Szubin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Szubin
Rynek
Rynek
Herb Flaga
Herb Szubina Flaga Szubina
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat nakielski
Gmina Szubin
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Artur Michalak
Powierzchnia 7,65 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

9613[1]
1253,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 52
Kod pocztowy 89-200
Tablice rejestracyjne CNA
Położenie na mapie gminy Szubin
Mapa lokalizacyjna gminy Szubin
Szubin
Szubin
Położenie na mapie powiatu nakielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nakielskiego
Szubin
Szubin
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Szubin
Szubin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szubin
Szubin
Ziemia53°00′42″N 17°44′37″E/53,011667 17,743611
TERC
(TERYT)
0410054
SIMC 0929612
Urząd miejski
ul. Kcyńska 12
89-200 Szubin
Strona internetowa

Szubin (niem. Schubin) – miasto gminne należące do regionu Pałuk - jedno z najstarszych jego miasteczek, położone w powiecie nakielskim województwa kujawsko-pomorskiego. Od 1950 do 1998 miasto administracyjnie należało do województwa bydgoskiego. Miasto leży na zboczu rozległego wzniesienia (Dziewicza Góra), z którego widać jego panoramę. Przez Szubin przepływają dwie niewielkie rzeki Gąsawka oraz mniej znana Biała Struga, która częściowo płynie starym korytem Gąsawki.

Według danych z 31 grudnia 2016 r. miasto liczyło 9613 mieszkańców. Do 1975 r. miasto powiatowe.

Historia[edytuj]

Kościół pw. św. Anny
Budynek aministracyjny Zakładu Poprawczego

Początki miasta[edytuj]

Znaleziska urn oraz starych monet greckich świadczą, że osada ludzka istniała tutaj przed powstaniem państwa polskiego.

Ziemia szubińska obejmująca miasto i gminę Szubin, stanowi część Pałuk – regionu północno-wschodniej Wielkopolski. W średniowieczu na tej ziemi zamieszkiwał ród Pałuków, z którego najznaczniejszym był Sędziwój Pałuka z Szubina. Piastował on wiele wysokich stanowisk w kraju, m.in. był starostą bydgoskim, wielkopolskim i krakowskim, wojewodą kaliskim oraz za panowania Ludwika Węgierskiego był jednym z regentów Królestwa Polskiego.

Sędziwój Pałuka jest również historycznym założycielem Szubina w XIV wieku. Z tego też okresu pochodzą resztki ruin zamku szubińskiego. Pierwsze wzmianki historyczne o Szubinie pochodzą z 1365 r. Datę tę przyjmuje się jako datę powstania miasta.

Miasto Szubin powstało obok zamku po prawej stronie Gąsawki. Pierwszymi jego mieszkańcami byli rzemieślnicy, którzy ze skór licznych w okolicznych puszczach zwierząt szyli dla mieszkańców zamku odzienie (kożuchy) zwane "szubami" – stąd prawdopodobnie pochodzi późniejsza nazwa Szubin, która powstała dopiero w XVI wieku. We wcześniejszych dokumentach spotykamy nazwy: Subyn, Subina, Schubini i Szubino.

Najstarszą istniejącą w mieście budowlą jest kościół pod wezwaniem św. Marcina, ufundowany przez dziedzica na zamku Sędziwoja w XIV wieku. Zbudowany jest w stylu późnogotyckim o jednej nawie. Jako beneficjum kościoła Sędziwój podarował wieś Wieszki.

Po zwycięskiej bitwie pod Grunwaldem w Szubinie przebywał król Władysław Jagiełło goszczony przez Macieja z Wąsosza.

W okresie panowania króla Kazimierza Wielkiego sadzono w Szubinie szczepy winne, stąd zachowała się do dzisiaj nazwa ulicy Winnica.

Szubin był niegdyś miastem szlacheckim i poza zamkiem nie posiadał murów obronnych. Przy końcu XIV wieku dziedzicami Szubina zostali Łabiszyńscy, później – aż do XVII wieku – Czarnkowscy. W roku 1645 właścicielem Szubina był Krzysztof Opaliński, który nadał miastu liczne przywileje. Następnie Szubin należał do Konarzewskiego, Józefa Złotnickiego, księżnej Teofili Wiśniowieckiej i do Mycielskich. Stanisław Mycielski rozszerzył prawa miasta nadane przez Opalińskiego. Później Szubin przeszedł w ręce niemieckie.

