i łupki krystaliczne), wchodzących w skład krystalicznego rdzenia Alp Centralnych. Skały krystaliczne fragmentarycznie pokryte są resztami wapiennych skał osadowych. Dotyczy to zwłaszcza północnych części masywu, choć czapy osadowe spotyka się również w jego południowej części, np. w rejonie szczytu Tribulaun. Pasmo ma charakter wysokogórski z ostrymi graniami i głębokimi dolinami. W wyższych partiach gór występują lodowce.

Szczyty (wybór najwyższych i najbardziej znanych)[edytuj]

W głębi pokryty lodem Zuckerhütl - najwyższy szczyt, z lewej strony skalisty Wilder Pfaff


Turystyka[edytuj]

Przekraczanie Stubaier Alpen jest trudne, gdyż nie posiadają one łatwo dostępnych przełęczy. Znaczenie komunikacyjne mają jedynie znajdujące się na obrzeżach masywu przełęcze: Brenner z linią kolejowa, szosą i autostradą oraz Timmelsjoch z prowadzącą przez nią szosą wysokogórską.

Stubaier Alpen są ważnym ośrodkiem turystyki, alpinizmu i narciarstwa alpejskiego. Dojazd do podnóża masywu najlepszy jest od strony Innsbrucku. Najważniejszym ośrodkiem narciarskim jest dolina Stubai Tal oferująca możliwość jazdy na nartach również latem. Innym ważnym ośrodkiem narciarskim jest miejscowość Küchtai.

Szczyty tej grupy zaliczane są w zdecydowanej większości do trudnych i wymagających dobrego przygotowania alpinistycznego. Zwiedzanie masywu ułatwiają liczne, ogólnie dostępne schroniska m.in. Sulzenau Hütte, Amberger Hütte i Insbrucker Hütte.

Müllerhütte i Wilder Pfaf (po lewej)

Nürnberger Hütte

Becherhaus

Schroniska górskie[edytuj]

Mapy[edytuj]

  • Kompass Wanderkarte, no. 83 "Stubailer Alpen", skala 1 : 50 000,
  • Kompass Wanderkarte, no. 36 "Innsbruck - Brenner", skala 1 : 50 000,

Przypisy

  1. Główny Urząd Geodezji i Kartografii wymienia tylko nazwę oryginalną: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 12. Europa, Część II, s. 24, Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2010. [dostęp 2014-06-01].
  2. Główny Urząd Geodezji i Kartografii nie podaje polskiego egzonimu: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata, ss. 289—290, 370—372; Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2013. [dostęp 2016-02-15].
  3. Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata, Przedmowa, s. XVIII; Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa, 2013. [dostęp 2016-02-15].
    Quote-alpha.png
    Niewymienienie danego obiektu jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, że Komisja nie zaleca dla niego polskiej nazwy, nawet jeżeli taka spotykana jest w niektórych publikacjach.
  4. Stubaier Alpen; Kompass Wanderkarte + Aktiv Guide, Nr. 83. Mapa 1:50 000. ISBN 978-3-85026-705-2
  5. Podział Alp Wschodnich według Alpenverein: Alpenvereinseinteilung der Ostalpen (1984). [dostęp 2016-02-17].

Bibliografia[edytuj]