Sztuka wojenna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wojskowości. Zobacz też: chińskie traktaty o tym tytule.

Sztuka wojenna – ogół uporządkowanej i uzasadnionej wiedzy o wojnie, o istocie i charakterze wojen jako zjawisku społecznym oraz o zasadach i sposobach przygotowania państwa i sił zbrojnych do wojny.

To również: uzasadniona historycznie i naukowo wiedza o sposobach prowadzenia działań wojennych (walk, bitew, operacji).

W starożytności zaliczana do filozofii[1].

Poziomy działań[edytuj]

działania zmierzające do osiągania celów politycznych, zgodnie z możliwościami państwa, z użyciem wszystkich rodzajów sił zbrojnych;
skoordynowane działania różnych rodzajów sił zbrojnych i rodzajów wojsk zmierzające do osiągnięcia celu operacyjnego;
wszelkie działania związków taktycznych, oddziałów i pododdziałów w celu efektywnego wykorzystania ich możliwości bojowych.

Podział na poziomy działań jest mało ostry, zmienia się zarówno w czasie, jak i w zależności od okoliczności. Generalnie działania taktyczne są działaniami realizujące doraźne cele, działania operacyjne realizują cele pośrednie a działania strategiczne realizują główne cele wojny.

Zajęcie Danii w 1940 było dla Niemiec małą operacją w ramach kampanii norweskiej, dla Duńczyków obrona granic państwa była celem strategicznym.

Zasady sztuki wojennej[edytuj]

Historycznie ukształtowane reguły przygotowania i prowadzenia zbrojnych działań wojennych, będące podstawą racjonalnej działalności dowództw i wojsk w skali taktycznej, operacyjnej i strategicznej. Stosowanie ich jest niezbędnym warunkiem uzyskania, utrzymania i wykorzystania przewagi ilościowej i jakościowej nad przeciwnikiem, by przy jak najmniejszych stratach własnych osiągnąć cel walki, operacji i kampanii w możliwie najkrótszym czasie[2].

  • czynnik ludzki:
przywództwo
morale
inicjatywa
kreatywność
wytrzymałość
  • celowość działań
  • swoboda działania
  • aktywność;
  • skupienie wysiłku
  • ekonomia sił
Racjonalne dysponowanie siłami i środkami walki odpowiednio do ważności zadań, gwarantujące osiągnięcie jej celu w możliwie najkrótszym czasie i z jak najmniejszymi stratami. Polega na angażowaniu sił i środków do wykonania zadań głównych oraz skupianiu wysiłku w decydującym miejscu i czasie. Zapewnia się ją przez szybkie i zdeterminowane działanie, koncentrowanie ognia oraz obezwładnienia elektronicznego i wysiłków rodzajów wojsk w rejonie głównego wysiłku obrony lub na kierunku głównego uderzenia. Właściwe ześrodkowanie wysiłku umożliwia efektywne wykorzystanie potencjału bojowego. Uzyskuje się ją poprzez umiejętny podział sił i środków walki, właściwe tworzenie zgrupowań obronnych lub uderzeniowych, skoordynowanie uderzeń ogniowych i elektronicznych z walką zgrupowań wojsk, przenoszeniu wysiłku w miejsce decydujące o wyniku walki oraz ciągłemu dowodzeniu i terminowemu zaopatrywaniu wojsk.
  • manewrowość
Dążenie do uzyskania optymalnego położenia wojsk własnych w stosunku do przeciwnika. Umożliwia zastosowanie zasad ekonomii sił i zaskoczenia. Ma na celu stworzenie przewagi w decydującym miejscu i czasie lub uchylenie się od starcia w niekorzystnych warunkach, skupienia sił i środków na rozpoznanych najsłabszych elementach przeciwnika. Sprzyja uzyskaniu i utrzymaniu inicjatywy, zmuszaniu przeciwnika wyłącznie do reagowania na wytworzoną sytuację.
  • zaskoczenie
Takie działanie działanie wojsk,które odbiera przeciwnikowi inicjatywę oraz możliwości zorganizowanego prowadzenia walki. Celem zaskoczenia jest dezorganizowanie walki przeciwnika, pozbawienie go zdolności uderzeniowej lub możliwości stawiania oporu oraz stworzenie wojskom własnym warunków do szybkiego osiągnięcia celu walki. Warunkiami uzyskania zaskoczenia są: tajność, nagłość, szybkość działania, prostota i nieszablonowość prowadzenia walki.
Zaskoczenie uzyskuje się przez:
utrzymanie w tajemnicy zamiaru walki
zastosowanie nowych sposobów walki lub nowych rodzajów uzbrojenia
nieprzewidziane użycie środków rażenia i walki ektronicznej
manewr oraz dynamiczne rozwinijanie powodzenia
maskowanie, dezinformację i wprowadzenie przeciwnika w błąd
przeciwdziałanie jego rozpoznaniu
przestrzeganie tajności dowodzenia i trwałości łączności
  • prostota
  • zachowanie zdolności bojowej
  • elastyczność

Przypisy

  1. Jacek Solarz: Doktryny militarne XX wieku. s. 511.
  2. St, Koziej: Teoria sztuki...

Bibliografia[edytuj]

  • Władysław Sikorski: "Przyszła wojna" Warszawa 1934; wznowienia Wydawnictwo MON. Warszawa 1984
  • "Leksykon wiedzy wojskowej"; Wydawnictwo MON. Warszawa 1979
  • Stanisław Koziej: "Teoria sztuki wojennej". Warszawa 1993.
  • Jacek Solarz: Doktryny militarne XX wieku. Kraków: Avalon, 2009. ISBN 978-83-60448-78-6.