Szyk (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szyk
Zabytkowy kościół w Szyku
Zabytkowy kościół w Szyku
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Jodłownik
Sołectwo Szyk
Wysokość 370[1] m n.p.m.
Strefa numeracyjna (+48) 18
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0430717
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szyk
Szyk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szyk
Szyk
Ziemia49°47′19″N 20°18′09″E/49,788611 20,302500
Ogólny widok miejscowości

Szykwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Jodłownik.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Integralne części miejscowości: Bazyńskie, Bucówka, Dolny Szyk, Działy, Lipińskie, Podkostrze, Sewiołówka, Zimna Woda[2].

Położenie[edytuj]

Wieś Szyk położona jest w dolinie rzeki Tarnawka, na granicy dwóch mezororegionów; Beskidu Wyspowego i Pogórza Wiśnickiego[3], na północ od Kostrzy (730 m), a na południe od wzgórza Krzemionka (439 m). Zabudowania wsi zlokalizowane są głównie wzdłuż dwóch prawobrzeżnych dopływów Tarnawki[4].

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o wsi Szyk pochodzą z I połowy XIII w. Miejscowość stanowiła wtedy własność rycerską[4]. Zdaniem językoznawców nazwa wsi pochodzi od określeń formacji wojskowych z czasów średniowiecza[1]. Pod koniec XIV w. Szyk należał do Mikołaja Mitoty z Chodynic i Dąbrowicy (herbu Pilawa)[5].

Powstanie parafii w Szyku datuje się na lata 1358–1373 z fundacji rycerskiego rodu Lasockich, właścicieli dóbr ziemskich w Szyku i Lasocicach. Wzmianka w dokumencie z 1492, wspominająca budowę kościoła w Szyku w 1209 r. uznawana jest przez historyków za pomyłkę[4]. W poł. XVI w. działał tu zbór ariański braci polskich, wieś była jednym z ich głównych ośrodków na limanowszczyźnie[6].

W 1595 roku wieś położona w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego była własnością kasztelana małogojskiego Sebastiana Lubomirskiego[7].

Warto również zauważyć, że od końca XVI wieku działała w Szyku szkoła parafialna[1].

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]

Turystyka[edytuj]

Najcenniejszym obiektem we wsi jest zabytkowy drewniany, kryty gontem kościół pw. św. Barbary i św. Stanisława Biskupa, pochodzący prawdopodobnie z I. połowy XVII w. Wewnątrz podziwiać można datowany na lata 1520–1530, namalowany na deskach lipowych obraz Matka Boża z Dzieciątkiem, który zajmuje dość ważne miejsce w kręgu zabytków małopolskiego malarstwa gotycko-renesansowego[5]. Kościół znajduje się na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

W Szyku znajduje się również pracownia rzeźbiarska Elżbiety i Piotra Zbrożków. Artyści – absolwenci Wydziału Rzeźby krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – w swojej twórczości stosują, oprócz tradycyjnych materiałów, unikatowe techniki własne wykorzystując słomę, papier czy łyko[5].

Na wschodnim zboczu doliny Tarnawki znajduje się ostaniec zwany Diabelskim Kamieniem[9].

Przypisy

  1. a b c A. Matuszczyk, "Beskid...", s. 208
  2. GUS. Rejestr TERYT
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. a b c P. Skoczek, "Parafie...", s. 56
  5. a b c Informacja o Szyku na stronie Gminy Jodłownik (pol.). [dostęp 2010-12-16].
  6. Dariusz Gacek Beskid Wyspowy. Przewodnik wyd. Rewasz, 2012, ISBN 978-83-62460-25-0 s. 23
  7. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 108.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu.
  9. Beskid Wyspowy 1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-86-4.

Bibliografia[edytuj]

  1. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2008, s. 208. ISBN 978-83-88383-43-4.
  2. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 56-60. ISBN 978-83-88383-43-4.