To jest dobry artykuł

TSA (zespół muzyczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z TSA (grupa muzyczna))
Skocz do: nawigacja, szukaj
TSA
TSA by Sławek.jpg
Od lewej: Marek Kapłon, Andrzej Nowak, Stefan Machel i Marek Piekarczyk
Rok założenia 1979[1]
Pochodzenie Polska, Opole
Gatunek rock, hard rock[2], heavy metal[3]
Aktywność 1979–1989
1990–1992 (TSA-Evolution)
1991–1992
1998–1999
od 2001
Wytwórnia płytowa Tonpress, Polton, Mega Records, Warner Music Group, TMM Polska, Zic Zac, Metal Mind Productions
Powiązania Banda i Wanda, Złe Psy, Fatum, Scorpions, O.N.A., Blues Power, Kreon
Strona internetowa

TSA (skrót od: Tajne Stowarzyszenie Abstynentów)[4] – polski zespół rockowy, zaliczony do prekursorów heavy metalu w Polsce. Powstał w 1979 roku w Opolu z inicjatywy gitarzysty Andrzeja Nowaka i basisty Tomasza "Whatfora" Zatwarnickiego. Zespół zadebiutował w 1981 roku singlem Mass Media/Wpadka, jednakże pierwszy album studyjny pod tytułem TSA ukazał się dopiero w 1983 roku.

W początkowym okresie działalności TSA czerpał inspirację z dokonań muzycznych grup AC/DC i wczesnego Led Zeppelin, jednak stopniowo rozwijał własny styl oparty na wokalizach Marka Piekarczyka. Nagrania TSA w latach 80. XX w. cieszyły się znaczną popularnością w Polsce, sprzedając się w kilkusettysięcznych nakładach. TSA pozostawał aktywny do 1989 roku w składzie uznawanym za klasyczny. Na początku lat 90. XX w. doszło pomiędzy muzykami do konfliktu o prawa do nazwy zespołu. Istniały wówczas TSA – Nowaka i Piekarczyka oraz TSA-Evolution – Machela i Niekrasza. Ostatecznie w 1992 roku obie grupy zostały rozwiązane. W 1998 roku zespół, w odnowionym składzie został reaktywowany, jednak ponowne konflikty doprowadziły do jego rozpadu we wrześniu 1999 roku.

Na początku XXI w. Nowak, Piekarczyk, Machel, Niekrasz i Kapłon podjęli rozmowy, które przyniosły ugodę między muzykami, co przyczyniło się do wznowienia działalności TSA. W 2004 roku ukazał się pierwszy po reaktywacji album zatytułowany Proceder, który uzyskał nominację do Fryderyka – nagrody polskiego przemysłu fonograficznego[5]. Płyta została wydana przez wytwórnię muzyczną Metal Mind Productions, która tego samego roku wydała szereg reedycji wydawnictw zespołu[6].

Historia[edytuj]

1979–1984[edytuj]

TSA podczas koncertu. Od lewej: Stefan Machel, Janusz Niekrasz, Marek Kapłon, Marek Piekarczyk i Andrzej Nowak

Zespół powstał w 1979 roku w Opolu z inicjatywy gitarzysty Andrzeja Nowaka oraz basisty Tomasza Zatwarnickiego[7]. W początkowym okresie działalności w próbach uczestniczyli liczni muzycy, którzy krótko współpracowali z TSA[7]. Rok później Nowak do współpracy zaprosił Janusza Niekrasza, któremu towarzyszył perkusista Marek Kapłon[7]. Do zespołu na krótko dołączył również gitarzysta Ryszard Petelnik[7]. Pierwszy występ TSA odbył się w opolskiej "Bursie", kolejny w Kędzierzynie[7]. Wkrótce potem zespół opuścił Petelnik, którego zastąpił Marek Raduli z którym muzycy wystąpili na warsztatach muzycznych w Głubczycach[7].

Jesienią 1980 roku Nowak zaprosił do współpracy kolejnego gitarzystę – Stefana Machela, z którym wspólnie uczyli się w Studium Kulturalno-Oświatowym[7]. W nowym składzie zespół podjął się przygotowań do występu na XI Muzycznej Jesieni w Grodkowie[4]. Tuż przed koncertem z zespołu odszedł Kapłon[7]. Za perkusją zasiadł Leszek Wojtas i zespół wystąpił na przeglądzie, gdzie zajął 3. miejsce[4]. W nagrodę muzycy otrzymali możliwość rejestracji nagrań w studiu Rozgłośni Opolskiej Polskiego Radia[7]. Podczas sesji nagrano sześć utworów, które zaprezentowano później w radiu[7]. W 1981 roku zespół TSA wystąpił w finale koncertu eliminacyjnego podczas Młodzieżowego Przeglądu Piosenki "Toruń '81" w Nysie[7]. Wkrótce potem do składu powrócił Kapłon, z którym muzycy wielokrotnie próbowali w szczepanowickim klubie "Dworek"[7]. Rosnąca stopniowo popularność zespołu przyczyniła się wkrótce do zaproszenia od węgierskiej formacji Scorpio do udziału w czterech koncertach[8]. Również w 1981 roku zespół pojechał do Jarocina na II Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji[4]. Entuzjastycznie przyjęty występ zespołu przyczynił się do nagrody publiczności "Złotego Kameleona" jaką uzyskał[4]. Do Jarocina przyjechał również wokalista Marek Piekarczyk, który występował z zespołem Sektor A[7]. Wkrótce potem Piekarczyk dołączył do TSA, menedżerem zespołu zespołu został ówcześnie – Jacek Rzehak[4].

Jako kwintet zespół zadebiutował 12 lipca na koncercie Muzyki Młodej Generacji, w ramach Pop Session '81 w Sopocie[7]. Wkrótce potem muzycy nawiązali współpracę z warszawską Agencją Koncertową PSJ[7]. Następnie zespół wystąpił na wrocławskim festiwalu "Rock na wyspie"[7]. W działaniach organizacyjnych Rzehakowi pomagał wówczas Ryszard Piekarczyk, brat Marka[7]. Natomiast we wrześniu zespół wystąpił, w warszawskim klubie "Stodoła"[7]. Występ muzyków obserwował wówczas przedstawiciel wytwórni muzycznej Tonpress, z którą zespół podpisał kontrakt[7]. Jeszcze w październiku w studiu nagraniowym Zjednoczonych Przedsiębiorstw Rozrywkowych w Teatrze STU w Krakowie zespół nagrał pierwszy singel z utworami "Mass Media" i "Wpadka"[7]. Płyta winylowa sprzedała się w nakładzie 250 tys. egzemplarzy[7]. Również w październiku zespół wystąpił w warszawskiej Sali Kongresowej, w ramach Rock Jamboree '81, towarzyszącej festiwalowi Jazz Jamboree[7]. Miesiąc później zespół wystąpił na wyprzedanych koncertach m.in. w Opolu, Kędzierzynie, Poznaniu, Płocku, Białymstoku i Hajnówce[7]. Pod koniec listopada TSA wystąpił na Rockowisku '81 w Łodzi przed kilkutysięczną publicznością[7]. W grudniu został zrealizowany drugi singel na którym ukazały się utwory "51" i "Zwierzenia Kontestatora"[7]. Po wprowadzonym pod koniec roku Stanie Wojennym w Polsce muzycy na krótko zawiesili działalność koncertową[7]. Ponowne koncerty rozpoczęto już w pierwszym kwartale 1982 roku[7]. Muzycy wystąpili wielokrotnie na Śląsku, a następnie w krakowskiej hali Wisły z zespołami Krzak i Laboratorium[7].

W marcu 1982 roku w krakowskim Teatrze STU został zarejestrowany koncert[7]. Materiał ukazał się na płycie winylowej zatytułowanej Live w 1982 roku[9][10]. Trzy miesiące później zespół ponownie wystąpił w Krakowie w namiocie Teatru STU na Błoniach[7]. Koncert został zarejestrowany, jednakże nie został opublikowany[7]. W lipcu zespół zagrał w Toruniu, Bydgoszczy, Szczecinie, Świnoujściu, Gorzowie Wlkp., Zielonej Górze, Koszalinie i Kołobrzegu[7]. 26 sierpnia TSA wystąpił gościnnie w koncercie finałowym III Ogólnopolskiego Przeglądu Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie[7]. Występ ten został zarejestrowany dla Programu III Polskiego Radia[7]. Wkrótce potem podczas koncertu w warszawskim klubie "Riviera-Remont" ponownie dla Programu III Polskiego Radia został nagrany utwór "Trzy zapałki"[7]. Natomiast w październiku w studiu KAW w Warszawie muzycy nagrali trzeci singel z utworami "Na co cię stać" i "Nocny sabat"[7]. Wydawnictwo ukazało się nakładem wytwórni Polton[7]. Jesienią zespół wystąpił na łódzkim festiwalu Rockowisku '82, który poprzedził dwutygodniową przerwę przed sesją nagraniową albumu studyjnego[7].

W listopadzie 1982 roku, w warszawskim studiu KAW muzycy rozpoczęli nagrania do albumu pt. TSA[11]. Podczas sesji zarejestrowano również utwór "Marsz wilków" do filmu Akademia Pana Kleksa[12]. Po nagraniach zespół odbył szereg koncertów m.in. w południowej Polsce[7]. Zespół TSA osiągnął wówczas szczyt popularności, a utwory "51", "Trzy zapałki", "Zwierzenia kontestatora" notowane były na licznych listach przebojów[7]. W międzyczasie Nowak, Niekrasz i Piekarczyk wzięli udział w projekcie Zbigniewa Hołdysa pt. I Ching[7]. W 1983 roku zespół otrzymał złotą płytę za singel Zwierzenia kontestatora/51[7]. Natomiast w lipcu muzycy przystąpili do prac nad anglojęzycznym albumem zatytułowanym Spunk!, którego premierę zaplanowano na rok 1984[11]. Wkrótce potem zespół rozpoczął próby przed nagraniem kolejnego albumu[7]. Nagrania Heavy Metal World odbyły się we wrześniu w Teatze STU w Krakowie[11]. Po nagraniach odszedł Kapłon, a następnie Nowak[7]. Ostatni koncert w starym składzie zespół zagrał 2 grudnia w Łodzi na festiwalu Rockowisko '83. Występ został zarejestrowany i wydany na kasecie zatytułowanej Live Rockowisko '83 w maju 1984 roku[13]. Po odejściu z TSA Nowak nawiązał współpracę z wokalistką Martyną Jakubowicz[7]. Kapłon dołączył do zespołu Banda i Wanda[7].

Na początku 1984 roku do zespołu dołączył perkusista Zbigniew Kraszewski[7]. Natomiast w lutym ukazała się oczekiwana płyta Spunk![14]. W ramach promocji zespół wystąpił w Berlinie Zachodnim, w trzyosobowym składzie ze względu na nie wydanie paszportu Machelowi[7]. Ograniczenia ustrojowe w Polsce uniemożliwiły dalszą promocję nagrań na zachodzie Europy[7]. Wkrótce wytwórnia Polton zaanonsowała ukończenie produkcji płyty Heavy Metal World[7]. Muzycy przystąpili do przygotowań promocyjnych wydawnictwa[7]. TSA odbyło wówczas trasę koncertową ze szkockim zespołem Nazareth[7]. Jako drugi gitarzysta do TSA dołączył natomiast Antoni Degutis[4]. W czerwcu ukazał się album Heavy Metal World, który sprzedał się w nakładzie 150 tys. egzemplarzy[7]. W promocji zespół wystąpił na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu, a następnie w Krakowie, Łodzi, Kieleckiem i Olsztyńskiem oraz w Kołobrzegu na festiwalu "Rock nad Bałtykiem"[7]. Po występie doszło do zamieszek, co spowodowało zakaz występów TSA w Kołobrzegu[7]. Również w 1984 roku zespół po raz trzeci wystąpił na festiwalu w Jarocinie[7]. Kolejny występ odbyły się we Wrocławiu na festiwalu "Rock na wyspie", przerwany wybuchem milicyjnego granatu z gazem łzawiącym, ostatecznie zakończony z powodu złych warunków atmosferycznych[7]. Pod koniec roku TSA wystąpiło na festiwalu Rockowisko '84 w Łodzi. Natomiast do kin trafił film Michała Tarkowskiego zatytułowany "Koncert", w którym wystąpili muzycy[7]. Zespołem zainteresował się również wybitny polski dokumentalista Andrzej Fidyk, realizując film pokazujący TSA podczas trasy koncertowej wyemitowany przez TVP.

1985–1993[edytuj]

Stefan Machel podczas koncertu

W 1985 roku zespół podpisał kontrakt płytowy z wytwórnią muzyczną Mausoleum Records[14]. Na przełomie marca i kwietnia muzycy rozpoczęli sesję nagraniową anglojęzycznej wersji płyty Heavy Metal World (ang.)[14]. Na wydawnictwie ukazały się utwory pochodzące z polskojęzycznych płyt Live i Heavy Metal World w nowych aranżacjach[7]. Pod koniec kwietnia w Łodzi zostały zaprezentowane po raz pierwszy nagrania z zarejestrowanej płyty[7]. W międzyczasie w Stanach Zjednoczonych nakładem American Phonograph nielegalnie ukazała się płyta Heavy, Heavy Metal, jako reedycja Spunk![7]. W sierpniu Mausoleum Records wydało płytę Heavy Metal World[7]. W ramach promocji zespół wystąpił w Berlinie Zachodnim, Holandii i Belgii[7]. Mimo zabiegów promocyjnych płyta nie odniosła sukcesu komercyjnego[7]. W październiku Brukseli muzycy rozpoczęli nagrania nowej płyty jednakże w wyniku nieporozumień z wytwórnią płytową nagrania przerwano[7]. Zarejestrowano ślady instrumentów do 7 utworów jednakże sesja nigdy nie została ukończona[7].

W styczniu 1986 roku w Krakowie zespół przystąpił do nagrań albumu Rock 'n' roll[7]. W nagraniach gościnnie wziął udział Andrzej Nowak[7]. W lutym zespół wystąpił na koncercie Rock bez maku z gościnnym udziałem Nowaka[7]. Natomiast w maju TSA wystąpiło w ramach Live Aid w Warszawie wraz z zespołami KAT i Jaguar[7]. 5 lipca w ramach koncertu Najlepsi z najlepszych zespół obchodził pięciolecie działalności artystycznej[7][15]. TSA wystąpiło z udziałem Nowaka i Kapłona[7]. Również w 1986 ukazał się singel z utworami "Wielka fiesta" i "Francuskie ciasteczka", promujący płytę Rock 'n' roll[7]. Jednakże w wyniku zastrzeżeń komunistycznego organu cenzorskiego płyta ukazała się dopiero dwa lata później[7]. We wrześniu 1986 roku zespół wystąpił w Paryżu na koncercie zorganizowanym przez czasopismo L'Humanite[7]. Pod koniec roku z zespołu odszedł Degutis i menedżer Jacek Rzehak[7]. W 1987 roku do zespołu powrócił Andrzej Nowak[7]. W styczniu muzycy rozpoczęli pracę nad rock operą Andrew Lloyd Webbera Jesus Christ Superstar w reżyserii Jerzego Gruzy[7]. Przedstawienie zostało wystawione w Teatrze Muzycznym w Gdyni z Piekarczykiem w roli tytułowej[7].

Również w 1987 roku zespół wystąpił na festiwalu Metalmania[7]. Latem Piekarczyk wystąpił w Jarocinie wraz z Ryszardem Riedlem[7]. Jesienią zespół TSA odbył trasę koncertową wraz z grupami: Kombi, Dżem, Lombard i Lady Pank[7]. W 1988 roku ukazał się album Rock 'n' roll[11]. Na płycie w wyniku cenzury nie ukazał się utwór "Mechaniczny pies"[7]. Na początku roku muzycy skupili się na występach Jesus Christ Superstar w Gdyni[7]. Występy odbyły się również w Stanach Zjednoczonych[7]. Po powrocie TSA wystąpiło w Poznaniu, a następnie udało się na koncerty w Rosji. Jesienią zespół powrócił do Polski gdzie w halach widowiskowych zaprezentowano rock operę[7]. Wkrótce potem w wyniku nieporozumień z zespołu odszedł Piekarczyk[7]. Mimo poszukiwań nowego wokalisty, muzycy nie znaleźli zastępstwa dla Piekarczyka. Z końcem 1989 roku zespół został rozwiązany[7].

Piekarczyk po odejściu z TSA założył zespół Ball's Power. Natomiast Machel, Niekarasz i Kapłon występowali, jako Blues Power prezentując standardy bluesowe[7]. W 1990 muzycy wznowili działalność bez Nowaka i Piekarczyka w składzie[7]. Nowy zespół tworzyli Machel, Niekrasz, Kraszewski, gitarzysta Piotr Łukaszewski i wokalista Janusz Pyzowski[4]. W lipcu muzycy wystąpili na Festiwalu Polskiej Piosenki w Witebsku[7]. W nowym składzie zespół występował rzadko, głównie podczas pojedynczych koncertów klubowych[7]. Na początku 1991 roku muzycy rozpoczęli próby przed realizacją nagrań album zatytułowanego TSA – Evolution[7]. Następnie TSA wystąpiło podczas Festiwalu Polskiej Piosenki w Opole '91. Występ ten spotkał się z negatywną reakcją Piekarczyka i Nowaka[7]. Tego samego roku na festiwalu w Jarocinie, jako TSA wystąpili Nowak i Piekarczyk w składzie z gitarzystą Pawłem Paweł Stompórem, basistą Andrzejem Walczakiem i perkusistą Dariuszem Biłykiem[4]. Wkrótce potem Nowak i Piekarczyk oskarżyli Machela o bezprawne używanie nazwy TSA[7]. Wówczas istniały zespoły TSA – Piekarczyka i Nowaka oraz TSA-Evolution – Machela i Niekrasza, którzy zarejestrowali nagrania w Izabelin Studio[7]. Jednakże piosenki nigdy nie zostały wydane, z wyjątkiem utworu "We are together" wydanego na kompilacji Polskiego Radia[7].

W 1992 roku zmalało zainteresowanie występami TSA, jednakże Nowak i Piekarczyk podjęli się realizacji kolejnego albumu studyjnego zatytułowanego 52 dla przyjaciół[11]. Wydawnictwo na płycie CD ukazało się tego samego roku nakładem wytwórni muzycznej Zic Zac[7]. Po nagraniach zespół wystąpił kilkukrotnie w Polsce, następnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie TSA występowało dla Polonii[7]. Koncerty te zostały udokumentowane na wydawnictwie USA '92 - Live, które ukazało się wiosną 1993 roku[4]. W czerwcu 1992 roku zespół zakończył występy w Stanach Zjednoczonych i zawiesił działalność[7]. Wkrótce potem, po kilkunastu koncertach zostało rozwiązane również TSA-Evolution[7]. Piekarczyk i Nowak zamieszkali w Stanach Zjednoczonych, natomiast Degustis w Kanadzie[7]. Kraszewski dołączył do zespołu O.N.A. Kapłon, Niekrasz i Machel ponownie rozpoczęli występy pod nazwą Blues Power[7]. Jeszcze w 1992 roku na płycie CD ukazało się wznowienie albumu Heavy Metal World, jednakże nie towarzyszyła jej promocja ze strony zespołu, który wówczas już nie istniał[7]. W 1993 roku były menedżer zespołu sprzedał przywłaszczone prawa do nagrań wydawnictwa, które ukazało się później nakładem firmy Sonic[7].

1996–2008[edytuj]

Marek Piekarczyk podczas koncertu we wrocławskim klubie Liverpool 9 października 2009
Andrzej Nowak podczas koncertu we wrocławskim klubie Liverpool 9 października 2009

Na przełomie 1996 i 1997 roku wydawnictwami TSA zainteresowała się wytwórnia muzyczna Warner Music Group[16]. Podpisany przez muzyków kontrakt doprowadził do wydania kompilacji The Best of TSA w 1997 roku[11]. W ramach promocji ukazał się singel 51/Bez podtekstów do kraju przyjechał Nowak, który udzielił licznych wywiadów[16]. Tego samego roku został zaplanowany koncert w Krakowie z udziałem Piekarczyka, Nowaka, Machela, Niekrasza, Kapłona, Kraszewskiego i Degustisa[16]. Jednak koncert został odwołany z powodu wypadku samochodowego Machela[16]. Koncert odroczono do 1998 roku[16]. W ramach pomocy dla Machela, Piekarczyk zorganizował w Nowym Jorku koncert charytatywny[16]. Z inicjatywy fan klubu "Alien" podjęto również próbę organizacji koncertu charytatywnego w Polsce, który z powodu problemów finansowych został ostatecznie odwołany[16]. W 1998 roku wytwórnia Warner Music Group zaanonsowała reedycję wydawnictw zespołu[16]. Natomiast w marcu zapowiedziano pierwsze koncerty zespołu od 1992 roku[16]. We wrześniu zespół zagrał pozytywnie przyjęte koncerty[16]. TSA występował wówczas w składzie Nowak, Piekarczyk, Degutis, Paweł Mąciwoda i Duane Cleveland[16]. Tego samego roku został nagrany koncert wydany później na płycie Live '98[11]. W listopadzie w Teatrze Powszechnym w Radomiu zespół zagrał pierwszy akustyczny koncert[16]. Natomiast w grudniu w studiu Programu Trzeciego Polskiego Radia muzycy nagrali koncert TSA w Trójce akustycznie, który ukazał się rok później[11].

W styczniu 1999 roku ponownie doszło do konfliktu pomiędzy muzykami (klasycznego składu)[16]. Machel, Niekrasz i Kapłon złożyli pozew przeciwko Nowakowi i Piekarczykowi o bezprawne wykorzystanie dorobku zespołu[4]. Mimo konfliktu jeszcze w marcu zespół zagrał koncerty promujące album TSA w Trójce akustycznie[4]. Następnie Piekarczyk rozpoczął próby do rock opery Jesus Christ Superstar[16]. Zespół odbył latem kilka koncertów, po czym we wrześniu ponownie TSA zostało rozwiązane[16]. W sierpniu 2000 roku Piekarczyk, Niekrasz, Machel i Kapłon podpisali porozumienie odnośnie przyszłej działalności zespołu[16]. W październiku do porozumienia dołączył Nowak, co zwiastowało reaktywację TSA[16]. W maju 2001 roku zespół dał pierwszy nieoficjalny koncert towarzyszący imprezie urodzinowej Marka Kapłona[11]. Wydarzenie spowodowało zainteresowanie zespołem i jego oficjalny koncert odbył się 23 czerwca, w okolicach Kalisza[16]. Kolejny koncert odbył się 22 lipca w Kaliszu, następne natomiast w Opolu, Warszawie i Poznaniu[16].

Na początku 2002 roku zespół wystąpił – w ramach Orkiestry Świątecznej Pomocy w Pruszkowie i w Płocku[16]. Po koncertach muzycy rozpoczęli regularne próby w Opolu[16]. Kolejne koncerty odbyły się w Tychach i Łodzi gdzie muzycy zagrali również akustycznie, w ramach zlotu fanów TSA[16]. Wkrótce potem muzycy przystąpili do prac nad nowymi kompozycjami. Pierwszym z gotowych utworów była "Krew", który muzycy później zaprezentowali podczas koncertów, w tym po raz pierwszy w Krakowie i Katowicach[16]. Wiosną zespół Nowaka Złe Psy rozpoczął realizację nagrań co opóźniło prace nad płytą TSA[16]. Jednak w międzyczasie muzycy wystąpili w Bełchatowie i Kędzierzynie-Koźlu[16]. Na początku 2003 roku zespół pozyskał nowego menedżera Marcina Jacobsona, wieloletni współpracownik zespołów Krzak i Dżem[16]. Wkrótce potem zespół ponownie wystąpił – w ramach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy oraz odbył koncerty w Warszawie, Wilnie, Toruniu, Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie i Gdańsku[16]. Latem zespół podjął rozmowy z wytwórniami muzycznymi zainteresowanymi wydaniem reedycji wydawnictw zespołu. W tym czasie TSA wystąpił w Bytomiu, Sierakowie, Biskupcu i Kołobrzegu[16]. Natomiast w lipcu TSA wystąpił w Tychach na festiwalu im. Ryśka Riedla[16]. W grudniu 2003 roku zespół udał się do Studia Polskiego Radia w Katowicach, gdzie odbyła się próbna sesja nagraniowa[16]. Po ukończonych nagraniach przygotowano piloty utworów, które miały posłużyć podczas właściwiej sesji[16].

W 2004 roku muzycy podpisali kontrakt z wytwórnią muzyczną Metal Mind Productions, która zaproponowała korzystniejsze warunki[16]. Po koncercie – w ramach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w Kutnie członkowie TSA wyjechali do Piaseczna, gdzie znajdowało się Studio 7[16]. Miejsce nagrań zostało wybrane z polecenia Zbigniewa Kraszewskiego, który poprzednio w nim nagrywał[16]. Sesję rozpoczęto 12 stycznia, a zakończono trzy tygodnie później[16]. Gotowe utwory zostały zmiksowane w studiu S1[16]. Wkrótce potem został zrealizowany teledysk do tytułowego utworu "Proceder"[16]. Również w pierwszym kwartale roku TSA wystąpił poprzedzając koncert walijskiej grupy Budgie[16]. Kolejne koncerty odbyły się w Warszawie, Krakowie i Katowicach na festiwalu Metalmania, który odbył się w Spodku[16]. Występom TSA towarzyszyła promocja nowych nagrań w radiu, utwór "Proceder" dotarł do 6. miejsca Listy przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia[17]. 5 kwietnia album Proceder został wydany[16]. Następnie w ramach promocji zespół odbył cykl spotkań z fanami w salonach Empiku w Warszawie, Gdyni, Poznaniu, Łodzi, Wrocławiu, Krakowie i Katowicach[18]. Pod koniec roku nakładem Metal Mind Productions ukazały się m.in. reedycje albumów Spunk! i Heavy Metal World[19]. W październiku muzycy byli gośćmi programu Szansa na sukces w programie 2 Telewizji Polskiej[20].

Wkrótce potem zostało wydane pierwsze wydawnictwo DVD zespołu zatytułowane Live 1982 zawierające zapis koncertu w namiocie Teatru STU w Krakowie z 1982 roku[21]. W ramach promocji DVD w kwietniu, maju i czerwcu 2005 roku zespół odbył szereg koncertów oraz wystąpił w finale programu Szansa na sukces, który odbył się w Sali Kongresowej w Warszawie[22]. Natomiast w sierpniu TSA wziął udział w akcji "Rockiem w reżim", mającą na celu przekazanie polskiej muzyki rockowej na Białoruś[23]. Pod koniec roku muzycy zagrali szereg koncertów akustycznych m.in. w Łodzi, Warszawie i Skarżysku Kamiennej[24]. Następnie TSA zagrało w ramach festiwalu "Rockowisko – 25 lat później"[25]. Podczas koncertu wystąpiły również zespoły Dżem, Armia, KSU i Perfect[25]. W 2006 roku zespół wznowił działalność koncertową przerwaną w grudniu poprzedniego roku w związku z problemami zdrowotnymi[26]. TSA wystąpił m.in. w Poznaniu, Wrześni, Zabrzu i Gdańsku[26]. W połowie roku prace nad solowym albumem zaanonsował Marek Piekarczyk, które prowadził w swym domowym studiu w Bochni[27]. Tego samego roku ukazał się album Stało się – czas na prawdę... zespołu Janusz Niekrasz Band[28]. W grudniu również 2006 roku została wydana kompilacja płyt zespołu TSA Box zawierająca 9 płyt audio i 1 płytę DVD[29]. W 2007 roku zespół skupił się na działalności koncertowej i wystąpił m.in. w Świętochłowicach, Wieluniu, Paczkowie, Nowym Sączu, Bartoszycach, Olsztynie, Nowej Soli i Białymstoku[30]. Na początku 2008 roku Niekrasz podjął pracę nad kolejnym wydawnictwem swojego projektu[31]. Natomiast w lutym muzycy TSA rozpoczęli trasę koncertową po Polsce oraz zagrali koncert w Austrii[32]. W czerwcu zespół został uhonorowany gwiazdą w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki w Opolu[33]. Odsłonięciu wyróżnienia dla TSA towarzyszył występ 30-osobowego chóru Politechniki Opolskiej[33]. W lipcu TSA wystąpiło na koncercie ku pamięci współtwórcy zespołu Azyl P, Andrzeja Siewierskiego[34].

Od 2009[edytuj]

15 lutego 2009 roku zespół wystąpił charytatywnie w katowickim Mega Clubie na rzecz dzieci dotkniętych chorobą Sanfilippo[35]. Natomiast 21 marca TSA wystąpił na festiwalu Rock Metal Fest w Krakowie wraz z takimi zespołami jak KAT, Acid Drinkers czy Virgin Snatch[36]. 24 października ukazała się pierwsza solowa płyta wokalisty TSA Marka Piekarczyka zatytułowana Źródło[37].

Muzyka i teksty[edytuj]

W początkowym okresie działalności TSA czerpało inspirację z dokonań muzycznych grup AC/DC i wczesnego Led Zeppelin. Jednakże z czasem zespół rozwinął formułę prezentowanej muzyki, w ramach własnego stylu. Na anglojęzycznej wersji płyty Heavy Metal World (ang.) z 1986 roku słychać inspiracje ówczesnym metalem, ale na następnym, polskojęzycznym albumie Rock 'n' Roll i kolejnych wydawnictwach zespół zaprezentował własne spojrzenie na styl rock i heavy metalu.

Na pierwszym po reaktywacji w XXI wieku albumie Proceder, obok tradycyjnych, rockowych i hard rockowych utworów (tytułowy "Proceder", "Spóźnione pytania" czy "Tratwa"), pojawiają się rozwiązania typowe dla współczesnej muzyki ("Matnia", "To nie jest proste", "Twoja szansa I" i "Twoja szansa II" czy "Płonę, płonę"), ekspresyjna piosenka ("List XX"), eksperymenty z soulowymi zaśpiewami ("Mój cień omija mnie") i funkowym rytmem ("Tak – nie – tak")[38].

W latach osiemdziesiątych teksty do utworów TSA pisał Jacek Rzehak. Miały one charakter kontestatorski, wyrażały niezgodę na komunistyczną "poprawność". W dalszym okresie autorem słów do muzyki grupy był jej wokalista, Marek Piekarczyk. Jego teksty z płyty 52 Dla Przyjaciół są frywolne i zabawowe, lecz te z Procederu mówią o ludzkich wadach, i o tym, jak wielką krzywdę można wyrządzić wrażliwej jednostce kłamstwem i obłudą[38].

Instrumentarium[edytuj]

Gwiazda TSA w Opolu

Basista grupy Janusz Niekrasz początkowo grał na bezprogowej gitarze Fender Precision Fretless[39]. Następnie na gitarach Fender Precision Bass i Music Man Sting Ray[39]. Od 2001 roku gra na gitarze Fender Jazz Bass[39]. Ponadto stosował następujące wzmacniacze basowe Marshall Super Lead, Marshall, Hughes&Kettner, a od 1998 używa modelu Hartke 7000[39].

Gitarzysta Stefan Machel podczas występów z TSA grał na takich gitarach jak: SG Jakubiszyn model, Gibson SG czy Marlin S.M. model[40]. Od 1999 roku gra na gitarze Gibson Les Paul Standard[7]. Machel ponadto stosował następujące wzmacniacze gitarowe Fender, Marshall 2203 100 W, Marshall S-Lead 100 W, a od 1998 roku używa modelu Marshall S-Lead 100 W oraz kolumn gitarowych firmy Noisy Box[7].

Gitarzysta Andrzej Nowak przez większość lat działalności artystycznej grał na gitarach firmy Gibson[41]. Nowak początkowo używał kopii modelu Les Paul, a następnie Fender Stratocaster, Gibson Les Paul Std., Gibson Les Paul Custom[41]. Od 2009 roku muzyk stosuje gitary Hagstrom[42]. Ponadto używał wzmacniaczy gitarowych Marshall bass 50W i Marshall S-Lead 100W[41]. Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku rozpoczął współpracę z firmą Laboga, która dostarcza Nowakowi wzmacniacze Mr. Hector[43] .

Perkusista Marek Kapłon grał początkowo na zestawie perkusyjnym firmy Polmuz[44]. W latach 1982-1998 używał perkusji Rodgers[44]. Od 1998 roku[44] Kapłon gra na bębnach firmy Pearl w następującej specyfikacji, werble: piccolo 3" x 13" i free floating sys. 6,5" x 14"; tom-tomy: 8" x 8", 10" x 10", 10" x 12", 12" x 14", 14" x 16"; bęben basowy: 18" x 22"[45]. Muzyk używa następujących talerzy perkusyjnych: Bell 3000 10", Novo Type China 3000 20", Hi-hat Sound Edge Sound Formula 14", Power Crash Reflector 3000 16", Crash Reflectot 3000 18", Hi-hat Sound Edge Sound Formula 14", Splash Rude 3000 12", Power Crash 3000 18", Power Ride Rude 2002 22", Power Crash 2002 20", Power Ride Sound Formula 20" i China Type 3000 16"[45]. Muzyk stosuje ponadto twin pedal P-202TW firmy Pearl[45].

Muzycy[edytuj]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[7].

Obecny skład zespołu
Byli członkowie zespołu
  • Paweł Stompór − gitara (1991-1992)
  • Marek Raduli − gitara (1980)
  • Antoni Degutis − gitara (1984-1986, 1998-1999)
  • Ryszard Petelnik − gitara (1980)
  • Andrzej Walczak − gitara basowa (1991-1992)
  • Paweł Mąciwoda − gitara basowa (1998-1999)
  • Tomasz Zatwarnicki − gitara basowa (1979)
  • Zbigniew Kraszewski − perkusja, wokal wspierający (1984-1989)
  • Dariusz Biłyk − perkusja (1991-1992)
  • Duane Cleveland − perkusja (1998-1999)
  • Leszek Wojtas − perkusja (1980)
TSA-Evolution
  • Janusz Pyzowski − śpiew (1990-1992)
  • Stefan Machel − gitara (1990-1992)
  • Piotr Łukaszewski − gitara (1990-1992)
  • Janusz Niekrasz − gitara basowa (1990-1992)
  • Zbigniew Kraszewski − perkusja (1990-1992)

Dyskografia[edytuj]

Albumy[edytuj]

Rok Tytuł Pozycja na liście
POL
[46]
1983 TSA[47]
  • Data: marzec 1983
  • Wydawca: Polton
8[48]
1984 Spunk![47]
  • Data: luty 1984
  • Wydawca: Mega Records
1984 Heavy Metal World[47]
  • Data: 1984
  • Wydawca: Polton
7[48]
1986 Heavy Metal World (ang.)[47]
  • Data: 1986
  • Wydawca: Mausoleum Rec.
1988 Rock 'n' Roll[47]
  • Data: kwiecień 1988
  • Wydawca: Tonpress
14[49]
1992 52 dla przyjaciół[47]
  • Data: wrzesień 1992
  • Wydawca: Zic Zac
2004 Proceder
  • Data: 5 kwietnia 2004
  • Wydawca: Metal Mind Prod.
2[50]
"—" pozycja nie była notowana.

Albumy koncertowe[edytuj]

Rok Tytuł Pozycja na liście
POL
[46]
1982 Live[51][52]
  • Data: 1982
  • Wydawca: Tonpress
1984 Live Rockowisko '83
  • Data: 1984
  • Wydawca: Jako
1993 USA '92 - Live
  • Data: marzec 1993
  • Wydawca: Silverton
1998 Live '98[47]
  • Data: listopad 1998
  • Wydawca: Warner Music Polska
1999 TSA w Trójce akustycznie[47]
  • Data: marzec 1999
  • Wydawca: Warner Music Polska
2004 1981
  • Data: 18 października 2004
  • Wydawca: Metal Mind Prod.
34[53]
"—" pozycja nie była notowana.

Single[edytuj]

Rok Tytuł
1982 Mass media / Wpadka
  • Data: luty 1982
  • Wytwórnia: Tonpress
1982 Zwierzenia kontestatora / 51
  • Data: czerwiec 1982
  • Wytwórnia: Tonpress
1983 Na co cię stać? / Nocny sabat
  • Data: styczeń 1983
  • Wytwórnia: Polton
1986 Wielka Fiesta / Francuskie Ciasteczka
  • Data: lipiec 1986
  • Wytwórnia: BUP/TSA

Notowane utwory[edytuj]

Rok Tytuł Pozycja na liście Album
LP3
[54]
SLiP
[55]
LP1
[56]
PiK
[57]
1982 "51" (live) 1 Zwierzenia kontestatora / 51
"Zwierzenia kontestatora" 6
"Chodzą ludzie" 5 Live
"Spółka" 5
"Trzy zapałki" 8 TSA
1983 "Na co Cię stać" 8
"Bez podtekstów" 3
"Twoje sumienie" 9
"TSA Rock" 9 Live
"Alien" 1 Heavy Metal World
1984 "Kocica" 8
"Heavy Metal świat" 1
1985 "Ty, on, ja" 3
"White Death" 8 Heavy Metal World (ang.)
"Lunatic Dancing" 21
1986 "Jestem głodny" 7 Rock 'n' Roll
1987 "Pierwszy karabin" 34
"Wyciągam swoją dłoń" 7
1993 "To boli" 10 52 dla przyjaciół
1999 "Jodyna" 7 TSA w Trójce akustycznie
"Wpadka" 43
2004 "Proceder" 6 27 6 Proceder
"List XX" 11 7 21
"—" pozycja nie była notowana.

Inne[edytuj]

Rok Tytuł Pozycja na liście
POL
1997 The Best of TSA (kompilacja)
  • Data: czerwiec 1997
  • Wytwórnia: Warner Music Poland
2004 Live 1982 (DVD)
  • Data: 5 grudnia 2004
  • Wytwórnia: Metal Mind Productions
2006 TSA Box (kompilacja)
  • Data: 11 grudnia 2006
  • Wytwórnia: Metal Mind Prod.
79[58]
2007 Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. (kompilacja)
  • Data: 13 listopada 2007
  • Wytwórnia: TMM Polska
2007 Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2 (kompilacja)
  • Data: 27 grudnia 2007
  • Wytwórnia: TMM Polska
"—" pozycja nie była notowana.

Przypisy

  1. Artyści: TSA (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-23].
  2. TSA Biography (ang.). www.musicmight.com. [dostęp 2009-12-24].
  3. TSA (ang.). www.metal-archives.com. [dostęp 2009-12-23].
  4. a b c d e f g h i j k l Ryszard Wolański: Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej Tom II. MTJ Agencja Artystyczna, 2003, s. 176. ISBN 83-911888-8-4.
  5. Nominowani i laureaci 2004, Album Roku Metal (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2009-01-07].
  6. Będzie płyta TSA (pol.). www.rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-27].
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz da db dc dd Biografia TSA część 1 (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-23].
  8. Przemysław Zieliński: Scena rockowa w PRL: historia, organizacja, znaczenie. Trio, 2005, s. 180. ISBN 9788374360258.
  9. Katalog Polskich Płyt Gramofonowych. kppg.waw.pl. [dostęp 2012-07-25].
  10. Archiwum Polskiego Rocka. archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2012-07-25].
  11. a b c d e f g h i Ryszard Wolański: Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej Tom II. MTJ Agencja Artystyczna, 2003, s. 177. ISBN 83-911888-8-4.
  12. TSA (zespół rockowy) (pol.). filmpolski.pl. [dostęp 2009-12-23].
  13. Live Rockowisko '83 (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-23].
  14. a b c Przemek Jurek: Jak nasi zdobywali Zachód (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-24].
  15. Mimo iż początki zespołu sięgają 1979 roku, klasyczny skład uformowany został dopiero w 1981 roku.
  16. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an Biografia TSA część 2 (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-24].
  17. Archiwum Listy Przebojów Trójki – TSA (pol.). www.lp3.pl. [dostęp 2009-12-27].
  18. Członkowie TSA podpisują płytę (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  19. Opóźnione reedycje TSA (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  20. TSA w "Szansie na sukces" (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  21. TSA podpisuje DVD (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  22. TSA w trasie (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  23. Homo Twist i TSA dołączyli do akcji "Rockiem w reżim" (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  24. TSA akustycznie (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  25. a b "Rockowisko – 25 lat później" w listopadzie w Łodzi (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  26. a b TSA wraca do gry (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  27. Solowy album wokalisty TSA (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  28. Basista TSA mówi prawdę (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  29. TSA: dziewięć płyt i DVD (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  30. Archiwum koncertów TSA (pol.). www.tsa.com.pl. [dostęp 2009-12-27].
  31. Druga płyta Janusz Niekrasz Band (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  32. TSA zagra w kraju i zagranicą (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  33. a b Universe, Kaczmarski i TSA w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  34. TSA i Mech zagrają dla Andrzeja Siewierskiego (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  35. TSA charytatywnie w Katowicach (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  36. TSA i Kat na Rock Metal Fest w Krakowie (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  37. Posłuchaj nowego Marka Piekarczyka (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2009-12-27].
  38. a b Michał Kirmuć: Proceder – recenzja (pol.). terazrock.pl. [dostęp 2009-12-24].
  39. a b c d Instrumentarium Jana Niekrasza (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-27].
  40. Instrumentarium Stefana Machela (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-27].
  41. a b c Instrumentarium Andrzeja Nowaka (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-27].
  42. Wywiad z Nadrzejem Nowakiem (grudzień 2009) (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-01].
  43. Złe Psy – Andrzej Nowak (pol.). www.zlepsy.pl. [dostęp 2009-08-21].
  44. a b c Instrumentarium Marka Kapłon (pol.). www.tsa.fan.pl. [dostęp 2009-12-27].
  45. a b c Zestaw perkusyjny Marka Kapłona (pol.). kaplon.beta.punkt.pl. [dostęp 2009-12-27].
  46. a b Pozycje na liście OLiS dotyczą albumów oraz reedycji, które ukazały się po 2000 roku.
  47. a b c d e f g h Ryszard Wolański: Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej Tom III. MTJ Agencja Artystyczna, 2003, s. 288. ISBN 83-911888-8-4.
  48. a b Olis – sprzedaż w okresie 05.07.2004 – 11.07.2004 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-20].
  49. Tsa – Rock 'n' Roll (ang.). acharts.us. [dostęp 2009-12-20].
  50. Tsa – Proceder (ang.). acharts.us. [dostęp 2009-12-20].
  51. Katalog Polskich Płyt Gramofonowych. kppg.waw.pl. [dostęp 2012-07-25].
  52. Archiwum Polskiego Rocka. archiwumrocka.art.pl. [dostęp 2012-07-25].
  53. Olis – sprzedaż w okresie 02.11.2004 – 07.11.2004 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-20].
  54. LP3 - TSA (pol.). www.lp3.pl. [dostęp 2011-09-06].
  55. SLiP - Statystyki dla wykonawcy TSA (pol.). www.radio.szczecin.pl. [dostęp 2011-09-06].
  56. Polskie Radio Program 1 - Rockowa Lista Przebojów 1 kwietnia 2004 (pol.). www.radio.com.pl. [dostęp 2013-02-09].
    Polskie Radio Program 1 - Rockowa Lista Przebojów 8 grudnia 2004 (pol.). www.radio.com.pl. [dostęp 2013-02-09].
  57. Archiwum listy przebojów Radia PiK - Notowania z roku 2005 (pol.). www.radiopik.pl. [dostęp 2012-10-11].
  58. ZPAV Top 100 (pol.). www.zpav.pl. [dostęp 2011-09-06].

Linki zewnętrzne[edytuj]