Od rozbiorów do 1945[edytuj]

I rozbiór Polski w 1772 r. pozostawił Szubin w granicach Rzeczypospolitej, jednak już rok później, w 1773 r. król pruski drogą dodatkowej aneksji włączył Szubin do swojego państwa. W okresie 1807-1815 miasto należało do Księstwa Warszawskiego, by następnie znowu znaleźć się w granicach Prus. W roku 1818 Szubin został miastem powiatowym, a w roku 1835 otrzymał sąd okręgowy. Powstały wówczas drogi bite do Bydgoszczy, Nakła, Żnina i Kcyni.

Polscy mieszkańcy Szubina brali czynny udział w powstaniach: kościuszkowskim, listopadowym i styczniowym. W czasie insurekcji w 1794 r., a zwłaszcza w jej schyłkowym okresie (październik-listopad), w regionie Szubina operował oddział płk. Krupeckiego, który toczył walki zaczepne z pacyfikującymi powstanie kolumnami pruskimi[2]. Z kolei w 1848 r., podczas Wiosny Ludów, miasto było widownią zaburzeń i ruchów wolnościowych. Jednym z liderów ówczesnego ruchu społecznego w Szubinie był ks. Jan Komasiński. W okresie rządów Ottona von Bismarcka o utrzymanie polskości walczyły polskie stowarzyszenia kościelne i świeckie (np. Chór "Halka", Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" i inne).

Początek roku 1919 przyniósł usunięcie władzy pruskiej z Szubina i ziemi szubińskiej, wywalczone przez powstańców wielkopolskich. Długie i krwawe walki, decydujące o powodzeniu całego powstania, toczyły się pod Szubinem, Rynarzewem (bitwa o pociąg pancerny) i na linii Noteci. Dowódcą grupy północnej wojsk powstańczych, która odniosła zwycięstwo w walkach o Szubin, był gen. Kazimierz Grudzielski. W okresie międzywojennym miasto i gmina Szubin należały najpierw do województwa poznańskiego, później (od 1938) pomorskiego.

W 1939 miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie, a następnie włączone bezpośrednio do III Rzeszy. Administracja hitlerowska nadała miastu nową nazwę – Altburgund. Niemcy utworzyli w Szubinie obóz jeniecki dla aliantów: Francuzów, Brytyjczyków i Amerykanów. Przebywało w nim ogółem 20 tys. jeńców, jednorazowo po 5 tys. W obozie przebywał pułkownik John Waters, zięć amerykańskiego generała Georga Pattona[3].

W wyniku terroru stosowanego wobec ludności polskiej, wysiedleń i powołań do armii w czasie II wojny światowej zginęło łącznie ok. 500 osób z Szubina i powiatu. 21 stycznia 1945 r. w wyniku ofensywy wojsk radzieckich zakończyła się okupacja hitlerowska.

W latach 1954-1972 Szubin był głównym ośrodkiem tzw. Gromady Szubin, czyli najmniejszej jednostki podziału terytorialnego w PRL. 1 stycznia 1973 r., na mocy nowej reformy administracyjnej, utworzono gminę Szubin, która weszła w skład powiatu szubińskiego. Od 1999 r. gmina Szubin to część powiatu nakielskiego.

21 czerwca 2015 na szubińskim Rynku odsłonięto statuę Pelikana.

Z Szubina pochodzą m.in. antropolog kulturowy, prof. Waldemar Kuligowski, muzycy rockowego zespołu Something Like Elvis oraz członek Szarych Szeregów Zenon Erdmann.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Szubina w 2014 roku[1].


Piramida wieku Szubin.png

Zabytki[edytuj]

Religia[edytuj]

Parafie rzymskokatolickie[edytuj]

Inne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Polska w liczbach, w oparciu o dane GUS.
  2. Antoni Czubiński: Postępowo-rewolucyjne i narodowo-wyzwoleńcze tradycje Wielkopolski. Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 17.
  3. Dugard i inni, Zabić Pattona: niezwykła śmierć najzuchwalszego generała drugiej wojny światowej, wyd. Wyd. 1 (dodr.), Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2015, ISBN 9788378187349, OCLC 910016818.
  4. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj]